به گزارش اکواقتصاد، نفت خام برنت و وستتگزاس اینترمدیت در حالی سال جدید میلادی را با رشد محدود قیمت آغاز کردند که کارنامه سال ۲۰۲۵ برای این بازار، چیزی جز افت، نوسان و نااطمینانی نبود. قیمت هر بشکه نفت برنت با وجود افزایش جزئی در روزهای ابتدایی ژانویه، همچنان در محدوده ۶۱ دلار معامله میشود و نفت آمریکا نیز حوالی ۵۷ دلار در نوسان است؛ سطوحی که فاصله معناداری با قیمتهای بالای سالهای قبل دارد.
سه سال نزول متوالی؛ رکوردی نگرانکننده برای نفت
نکته قابلتوجه آن است که افت قیمت در سال ۲۰۲۵، سومین سال پیاپی کاهش قیمت نفت برنت محسوب میشود؛ طولانیترین روند نزولی ثبتشده در تاریخ بازار نفت. این واقعیت، زنگ خطری جدی برای کشورهای تولیدکننده و صادرکننده نفت بهشمار میرود؛ کشورهایی که بخش بزرگی از درآمدهای ارزی و بودجهای آنها به قیمت نفت وابسته است.
بسیاری از اقتصاددانان معتقد هستند برخلاف گذشته که تنشهای ژئوپلیتیکی معمولاً بهسرعت باعث جهش قیمت نفت میشد، بازار اکنون وارد مرحلهای جدید شده است؛ مرحلهای که در آن عوامل بنیادین عرضه و تقاضا، اثرگذاری بیشتری نسبت به ریسکهای سیاسی پیدا کردهاند.
ژئوپلیتیک هست، اما بازار گوش نمیدهد
در سال ۲۰۲۵، جهان شاهد تشدید درگیریها و تنشهای ژئوپلیتیکی متعددی بود؛ از ادامه جنگ اوکراین و حملات پهپادی به تأسیسات انرژی روسیه گرفته تا فشار تحریمی آمریکا بر صادرات نفت ونزوئلا. با این حال، برخلاف انتظار، این رویدادها نتوانستند قیمت نفت را به مسیر صعودی بازگردانند.
کارشناسان میگویند بازار نفت بهنوعی «مصونیت روانی» نسبت به اخبار ژئوپلیتیکی پیدا کرده است. افزایش ظرفیت تولید، ذخایر بالای نفت و انعطافپذیری زنجیره عرضه باعث شده شوکهای سیاسی اثر کوتاهمدت و محدودتری بر قیمتها داشته باشند.
مازاد عرضه؛ پاشنه آشیل بازار نفت
عامل اصلی سقوط قیمت نفت در ۲۰۲۵، نگرانی فزاینده از مازاد عرضه بوده است. افزایش تولید نفت آمریکا به رکورد ۱۳.۸۷ میلیون بشکه در روز، رشد تولید برخی کشورهای خارج از اوپک و تردیدها نسبت به پایبندی کامل اعضای اوپکپلاس به محدودیتهای تولید، تصویر بازار را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است.
در چنین فضایی، حتی تصمیم اوپکپلاس برای توقف افزایش تولید نیز نتوانست انتظارات نزولی بازار را بهطور کامل خنثی کند. معاملهگران نگرانند که هرگونه افزایش عرضه، حتی در مقیاس محدود، میتواند تعادل شکننده بازار را برهم بزند.
تقاضای ضعیف؛ سایه رکود بر بازار انرژی
در سمت تقاضا نیز نشانههای امیدوارکنندهای دیده نمیشود. کند شدن رشد اقتصاد جهانی، کاهش مصرف انرژی در برخی اقتصادهای بزرگ و حرکت تدریجی کشورها به سمت انرژیهای جایگزین، همگی فشار مضاعفی بر بازار نفت وارد کردهاند.
تعرفههای تجاری، سیاستهای انقباضی و نااطمینانی نسبت به آینده اقتصاد جهانی باعث شده بسیاری از پیشبینیها درباره رشد تقاضای نفت بازبینی شوند. این موضوع، بهویژه برای بازارهایی که به رشد مصرف آسیا امید بسته بودند، ناامیدکننده بوده است.
اوپکپلاس در آزمون دشوار
اکنون نگاهها به اجلاس اوپکپلاس دوخته شده است؛ نشستی که میتواند نقش مهمی در جهتدهی به بازار در ماههای آینده ایفا کند. انتظار میرود این ائتلاف، سیاست احتیاطی خود را ادامه داده و از افزایش تولید در فصل زمستان خودداری کند. با این حال، بسیاری از معاملهگران معتقدند حتی تصمیمهای انقباضی نیز ممکن است تنها اثر موقت داشته باشد.
چشمانداز ۲۰۲۶؛ تثبیت یا سقوط بیشتر؟
در بخش پیشبینی، تحلیلگران محدوده ۵۵ تا ۶۵ دلار را بهعنوان دامنه نوسان محتمل قیمت نفت در سهماهه نخست سال جدید میلادی مطرح میکنند. در سناریوی پایه، بازار وارد فاز نوسانی فرسایشی خواهد شد؛ نه جهشهای بزرگ و نه سقوط آزاد، بلکه حرکت در یک بازه محدود.
اما در سناریوی بدبینانه، تداوم مازاد عرضه و ضعف تقاضا میتواند قیمتها را به سطوح پایینتری نیز سوق دهد. در مقابل، هرگونه شوک غیرمنتظره در عرضه جهانی یا تغییر ناگهانی سیاستهای اوپکپلاس میتواند معادله را تغییر دهد.
پایان عصر نفت گران؟
سقوط ۲۰ درصدی قیمت نفت در سال ۲۰۲۵، تنها یک نوسان قیمتی نیست؛ بلکه نشانهای از تغییر عمیق در ساختار بازار انرژی جهان است. بازاری که دیگر بهراحتی با اخبار سیاسی ملتهب نمیشود و بیش از هر زمان دیگری، به دادههای عرضه و تقاضا واکنش نشان میدهد.
برای کشورهای نفتی، پیام این تحولات روشن است: عصر نفت گران و باثبات، دستکم در کوتاهمدت، با تردید جدی مواجه شده و مدیریت ریسک، متنوعسازی درآمدها و بازنگری در سیاستهای انرژی، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.