به گزارش اکو اقتصاد، با گذشت یک هفته از سفر ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان به تهران، نشانههای بیشتری از پیشرفت مذاکرات میان ایران و آمریکا منتشر شده است. همزمان دونالد ترامپ در تازهترین اظهارات خود اعلام کرد کشتیهایی که به دلیل محاصره دریایی آمریکا متوقف شده بودند، میتوانند روند بازگشت به مسیرهای عادی خود را آغاز کنند؛ اظهارنظری که ، نشانهای از نزدیک شدن دو طرف به یک چارچوب توافقی محسوب میشود.
براساس گزارشهای منتشرشده، محور اصلی مذاکرات حول یک یادداشت تفاهم ۶۰ روزه شکل گرفته است؛ توافقی که هدف آن توقف تنشها، بازگشایی مسیرهای تجاری و آغاز گفتوگوهای جامعتر درباره پرونده هستهای ایران عنوان شده است. با این حال منابع آمریکایی میگویند دونالد ترامپ هنوز تأیید نهایی خود را درباره متن پیشنهادی صادر نکرده است.
هرمز، داراییهای بلوکهشده و صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری
یکی از مهمترین محورهای مورد بحث در مذاکرات، وضعیت تنگه هرمز است. طبق برخی گزارشها، ایران پذیرفته است شرایط بازگشت تردد دریایی به سطح پیش از جنگ را فراهم کند و در مقابل، محدودیتهای اعمالشده از سوی آمریکا نیز بهصورت تدریجی کاهش یابد.
همزمان موضوع آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران نیز به یکی از مطالبات اصلی تهران تبدیل شده است. برآوردها نشان میدهد دهها میلیارد دلار از منابع مالی ایران در بانکهای خارجی مسدود است و مقامات ایرانی تأکید دارند بدون دسترسی به بخشی از این منابع، مذاکرات نمیتواند به نتیجه مطلوب برسد.
در کنار این موارد، برخی رسانههای غربی از طرح ایجاد صندوقی بینالمللی برای سرمایهگذاری در پروژههای عمرانی و بازسازی ایران خبر دادهاند؛ طرحی که ارزش آن تا ۳۰۰ میلیارد دلار برآورد شده است. هرچند هنوز هیچ مقام رسمی در تهران یا واشنگتن این موضوع را تأیید نکرده است.
پرونده هستهای؛ گرهای که هنوز باز نشده است
اگرچه موضوع هستهای به مرحله دوم مذاکرات موکول شده، اما همچنان اصلیترین مانع دستیابی به توافق نهایی محسوب میشود. بر اساس گزارشهای منتشرشده، بحث بر سر سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، نحوه نظارتهای بینالمللی و چگونگی رفع تحریمها همچنان ادامه دارد.
برخی منابع مدعیاند واشنگتن نسبت به رقیقسازی یا انتقال بخشی از ذخایر اورانیوم ایران به یک کشور ثالث انعطاف نشان داده است، اما هنوز درباره این موضوع توافق قطعی حاصل نشده است.
در همین حال منابع نزدیک به روند مذاکرات در ایران تأکید دارند متن نهایی هنوز جمعبندی نشده و آنچه در رسانههای غربی منتشر میشود، لزوماً منعکسکننده نسخه نهایی توافق نیست.
خوشبینی محتاطانه در سایه تهدیدها
با وجود فضای مثبت حاکم بر مذاکرات، تنشهای میدانی همچنان ادامه دارد. تبادل محدود آتش میان ایران و آمریکا در روزهای اخیر نشان داد که هرگونه تأخیر یا شکست در روند دیپلماتیک میتواند به سرعت شرایط را به سمت بحرانی تازه سوق دهد.
در واشنگتن نیز مقاماتی همچون جیدی ونس از نزدیک شدن به توافق سخن گفتهاند، اما تأکید کردهاند اختلافات مهمی همچنان باقی است. از سوی دیگر ترامپ نیز اعلام کرده هر توافقی تنها زمانی پذیرفته خواهد شد که منافع آمریکا را تأمین کند.
در چنین شرایطی، تهران و واشنگتن بیش از هر زمان دیگری به یک تفاهم موقت نزدیک شدهاند؛ تفاهمی که میتواند از گسترش بحران جلوگیری کند، اما هنوز فاصله قابل توجهی تا یک توافق جامع و پایدار وجود دارد.