به گزارش اکو اقتصاد، ورود حدود ۱۷ هزار میلیارد تومان پول حقیقی، رشد قابل توجه شاخصها و افزایش تقاضا در بسیاری از نمادهای بزرگ، تصویری امیدوارکننده از بازگشت رونق به بورس ترسیم کرد. با این حال بررسی دقیقتر دادههای معاملاتی نشان میدهد که برخلاف انتظار، تعداد خریداران فعال بازار هنوز در سطوح پایینی قرار دارد و رشد اخیر بیش از آنکه ناشی از مشارکت گسترده سرمایهگذاران باشد، حاصل تمرکز نقدینگی در بخش محدودی از بازار بوده است.
این پدیده در نگاه نخست ممکن است متناقض به نظر برسد؛ چگونه میتوان هم شاهد ورود سنگین پول حقیقی بود و هم کاهش تعداد مشارکتکنندگان؟ پاسخ را باید در ساختار معاملات روزهای اخیر جستوجو کرد.
صفهای خرید؛ مانع پنهان افزایش مشارکت
در روزهای گذشته بخش قابل توجهی از نمادهای بازار در همان دقایق ابتدایی معاملات با صفهای خرید سنگین مواجه شدند. این وضعیت اگرچه نشانهای از افزایش تقاضا و خوشبینی سرمایهگذاران به آینده بازار محسوب میشود، اما در عین حال باعث محدود شدن امکان ورود سرمایهگذاران جدید به بسیاری از نمادها شده است.
زمانی که یک سهم در صف خرید قفل میشود، عملاً فرصت معامله برای بسیاری از خریداران از بین میرود. در چنین شرایطی تنها افرادی که زودتر سفارش خود را ثبت کردهاند یا منابع مالی بزرگتری در اختیار دارند موفق به خرید میشوند و بخش قابل توجهی از فعالان بازار امکان مشارکت پیدا نمیکنند. بنابراین رشد ارزش معاملات و ورود پول الزاماً به معنای افزایش تعداد معاملهگران نیست.
تمرکز نقدینگی؛ ویژگی اصلی موج صعودی اخیر
بررسی جریان نقدینگی نشان میدهد که پولهای واردشده عمدتاً به سمت گروهها و نمادهای مشخصی حرکت کردهاند. این تمرکز باعث شده بخشی از بازار با تقاضای بسیار بالا و بخش دیگری همچنان با کمبود نقدینگی مواجه باشد.
در واقع رشد اخیر بازار بیش از آنکه یک رشد فراگیر و گسترده باشد، به یک رشد متمرکز شباهت دارد. در چنین وضعیتی شاخصها میتوانند عملکرد مطلوبی داشته باشند، اما احساس رونق در تمام بخشهای بازار به طور یکسان شکل نمیگیرد. به همین دلیل بسیاری از سهامداران هنوز اثر مستقیم این رشد را در پرتفوی خود مشاهده نکردهاند.
چرا تعداد خریداران اهمیت دارد؟
یکی از مهمترین شاخصهای سلامت روندهای صعودی، افزایش تدریجی تعداد مشارکتکنندگان است. هرچه افراد بیشتری در روند رشد بازار حضور داشته باشند، پایداری آن بیشتر خواهد بود. رشد مبتنی بر مشارکت گسترده معمولاً از عمق بیشتری برخوردار است و در برابر شوکهای مقطعی مقاومت بالاتری نشان میدهد.
در مقابل، زمانی که رشد بازار عمدتاً بر پایه ورود سرمایه توسط تعداد محدودی از سرمایهگذاران یا صندوقهای بزرگ شکل میگیرد، احتمال نوسانات شدیدتر در آینده افزایش پیدا میکند. زیرا با تغییر رفتار همین بازیگران اصلی، مسیر نقدینگی نیز میتواند به سرعت تغییر کند.
آیا کاهش تعداد خریداران نشانه ضعف بازار است؟
لزومی ندارد که پایین بودن تعداد خریداران در مقطع فعلی به عنوان یک سیگنال منفی تفسیر شود. بخشی از این وضعیت نتیجه طبیعی رشد سریع بازار و تشکیل صفهای خرید گسترده است. در واقع میتوان گفت تقاضا از عرضه پیشی گرفته و همین موضوع فرصت حضور فعالتر معاملهگران را محدود کرده است.
اگر در روزها و هفتههای آینده بخشی از صفهای خرید تخلیه شود و معاملات روانتر دنبال شود، احتمال افزایش تعداد خریداران و گسترش مشارکت عمومی وجود خواهد داشت. چنین اتفاقی میتواند کیفیت روند صعودی فعلی را به شکل محسوسی ارتقا دهد.
چشمانداز پیشرو
آنچه اکنون بیش از هر عامل دیگری اهمیت دارد، تبدیل رشد فعلی به یک روند پایدار و فراگیر است. بازار برای ادامه مسیر صعودی خود نیازمند توزیع متوازنتر نقدینگی، افزایش عمق معاملات و حضور طیف گستردهتری از سرمایهگذاران است.
ورود ۱۷ همت پول حقیقی پیام مهمی درباره تغییر انتظارات فعالان بازار مخابره میکند؛ اما پایداری این جریان زمانی تثبیت خواهد شد که علاوه بر رشد شاخصها، شاهد افزایش محسوس تعداد خریداران، گردش نقدینگی در بخشهای مختلف بازار و کاهش قفلشدگی نمادها در صفهای خرید باشیم.
در چنین شرایطی میتوان انتظار داشت که بورس از یک رشد محدود و متمرکز عبور کرده و وارد مرحلهای از رونق عمومی شود؛ مرحلهای که در آن نه تنها شاخصها رشد میکنند، بلکه بخش بزرگتری از فعالان بازار نیز در این رشد سهیم خواهند بود.