به گزارش اکواقتصاد، بازار جهانی نفت در آغاز هفته جاری، تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی جدید، با نوسانات قابلتوجهی همراه شد. قراردادهای آتی نفت خام وستتگزاس اینترمدییت (WTI) روز دوشنبه در محدوده ۵۷ دلار در هر بشکه معامله شد و در طول معاملات، میان رشد و افت در نوسان بود؛ وضعیتی که نشاندهنده تردید و احتیاط سرمایهگذاران نسبت به پیامدهای تحولات اخیر در آمریکای لاتین است.
مهمترین عامل اثرگذار بر بازار، حمله ایالات متحده به ونزوئلا و دستگیری نیکلاس مادورو، رئیسجمهور این کشور عنوان میشود؛ رویدادی که بلافاصله نگاه معاملهگران بازار انرژی را به سمت آینده عرضه نفت در منطقه معطوف کرد. ونزوئلا با در اختیار داشتن بزرگترین ذخایر اثباتشده نفت جهان، همواره یکی از بازیگران بالقوه اثرگذار در بازار جهانی نفت بوده، هرچند در سالهای اخیر نقش عملی این کشور بهشدت کاهش یافته است.
تحلیلگران بازار معتقدند واکنش محتاطانه قیمت نفت به این تحولات، ناشی از واقعیتی است که ونزوئلا در حال حاضر کمتر از یک میلیون بشکه در روز نفت تولید میکند؛ رقمی که کمتر از یک درصد از تولید جهانی نفت را شامل میشود. به همین دلیل، بخشی از فعالان بازار بر این باورند که حتی در صورت تشدید تنشها یا بیثباتی سیاسی در این کشور، اختلال فوری و گستردهای در عرضه جهانی نفت رخ نخواهد داد.
با این حال، این نگاه خوشبینانه همهگیر نیست. گروهی دیگر از کارشناسان هشدار میدهند که تحولات ونزوئلا را نباید بهصورت مجزا تحلیل کرد، بلکه باید آن را در چارچوب سیاست خارجی تهاجمیتر آمریکا نسبت به رقبای جهانی خود ارزیابی کرد. از این منظر، نگرانی اصلی بازار نه صرفاً کاهش تولید ونزوئلا، بلکه احتمال افزایش فشارهای همزمان بر دیگر تولیدکنندگان نفت، از جمله ایران، است؛ موضوعی که میتواند موازنه عرضه و تقاضا را در ماههای آینده بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد.
برخی تحلیلها حاکی از آن است که اگر واشنگتن رویکرد سختگیرانهتری را در قبال کشورهای هدف خود در پیش بگیرد، بازار نفت با محدودیتهای جدیدی در عرضه مواجه خواهد شد؛ محدودیتهایی که در شرایط رشد تدریجی تقاضای جهانی، میتواند زمینهساز افزایش قیمتها در ادامه سال میلادی شود. این نگرانی بهویژه در شرایطی مطرح میشود که اوپکپلاس نیز سیاست مدیریت عرضه را با هدف حفظ ثبات قیمتها دنبال میکند و ظرفیت مازاد تولید در برخی کشورها محدود شده است.
در همین حال، گزارشهایی از کاخ سفید منتشر شده که از رویکردی متفاوت اما بحثبرانگیز حکایت دارد. بر اساس این گزارشها، دولت آمریکا از شرکتهای نفتی این کشور خواسته است در صورت تمایل به دریافت غرامت بابت داراییهایی که حدود دو دهه پیش توسط دولت ونزوئلا مصادره شدهاند، در احیای صنعت نفت این کشور مشارکت کنند. این رویکرد، اگرچه میتواند در بلندمدت به افزایش ظرفیت تولید ونزوئلا منجر شود، اما در کوتاهمدت با ابهامات سیاسی و حقوقی فراوانی همراه است.
کارشناسان انرژی معتقدند احیای صنعت نفت ونزوئلا، حتی در صورت فراهم شدن شرایط سیاسی، فرآیندی زمانبر و پرهزینه خواهد بود. زیرساختهای فرسوده، کمبود سرمایهگذاری، مهاجرت نیروی انسانی متخصص و تحریمهای بینالمللی، از جمله موانعی هستند که بازگشت این کشور به جایگاه پیشین خود در بازار جهانی نفت را با تردید مواجه میکنند.
در مجموع، بازار نفت در مقطع کنونی بیش از آنکه تحت تأثیر اعداد و ارقام تولید باشد، به فضای روانی و ریسکهای ژئوپلیتیکی واکنش نشان میدهد. نوسان قیمتها در محدوده فعلی نشان میدهد که سرمایهگذاران در حال سبکسنگین کردن سناریوهای مختلف هستند؛ از اختلال محدود و موقتی در عرضه گرفته تا افزایش فشارهای سیاسی که میتواند چشمانداز بازار نفت را در ماههای آینده دستخوش تغییر کند.
آنچه مسلم است، تحولات اخیر بار دیگر نشان داد که نفت همچنان کالایی سیاسی باقی مانده و هر تحول امنیتی یا دیپلماتیک میتواند بهسرعت بر مسیر قیمتها اثر بگذارد. از این رو، فعالان بازار انرژی با دقت تحولات ونزوئلا، سیاستهای آمریکا و واکنش سایر تولیدکنندگان بزرگ را دنبال میکنند؛ چراکه جهتگیری این عوامل، نقش تعیینکنندهای در آینده قیمت نفت خواهد داشت.