به گزارش اکو اقتصاد، بازار سرمایه در معاملات امروز سهشنبه ۱۶ دیماه ۱۴۰۴، روزی متفاوت و نسبتاً مثبت را پشت سر گذاشت؛ روزی که در آن، دست برتر با خریداران و عوامل بنیادی بود و ریسکهای سیاسی، دستکم در کوتاهمدت، به حاشیه رانده شدند. رفتار بازار نشان داد که معاملهگران با درک دقیقتری از شرایط موجود، تلاش کردهاند میان بازدهی بالقوه ناشی از سیاستهای ارزی و ریسکهای سیاسی داخلی و خارجی، نوعی موازنه آگاهانه برقرار کنند.
بازار امروز در شرایطی آغاز به کار کرد که نشانههایی از کاهش سردرگمی و بلاتکلیفی هفتههای گذشته در آن دیده میشد. اگرچه ریسکها بهطور کامل از فضای معاملات حذف نشدهاند، اما به نظر میرسد بازار با تیزبینی بیشتری این مخاطرات را شناسایی کرده، بخشی از آن را پذیرفته و مسیر خود را بر اساس عوامل قویتر تنظیم کرده است. صفهای خرید شکلگرفته در بسیاری از نمادها، مؤید همین تغییر رویکرد است.
در معاملات امروز، فعالان بازار با علم به اینکه تحولات سیاسی میتواند همچنان فشارهایی بر بازار وارد کند، وزن بیشتری به متغیرهای اقتصادی و بهویژه سیاستهای ارزی دادند. زمزمههایی از کاهش ریسکهای خارجی، از جمله پیامهای مخابرهشده درباره کاهش احتمال تنش نظامی و همچنین آرامتر شدن فضای سیاسی آمریکا، تا حدی از شدت نگرانیها کاست. با این حال، نگرانی نسبت به تحولات داخلی و پیامدهای احتمالی آن همچنان در ذهن فعالان بازار باقی مانده و فضای احتیاط را بهطور کامل از بین نبرده است.
آنچه در این میان اهمیت دارد، تجربه ماههای گذشته بازار است. بازار سرمایه پیشتر، در شهریور و مهرماه، شرایطی مشابه را تجربه کرده بود؛ دورهای که بسیاری از تحلیلگران و فعالان بازار بر ارزندگی بالای قیمتها اتفاق نظر داشتند، اما ترس از ریسکهای سیاسی، بهویژه احتمال بروز تنشهای نظامی، موجب شد بخش قابلتوجهی از جریان پول از بازار فاصله بگیرد و یک رالی قوی پاییزی از دست برود. به نظر میرسد همین تجربه تلخ، امروز به عاملی بازدارنده از تکرار آن اشتباه تبدیل شده و بسیاری از سرمایهگذاران این بار با پذیرش ریسک، رویکرد فعالتری در پیش گرفتهاند.
با این حال، این پرسش همچنان مطرح است که آیا بازار امروز از نظر ارزندگی و شرایط بنیادی، واقعاً در موقعیتی مشابه آن مقطع قرار دارد یا خیر. بررسیها نشان میدهد که اگرچه شباهتهایی وجود دارد، اما تفاوتهای مهمی نیز به چشم میخورد. بازار نسبت به آن دوره رشد کرده، جریان پول فعالتر شده و نمیتوان ادعا کرد که قیمتها در پایینترین سطوح تاریخی خود قرار دارند. با این وجود، یک تفاوت مهم به نفع شرایط فعلی وجود دارد و آن، خوشبینی نسبی به فضای اقتصاد در نتیجه برخی اصلاحات اقتصادی و تغییرات سیاستی است؛ عاملی که در آن مقطع چندان پررنگ نبود.
در عین حال، یک شباهت کلیدی میان دو دوره دیده میشود و آن، جذابیت P/E فوروارد بازار است. چشمانداز سیاستهای ارزی و اثرگذاری آن بر سودآوری شرکتها، باعث شده بسیاری از نمادها از منظر نسبت قیمت به سود آینده، در سطوح قابل قبولی قرار بگیرند. همین موضوع، بهویژه در نمادهای صادراتمحور و شرکتهایی که از رشد نرخ ارز منتفع میشوند، انگیزه خرید را تقویت کرده است.
با این وجود، کارشناسان تأکید میکنند که حرکت اخیر بازار، ماهیتی همهجانبه ندارد. رشد قیمتها بیشتر محدود به گروهها و نمادهای خاصی است و نمیتوان انتظار داشت کل بازار بهصورت یکپارچه وارد فاز صعودی شود. از همین رو، انتخاب سهام، دقت در گزارشهای مالی و توجه به شفافسازی شرکتها اهمیتی دوچندان پیدا میکند.
یکی از چالشهای جدی بازار، ضعف شفافیت اطلاعاتی و نوعی فقر تحلیلی است که باعث شده سرمایهگذاران تا زمانی که اطلاعات دقیق و قطعی دریافت نکنند، تمایل چندانی به خرید نداشته باشند. نمونه این رفتار را میتوان در واکنش بازار به انتشار بودجه مشاهده کرد؛ جایی که با وجود انتظار عمومی برای تغییرات ارزی، معاملات محتاطانهای رقم خورد و تنها پس از انتشار اخبار و سیگنالهای قویتر، جریان پول به بازار بازگشت.
در این میان، نقش سازمان بورس و نهاد ناظر بیش از پیش پررنگ میشود. کارشناسان معتقدند که برای تقویت اعتماد بازار، لازم است شرکتها به ارائه شفاف آثار تغییرات ارزی بر سودآوری خود ملزم شوند. انتشار برآوردهای سود و زیان، تحلیل حساسیت نسبت به نرخ ارز و ارائه اطلاعات بهروز درباره وضعیت صادرات و تراز ارزی میتواند نقش یک کاتالیزور قوی را برای بازار ایفا کند.
در بخش دیگری از تحولات امروز، بحث افزایش دامنه نوسان بار دیگر به یکی از موضوعات داغ بازار تبدیل شد. با توجه به بهبود نسبی شرایط، افزایش حجم معاملات و حضور پررنگتر جریان پول، برخی کارشناسان افزایش تدریجی دامنه نوسان را اقدامی مثبت ارزیابی میکنند. با این حال، تأکید میشود که این اقدام باید با احتیاط و بهصورت مرحلهای انجام شود تا از بروز نوسانات هیجانی و تکرار تجربههای تلخ گذشته جلوگیری شود.
در مجموع، بازار امروز نشان داد که در حال ورود به مرحلهای تازه است؛ مرحلهای که در آن پذیرش آگاهانه ریسک، اتکا به عوامل بنیادی و انتظار برای شفافیت بیشتر، سه ضلع اصلی تصمیمگیری سرمایهگذاران را شکل میدهد. تداوم این مسیر، بیش از هر چیز، به ثبات سیاستها، شفافیت اطلاعات و مدیریت هوشمندانه ریسکها وابسته خواهد بود.
فاطمه حاج علی