به گزارش اکواقتصاد، بازار خودرو ایران در حالی روزهای سرد و کمتحرکی را سپری میکند که فاصله معناداری میان قیمتهای اعلامی و قدرت خرید واقعی مردم ایجاد شده است. بازگشایی دوباره پلتفرمها و سایتهای خریدوفروش آنلاین خودرو پس از دورهای اختلال و قطعی، نهتنها به شفافیت بازار کمکی نکرده، بلکه به گفته فعالان صنفی، در برخی موارد به تشدید انتظارات تورمی و شکلگیری حباب قیمتی دامن زده است.
بررسیهای میدانی نشان میدهد بخش قابلتوجهی از قیمتهای درجشده در فضای مجازی، فاقد پشتوانه معاملاتی است و عملاً هیچ خرید و فروشی در آن سطوح قیمتی انجام نمیشود. همین موضوع باعث شده بازار خودرو با پدیدهای کمسابقه مواجه شود؛ بازاری که در آن تقریباً همه فروشندهاند، اما خریداری وجود ندارد.
رکود عمیق معاملات و عقبنشینی خریداران
به گفته اسد کرمی، رئیس اتحادیه نمایشگاهداران و فروشندگان خودروی تهران، رکود بازار خودرو از ابتدای سال وجود داشته اما در هفتههای اخیر شدت گرفته است. شرایط نامطمئن اقتصادی، تعطیلیهای پیدرپی و افزایش ریسکهای غیراقتصادی باعث شده خریداران بالقوه، تصمیم خود برای ورود به بازار را به تعویق بیندازند.
کرمی تأکید میکند حتی در مواردی که خودرو با قیمتی بهمراتب پایینتر از نرخهای اعلامی عرضه میشود، باز هم تقاضای مؤثری شکل نمیگیرد. از نگاه او، خودرو اگرچه کالایی مهم برای خانوار محسوب میشود، اما در شرایط فشار معیشتی، در اولویت خرید مردم قرار ندارد و همین مسئله به تعمیق رکود دامن زده است.
حباب قیمتی؛ محصول فضای مجازی و دلالی
یکی از محورهای اصلی التهاب بازار خودرو، رشد حباب قیمتی در ماههای اخیر است. نمونه بارز این وضعیت، قیمتگذاری برخی خودروهای داخلی و مونتاژی در سطوحی است که هیچ تناسبی با ارزش ذاتی یا شرایط بازار ندارد. بهعنوان مثال، قیمتگذاری پژو ۲۰۷ در محدوده یک میلیارد و ۶۰۰ تا یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان، از نگاه فعالان بازار کاملاً غیرواقعی ارزیابی میشود.
رئیس اتحادیه نمایشگاهداران تهران معتقد است حدود ۸۰ درصد از گرانیهای فعلی بازار خودرو، ناشی از آگهیگذاری دلالان و واسطهها در پلتفرمهای آنلاین است. این افراد که اغلب فاقد مجوز صنفی هستند، با درج آگهیهای صعودی و غیرواقعی، سطح انتظارات فروشندگان را بالا برده و مانع از کشف قیمت واقعی در بازار شدهاند.
افزایش تخلفات و خالیفروشی خودرو
در کنار دلالی، پدیده خالیفروشی نیز به یکی از معضلات جدی بازار خودرو تبدیل شده است. سود بالای واردات خودرو باعث شده برخی افراد بدون پشتوانه مالی یا اجرایی، اقدام به فروش حوالههایی کنند که عملاً خودرویی پشت آن وجود ندارد. در مواردی مشاهده شده یک واردکننده با وجود واردات محدود، چندین برابر ظرفیت واقعی خود حواله فروخته و خریداران را ماهها در انتظار تحویل خودرو نگه داشته است.
این وضعیت نهتنها اعتماد عمومی به بازار خودرو را تضعیف کرده، بلکه فشار مضاعفی بر نمایشگاهداران دارای مجوز وارد کرده است؛ افرادی که در شرایط رکودی فعلی با کاهش شدید مشتری و افزایش هزینههای ثابت مواجهاند.
احتکار خودرو؛ بازی پنهان افزایش قیمت
موضوع احتکار خودرو نیز از دیگر عوامل مؤثر بر شکلگیری حباب قیمتی است. به گفته رئیس اتحادیه نمایشگاهداران، برخی افراد با نگهداری خودروهای وارداتی در انبارها و فضاهای غیرمجاز، عرضه را بهطور مصنوعی محدود کردهاند تا در زمان مناسب با قیمتهای بالاتر وارد بازار شوند. حتی احتکار چند ده یا چند صد دستگاه خودرو میتواند سودهای میلیاردی برای این افراد به همراه داشته باشد.
پیشبینی آینده قیمت خودرو
با توجه به شرایط فعلی، بسیاری از کارشناسان معتقدند بازار خودرو در نقطهای حساس قرار دارد. از یکسو حباب قیمتی به سطوح بالایی رسیده و از سوی دیگر، تقاضای مصرفی بهشدت تضعیف شده است. این دو عامل در کنار هم، احتمال اصلاح قیمتها را در ماههای آینده افزایش میدهد.
در صورتی که آرامش نسبی به فضای اقتصادی بازگردد، نظارت بر پلتفرمهای آنلاین تشدید شود و عرضه خودرو – بهویژه در بخش وارداتی – تداوم داشته باشد، میتوان انتظار داشت بخشی از حباب قیمتی تخلیه شود. حذف ارز ترجیحی و حرکت به سمت تکنرخی شدن ارز نیز در میانمدت میتواند انگیزههای دلالی را کاهش داده و خودرو را از حالت کالای سرمایهای خارج کند.
بر این اساس، پیشبینی میشود تا پایان سال، بازار خودرو بیش از آنکه با جهش قیمتی مواجه شود، وارد فاز ثبات یا کاهش تدریجی قیمتها شود؛ کاهشی که البته نه بهصورت ناگهانی، بلکه همراه با افت معاملات صوری و نزدیک شدن قیمتهای اعلامی به واقعیت بازار رقم خواهد خورد. بازگشت خریداران واقعی به بازار، مشروط به تخلیه حباب و افزایش شفافیت، مهمترین سیگنال برای خروج بازار خودرو از رکود فعلی خواهد بود.