به گزارش اکواقتصاد، بازار طلا و سکه ایران پس از حدود ۱۰ روز اختلال ناشی از محدودیتهای گسترده اینترنت و توقف نسبی فرآیند قیمتگذاری، از ابتدای هفته جاری به مدار فعالیت کامل بازگشته است. با این حال، بررسی میدانی معاملات و اظهارات فعالان صنفی نشان میدهد که اگرچه بازار از نظر فنی فعال شده، اما از منظر تقاضا همچنان در وضعیت رکودی به سر میبرد؛ رکودی که بیش از هر عامل دیگری، ریشه در کاهش قدرت خرید خانوارها و ثبات نسبی نرخ ارز دارد.
نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، با اشاره به بازگشت فعالیت کامل واحدهای صنفی از روز یکشنبه ۲۸ دیماه، تأکید میکند که رکود تقاضا پدیدهای مقطعی نیست و از ابتدای سال جاری تاکنون سایه سنگینی بر بازار طلا انداخته است. به گفته او، کاهش محسوس معاملات باعث شده بخش قابل توجهی از واحدهای تولیدی و کارگاهی طلا با افت تولید و حتی تعدیل نیروی انسانی مواجه شوند.
کاهش قیمت داخلی طلا در تضاد با بازار جهانی
نکته قابل توجه در تحولات اخیر بازار، واگرایی قیمت طلای داخلی از روند صعودی اونس جهانی است. در حالی که بهای اونس طلا در بازارهای جهانی طی روزهای گذشته حدود ۱۵۰ تا ۱۶۰ دلار افزایش یافته و به سطوح بالاتری رسیده، قیمت طلا و سکه در بازار داخلی نهتنها افزایشی نداشته، بلکه در برخی مقاطع کاهش نیز ثبت کرده است.
بذرافشان در تشریح این موضوع میگوید: عامل اصلی تبعیتنکردن بازار داخلی از جهش قیمت جهانی طلا، افت و ثبات نرخ دلار در بازار آزاد است. به بیان دیگر، کاهش انتظارات تورمی در بازار ارز و افزایش عرضه دلار، اثر افزایشی اونس جهانی را تا حد زیادی خنثی کرده است.
بررسی قیمتها نشان میدهد اگر نرخهای فعلی با اوج قیمتها در ابتدای دیماه مقایسه شود—زمانی که قیمت هر مثقال طلا به حدود ۱۶ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده بود—اکنون بازار در سطوح پایینتری قرار دارد و از هیجانهای قیمتی فاصله گرفته است.
نقش سیاستهای ارزی در آرامش بازار
ثبات نسبی بازار ارز طی هفتههای اخیر، یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر بازار طلا و سکه بوده است. به گفته رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، افزایش عرضه ارز از سوی صرافیها و برخی سیاستهای کنترلی بانک مرکزی، نقش پررنگی در مهار نوسانات دلار داشته است.
بر اساس شنیدهها، امکان خرید و فروش ارز تا سقف ۱۰ هزار دلار در صرافیها فراهم شده و همین مسئله باعث کاهش فشار تقاضای هیجانی در بازار ارز شده است. نتیجه این روند، آرامش نسبی نرخ دلار و کاهش انگیزه سفتهبازی در بازار طلا و سکه بوده؛ بازاری که معمولاً با کوچکترین نوسان ارزی، واکنش سریع و بعضاً هیجانی نشان میدهد.
بازار سکه؛ معاملات محدود، بدون التهاب
در بازار سکه نیز شرایط مشابهی حاکم است. سکه امامی، نیمسکه و ربعسکه با وجود نوسانات محدود روزانه، از جهشهای شدید قیمتی فاصله گرفتهاند. حباب سکه نسبت به ماههای گذشته تعدیل شده و حجم معاملات بیشتر مصرفی و خرد است تا سرمایهگذاریهای بزرگ.
فعالان بازار معتقدند در شرایط فعلی، خریداران بزرگ و سرمایهگذاران ترجیح میدهند در حاشیه بمانند و منتظر شفافتر شدن چشمانداز بازار ارز و سیاستهای اقتصادی دولت باشند. همین احتیاط، به کاهش عمق معاملات و تداوم رکود کمک کرده است.
فشار رکود بر تولیدکنندگان طلا
رکود حاکم بر بازار تنها به معاملات محدود نمیشود، بلکه بخش تولید را نیز تحت فشار قرار داده است. برآوردهای صنفی نشان میدهد حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از واحدهای تولیدی طلا با کاهش ظرفیت تولید مواجه شدهاند و برخی کارگاهها ناچار به تعدیل نیرو یا کاهش ساعات کاری شدهاند.
افزایش هزینههای تولید، بالا بودن قیمت مواد اولیه، تورم عمومی و نبود ثبات در بازار طی ماههای گذشته، مجموعه عواملی هستند که سودآوری این صنف را کاهش داده و چشمانداز کوتاهمدت آن را با ابهام مواجه کردهاند.
چشمانداز دلار، طلا و سکه در هفتههای آینده
در کوتاهمدت، کارشناسان معتقدند مسیر قیمت طلا و سکه بیش از هر عامل دیگری به روند نرخ دلار وابسته خواهد بود. در صورتی که سیاستهای کنترلی بانک مرکزی ادامه یابد و عرضه ارز در سطح فعلی حفظ شود، احتمال جهش شدید قیمتها در بازار طلا پایین ارزیابی میشود؛ حتی اگر اونس جهانی در سطوح بالا باقی بماند.
با این حال، در میانمدت هرگونه تغییر در انتظارات تورمی، تحولات سیاسی یا اختلال در بازار ارز میتواند بار دیگر بازار طلا و سکه را وارد فاز نوسانی کند. از این منظر، ثبات فعلی را باید شکننده دانست؛ ثباتی که بیش از آنکه ناشی از رونق اقتصادی باشد، حاصل رکود تقاضا و احتیاط فعالان بازار است.
در مجموع، بازار طلا و سکه در شرایطی قرار دارد که «آرامش قیمتی» لزوماً به معنای «وضعیت مطلوب» نیست. تا زمانی که قدرت خرید خانوارها ترمیم نشود و چشمانداز اقتصادی شفافتری شکل نگیرد، رونق واقعی به این بازار بازنخواهد گشت؛ حتی اگر قیمتهای جهانی در مسیر صعودی حرکت کنند.