به گزارش اکو اقتصاد، استخراج بیتکوین سالهاست که به دلیل مصرف بالای انرژی و اثرات زیستمحیطی آن، در کانون توجه سیاستگذاران، فعالان محیط زیست و نهادهای نظارتی قرار دارد. اکنون یک مطالعه جامع از دانشگاه کمبریج تصویر تازهتری از واقعیت این صنعت ارائه میدهد؛ تصویری که از حرکت تدریجی اما معنادار استخراج بیتکوین به سمت انرژیهای پایدار و کاهش وابستگی به سوختهای آلاینده حکایت دارد.
افزایش چشمگیر استفاده از انرژیهای پایدار در استخراج بیتکوین
بر اساس مطالعه جدید مرکز کمبریج برای امور مالی جایگزین (CCAF) در دانشکده بازرگانی کمبریج، ۵۲.۴ درصد از انرژی مورد استفاده در استخراج بیتکوین اکنون از منابع پایدار تأمین میشود. این رقم نسبت به برآورد سال ۲۰۲۲ که سهم انرژی پایدار را ۳۷.۶ درصد اعلام کرده بود، افزایش قابل توجهی را نشان میدهد.
طبق این گزارش، انرژی پایدار مورد استفاده در صنعت استخراج بیتکوین شامل ۴۲.۶ درصد انرژیهای تجدیدپذیر مانند برق آبی و بادی و ۹.۸ درصد انرژی هستهای است که در مجموع بیش از نیمی از کل مصرف انرژی شبکه بیتکوین را تشکیل میدهد.
گاز طبیعی جایگزین زغالسنگ شد
یکی از مهمترین یافتههای «گزارش صنعت استخراج دیجیتال کمبریج» تغییر ترکیب منابع انرژی فسیلی در این صنعت است. بر اساس دادههای منتشرشده در ۲۸ آوریل گاز طبیعی با سهم ۳۸.۲ درصدی (در مقایسه با ۲۵ درصد در سال ۲۰۲۲) به بزرگترین منبع انرژی استخراج بیتکوین تبدیل شده است.
در مقابل، سهم زغالسنگ به ۸.۹ درصد کاهش یافته؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۲ حدود ۳۶.۶ درصد بود.
این تغییر نشاندهنده کاهش وابستگی استخراج بیتکوین به آلایندهترین سوخت فسیلی و حرکت به سمت منابع کمکربنتر است.
مصرف برق بیتکوین؛ ۱۳۸ تراوات ساعت در سال
مطالعه CCAF که حدود ۴۸ درصد از کل فعالیتهای استخراج بیتکوین جهان را پوشش میدهد، مصرف برق سالانه این شبکه را حدود ۱۳۸ تراوات ساعت برآورد میکند. این میزان معادل حدود ۰.۵۴ درصد از مصرف برق جهانی است.
با وجود افزایش بهرهوری سختافزارها، مصرف برق استخراج بیتکوین نسبت به سال گذشته ۱۷ درصد افزایش یافته که دلیل اصلی آن رشد سریع هشریت شبکه عنوان شده است.
انتشار گازهای گلخانهای؛ وابسته به روش محاسبه
بر اساس دادههای مبتنی بر نظرسنجی، میزان انتشار سالانه گازهای گلخانهای استخراج بیتکوین حدود ۳۹.۸ میلیون تن دیاکسید کربن تخمین زده شده است؛ رقمی که حدود ۰.۰۸ درصد از کل انتشار جهانی را تشکیل میدهد و با انتشار سالانه کشوری مانند اسلواکی قابل مقایسه است.
در عین حال، یک مدل جایگزین مبتنی بر مالکیت معنوی، انتشار را تا ۶۹.۶ میلیون تن CO₂ برآورد میکند. با این حال، در صورت در نظر گرفتن عواملی مانند استفاده از گازهای سوزاندهشده (فلرینگ)، این میزان میتواند به بازه ۳۲.۹ تا ۳۷.۶ میلیون تن کاهش یابد.
همچنین ۷۰.۸ درصد از شرکتهای استخراج اعلام کردهاند که بهطور فعال در حال اجرای اقدامات کاهش اثرات تغییرات اقلیمی هستند.
آمریکای شمالی؛ قطب اصلی استخراج بیتکوین
این گزارش نقش پررنگ آمریکای شمالی را در صنعت استخراج دیجیتال برجسته میکند. بر اساس دادههای ارائهشده:
- ایالات متحده با ۷۵.۴ درصد از فعالیتهای گزارششده، در رتبه نخست قرار دارد.
- کانادا با ۷.۱ درصد در جایگاه دوم است.
البته نویسندگان گزارش تأکید میکنند که مشارکت بالای شرکتهای آمریکایی در نظرسنجی میتواند تا حدی باعث بزرگنمایی سهم ایالات متحده شده باشد. با این حال، دادهها نشاندهنده ظهور فعالیتهای جدید در آمریکای جنوبی و خاورمیانه و تداوم عملیات در شمال اروپا هستند.
بهبود بهرهوری سختافزار و هزینههای انرژی
بر اساس یافتههای گزارش، بهرهوری سختافزارهای استخراج بیتکوین طی یک سال ۲۴ درصد بهبود یافته و تا ژوئن ۲۰۲۴ به حدود ۲۸.۲ ژول بر تراهش رسیده است. هزینه برق بیش از ۸۰ درصد از هزینههای عملیاتی نقدی ماینرها را تشکیل میدهد. میانگین هزینه گزارششده برق حدود ۴۵ دلار به ازای هر مگاواتساعت (فقط برق) و ۵۵.۵ دلار (با احتساب هزینه کامل برق) است.
ماینرها بهعنوان بار انعطافپذیر شبکه برق
یکی دیگر از نکات مهم گزارش، نقش ماینرها بهعنوان مصرفکنندگان انعطافپذیر برق است. شرکتهای استخراج در سال ۲۰۲۳ مجموعا ۸۸۸ گیگاواتساعت از مصرف برق خود را کاهش دادهاند؛ ظرفیتی که میتواند به ارائه خدمات جانبی به شبکههای برق کمک کند.
بازار سختافزار و چالشهای آینده
مطالعه کمبریج نشان میدهد بازار سختافزار ASIC بهشدت انحصارگرا است، بهطوری که بزرگترین تولیدکننده ۸۲ درصد سهم بازار را در اختیار دارد و سه تولیدکننده اصلی بیش از ۹۹ درصد بازار را کنترل میکنند.
در مقابل، بازار میانافزار متنوعتر است و شامل راهکارهای اختصاصی، شخص ثالث و آماده میشود.
در زمینه پسماند الکترونیکی نیز، ۸۶.۹ درصد از سختافزارهای از رده خارجشده دوباره فروخته، بازیافت یا تغییر کاربری داده میشوند. میزان زباله الکترونیکی استخراج بیتکوین در سال ۲۰۲۴ حدود ۲.۳ کیلوتن برآورد شده است.
گزارش جدید مرکز کمبریج برای امور مالی جایگزین نشان میدهد صنعت استخراج بیتکوین، برخلاف تصور رایج، در حال حرکت تدریجی به سمت انرژیهای پاکتر و بهرهوری بالاتر است. افزایش سهم انرژی پایدار به بیش از ۵۲ درصد، کاهش چشمگیر استفاده از زغالسنگ و بهبود فناوری سختافزارها، نشاندهنده تغییر مسیر این صنعت به سوی مسئولیتپذیری زیستمحیطی بیشتر است. با این حال، نویسندگان گزارش تأکید میکنند که این دادهها تنها نقطه آغاز است و برای تصمیمگیری دقیقتر، به جمعآوری منظم دادهها و تحلیلهای عمیقتر نیاز خواهد بود.