به گزارش اکو اقتصاد، بازار مسکن ایران همچنان با یک پارادوکس قابل توجه روبهرو است؛ از یک سو معاملات خرید و فروش به پایینترین سطوح سالهای اخیر رسیده و از سوی دیگر آمارهای رسمی از رشد ساختوساز و افزایش سرمایهگذاری در این بخش حکایت دارد. تازهترین آمارهای وزارت راه و شهرسازی نشان میدهد رکود معاملاتی در بازار مسکن ادامه دارد، اما در بخش تولید و صدور پروانههای ساختمانی نشانههایی از تحرک و رونق مشاهده میشود.
نرگس رزبان، مدیرکل دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی، اعلام کرده است که در اردیبهشتماه امسال تنها حدود ۲ هزار معامله خرید و فروش مسکن در شهر تهران ثبت شده است. این در حالی است که در شرایط عادی، تعداد معاملات ماهانه مسکن در پایتخت باید بین ۱۰ تا ۱۲ هزار فقره باشد. به این ترتیب حجم معاملات فعلی نسبت به سطح متعارف بازار، کاهش حدود ۸۰ درصدی را نشان میدهد؛ موضوعی که از تداوم رکود سنگین در بازار خرید و فروش مسکن خبر میدهد.
افزایش شدید قیمت مسکن در سالهای اخیر، کاهش قدرت خرید خانوارها، بالا بودن نرخ تسهیلات بانکی و نااطمینانیهای اقتصادی از مهمترین دلایل افت معاملات محسوب میشوند. در چنین شرایطی بسیاری از متقاضیان مصرفی از بازار خارج شدهاند و سرمایهگذاران نیز با احتیاط بیشتری عمل میکنند.
رکوردشکنی ساختوساز پس از ۱۱ سال
در مقابل رکود معاملات، بخش ساختوساز تصویر متفاوتی را به نمایش گذاشته است. طبق اعلام وزارت راه و شهرسازی، تعداد پروانههای ساختمانی صادر شده در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۵۳۴ هزار فقره رسیده که بالاترین رقم در ۱۱ سال گذشته محسوب میشود.
بخش مهمی از این افزایش به اجرای پروژههای حمایتی دولت در حوزه مسکن و رشد فعالیت سازندگان بازمیگردد. صدور پروانه ساختمانی معمولا یکی از شاخصهای پیشنگر بازار مسکن محسوب میشود و میتواند از افزایش عرضه واحدهای مسکونی در سالهای آینده خبر دهد.
در شهر تهران نیز روند ساختوساز شتاب گرفته است. آمارها نشان میدهد تعداد پروانههای ساختمانی صادر شده در پایتخت از حدود ۱۳ هزار فقره به بیش از ۲۵ هزار فقره رسیده که بیانگر رشد نزدیک به ۹۵ درصدی است. همچنین مجموع پروانههای صادر شده در تهران به حدود ۵۰ هزار فقره رسیده که یکی از بالاترین سطوح سالهای اخیر به شمار میرود.
سرمایهگذاری ساختمانی به مدار رشد بازگشت
همزمان با افزایش صدور پروانههای ساختمانی، سرمایهگذاری در بخش ساختمان نیز روند رو به رشدی را تجربه کرده است. بر اساس آمارهای رسمی، رشد سرمایهگذاری ساختمانی در تهران طی سال گذشته به حدود ۲۱ درصد رسیده؛ رقمی که به مراتب بالاتر از میانگین ۴.۹ درصدی مناطق شهری کشور است.
این روند در سال جاری نیز ادامه داشته و در حالی که سرمایهگذاری ساختمانی در مجموع شهرهای کشور رشد منفی را تجربه کرده، تهران همچنان در محدوده مثبت قرار دارد. این موضوع نشان میدهد سازندگان و فعالان بازار ساختوساز نسبت به چشمانداز بلندمدت بازار مسکن خوشبینتر از گذشته شدهاند.
آیا بازار مسکن از رکود خارج میشود؟
با وجود بهبود نسبی شاخصهای ساختوساز، کارشناسان تأکید میکنند که نمیتوان صرفاً با استناد به رشد صدور پروانههای ساختمانی از رونق بازار مسکن سخن گفت. رونق واقعی زمانی شکل میگیرد که معاملات افزایش یابد، تقاضای مصرفی به بازار بازگردد و تولید مسکن بتواند پاسخگوی نیاز واقعی خانوارها باشد.
از سوی دیگر، فاصله زیاد میان قیمت مسکن و توان خرید متقاضیان همچنان مهمترین مانع رونق بازار محسوب میشود. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که حتی با افزایش عرضه، بدون تقویت قدرت خرید خانوارها و اصلاح نظام تأمین مالی مسکن، بازار همچنان با رکود معاملاتی دست و پنجه نرم خواهد کرد.
در مجموع، تازهترین آمارها از دو چهره متفاوت بازار مسکن حکایت دارد؛ بازاری که در بخش خرید و فروش همچنان در رکود عمیق قرار دارد، اما در حوزه ساختوساز و سرمایهگذاری نشانههایی از احیای تدریجی و بازگشت سازندگان به میدان دیده میشود. اینکه این تحرکات در نهایت به رونق واقعی بازار منجر شود یا خیر، به وضعیت اقتصاد کلان، قدرت خرید مردم و سیاستهای حمایتی دولت در ماههای آینده بستگی خواهد داشت.