به گزارش اکو اقتصاد، بازار خودرو در سالهای اخیر با افزایش شدید قیمتها مواجه شده؛ افزایشی که باعث شده بسیاری از خانوادهها، بهویژه اقشار متوسط و حقوقبگیر، عملاً از خرید خودرو صفر کیلومتر محروم شوند. خودروهایی که تا چند سال پیش با قیمتهایی کمتر از یک میلیارد تومان در بازار عرضه میشدند، امروز با چند برابر قیمت معامله میشوند و همین موضوع باعث شده خودرو از یک کالای مصرفی به کالایی سرمایهای و حتی لوکس تبدیل شود.
این افزایش قیمت در شرایطی رخ داده که رشد درآمد خانوارها متناسب با آن نبوده است. در واقع، شکاف میان قدرت خرید مردم و قیمت خودرو بهطور چشمگیری افزایش یافته است. بسیاری از کارمندان، کارگران و حتی بخشی از طبقه متوسط که در گذشته توانایی خرید خودرو داشتند، اکنون مجبور به تعویق این تصمیم یا ورود به بازار خودروهای کارکرده شدهاند. بررسی روند بازار نشان میدهد خودرو دیگر برای بخش قابل توجهی از جامعه یک انتخاب نیست، بلکه به یک آرزو تبدیل شده است.
یکی از مهمترین دلایل افزایش قیمت خودرو، رشد نرخ تورم عمومی در اقتصاد است. افزایش هزینههای تولید، از جمله قیمت مواد اولیه، قطعات، انرژی و دستمزد نیروی کار، باعث شده هزینه تمامشده خودرو افزایش پیدا کند. در این میان، وابستگی صنعت خودرو به برخی قطعات وارداتی نیز باعث شده نوسانات نرخ ارز تاثیر مستقیمی بر قیمت خودرو داشته باشد. هر بار که نرخ ارز افزایش پیدا کرده، هزینه تولید خودرو نیز بالا رفته و در نهایت این افزایش به مصرفکننده منتقل شده است.
از سوی دیگر، عدم تعادل میان عرضه و تقاضا نقش مهمی در افزایش قیمتها داشته است. در حالی که تقاضا برای خودرو به دلیل نیاز مصرفی و همچنین نگاه سرمایهای همچنان بالا است، میزان تولید نتوانسته پاسخگوی این تقاضا باشد. همین کمبود نسبی عرضه، زمینه افزایش قیمت در بازار آزاد را فراهم کرده است. علاوه بر این، حضور واسطهها و خریداران سرمایهای در بازار خودرو باعث شده تقاضای غیرمصرفی افزایش یابد. بسیاری از افراد خودرو را نه برای استفاده، بلکه برای حفظ ارزش پول خود خریداری میکنند؛ موضوعی که فشار بیشتری بر بازار وارد کرده است.
پیامدهای اقتصادی و اجتماعی افزایش قیمت خودرو
افزایش قیمت خودرو پیامدهای گستردهای برای جامعه به همراه داشته است. مهمترین پیامد، کاهش دسترسی اقشار متوسط به خودرو شخصی است. این موضوع نهتنها رفاه خانوارها را کاهش داده، بلکه بر کیفیت زندگی، فرصتهای شغلی و حتی الگوی رفتوآمد مردم تاثیر گذاشته است. در بسیاری از مناطق، نبود سیستم حملونقل عمومی کارآمد باعث میشود خودرو یک نیاز ضروری باشد، نه یک کالای لوکس.
از منظر اقتصادی نیز تبدیل شدن خودرو به یک کالای سرمایهای، موجب افزایش فعالیتهای سوداگرانه شده است. زمانی که افراد برای حفظ ارزش دارایی خود به خرید خودرو روی میآورند، قیمتها بیش از پیش افزایش مییابد و مصرفکنندگان واقعی از بازار خارج میشوند. این چرخه باعث میشود بازار خودرو به جای ثبات، با نوسانات مداوم مواجه باشد.
راهکارهای برونرفت از بحران و بازگشت تعادل به بازار
کارشناسان معتقدند برای کنترل قیمت خودرو و بازگرداندن تعادل به بازار، مجموعهای از اقدامات همزمان ضروری است. نخستین و مهمترین اقدام، افزایش تولید خودرو است. افزایش تیراژ تولید میتواند شکاف میان عرضه و تقاضا را کاهش دهد و فشار قیمتی را کم کند. هرچه عرضه بیشتر شود، امکان کاهش یا حداقل تثبیت قیمتها افزایش مییابد.
راهکار مهم دیگر، ایجاد ثبات در متغیرهای اقتصادی بهویژه نرخ ارز است. ثبات ارزی باعث میشود هزینه تولید قابل پیشبینیتر شود و از افزایش ناگهانی قیمت خودرو جلوگیری کند. در کنار آن، تسهیل واردات هدفمند خودرو نیز میتواند به افزایش رقابت در بازار کمک کند. حضور خودروهای متنوع باعث میشود انحصار کاهش یابد و قیمتها منطقیتر شود.
همچنین، کاهش نقش واسطهها و ایجاد شفافیت در فرآیند فروش خودرو از اهمیت زیادی برخوردار است. فروش مستقیم به مصرفکننده واقعی و جلوگیری از فعالیتهای سوداگرانه میتواند به کنترل قیمت کمک کند. ارائه تسهیلات مالی و وامهای خرید خودرو نیز یکی دیگر از راهکارهایی است که میتواند قدرت خرید مردم را افزایش دهد و دسترسی اقشار متوسط به خودرو را تسهیل کند.
در مجموع، آینده بازار خودرو به سیاستهای اقتصادی، میزان تولید و سطح ثبات اقتصادی بستگی دارد. اگر اقدامات موثر برای افزایش تولید، کنترل تورم و ایجاد رقابت در بازار انجام شود، میتوان امیدوار بود خودرو بار دیگر به کالایی در دسترس برای بخش بزرگتری از جامعه تبدیل شود. در غیر این صورت، ادامه روند فعلی ممکن است خودرو را بیش از پیش به کالایی دور از دسترس برای بسیاری از مردم تبدیل کند.