به گزارش اکو اقتصاد، بازار ارز ایران در هفتههای اخیر بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر اخبار سیاسی و سیگنالهای مرتبط با مذاکرات تهران و واشنگتن قرار گرفته است. انتشار اخبار مثبت از روند مذاکرات باعث کاهش انتظارات تورمی و عقبنشینی بخشی از تقاضای سفتهبازی در بازار ارز شده و همین موضوع فشار نزولی بر قیمت دلار وارد کرده است.
با این حال، بسیاری از تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که مسیر بلندمدت نرخ ارز صرفاً با اخبار سیاسی تعیین نمیشود و متغیرهای کلان اقتصادی همچنان نقش اصلی را در تعیین قیمت دلار ایفا میکنند.
توافق تا چه اندازه میتواند دلار را ارزان کند؟
علی صادقین، تحلیلگر بازارهای مالی، معتقد است اثر توافق احتمالی بر بازار ارز به کیفیت و میزان اجرایی شدن آن بستگی دارد.
به گفته او، رفع تحریمهای نفتی، آزادسازی منابع ارزی بلوکهشده، افزایش دسترسی ایران به نظام مالی بینالمللی و همچنین تضمین اجرای تعهدات از سوی طرفین، مهمترین عواملی هستند که میتوانند بر روند آینده بازار ارز اثرگذار باشند.
او تأکید میکند که توافق صرفاً در صورتی میتواند اثر ماندگار بر نرخ ارز داشته باشد که منجر به افزایش پایدار درآمدهای ارزی کشور شود؛ در غیر این صورت، اثر آن بیشتر در قالب کاهش هیجانات و انتظارات تورمی ظاهر خواهد شد.
متغیرهای اقتصادی اجازه سقوط دلار را نمیدهند
این کارشناس اقتصادی معتقد است اگرچه بازار ارز در کوتاهمدت به اخبار سیاسی واکنش نشان میدهد، اما در میانمدت و بلندمدت متغیرهای بنیادین اقتصاد تعیینکننده خواهند بود.
تورم بالا، رشد مستمر نقدینگی، کسری بودجه دولت، افزایش پایه پولی و محدودیت منابع ارزی از جمله عواملی هستند که همچنان فشار افزایشی بر نرخ ارز وارد میکنند.
در واقع تجربه سالهای گذشته نشان داده است که حتی در دورههایی که فضای سیاسی بهبود یافته، در صورت تداوم مشکلات ساختاری اقتصاد، کاهش نرخ ارز پایدار نبوده و بازار پس از مدتی دوباره به روند صعودی بازگشته است.
کف قیمت دلار در صورت توافق کجاست؟
صادقین در ارزیابی سناریوی خوشبینانه بازار ارز معتقد است در صورت دستیابی به توافق و کاهش قابل توجه ریسکهای سیاسی، کف قیمتی دلار میتواند در محدوده کانال ۱۶۰ هزار تومان شکل بگیرد.
به گفته او، پس از رسیدن نرخ ارز به این محدوده، متغیرهای اقتصادی بار دیگر نقش خود را ایفا خواهند کرد و قیمت دلار به تدریج متناسب با تورم و واقعیتهای اقتصاد کلان وارد مسیر افزایشی خواهد شد.
نقش بانک مرکزی در کنترل بازار ارز
این تحلیلگر بازارهای مالی درباره عملکرد بانک مرکزی نیز معتقد است سیاستگذار پولی طی ماههای اخیر تلاش کرده از طریق مدیریت عرضه و تقاضا، نوسانات بازار ارز را کنترل کند.
با این حال او تأکید میکند عامل اصلی افت قیمت دلار در هفتههای گذشته نه مداخلات بانک مرکزی، بلکه کاهش انتظارات تورمی ناشی از اخبار اولیه مذاکرات بوده است.
هرچند سیاستهای ارزی بانک مرکزی میتواند نوسانات کوتاهمدت را مدیریت کند، اما تثبیت بلندمدت نرخ ارز بدون مهار تورم و کنترل رشد نقدینگی امکانپذیر نخواهد بود.
نرخ تعادلی دلار در ماههای آینده
صادقین درباره نرخ تعادلی دلار در ادامه سال میگوید تعیین یک عدد مشخص برای بازار ارز دشوار است، اما بر اساس متغیرهای فعلی اقتصاد ایران، کانالهای ابتدایی کریدور بیستم میتواند محدوده تعادلی نرخ دلار در نیمه نخست سال باشد.
برخی اقتصاددانان نیز معتقدند فاصله میان نرخ تورم داخلی و تورم جهانی، رشد نقدینگی و وضعیت تراز تجاری کشور همچنان از مهمترین عوامل اثرگذار بر نرخ ارز خواهند بود و به همین دلیل نمیتوان انتظار داشت دلار برای مدت طولانی در سطوح پایین تثبیت شود.
آینده دلار؛ توافق مهم است اما کافی نیست
توافق سیاسی میتواند فضای روانی بازار ارز را آرام کند و بخشی از تقاضای احتیاطی را کاهش دهد، اما برای کاهش پایدار نرخ دلار، اصلاحات اقتصادی، کنترل کسری بودجه، مهار تورم و افزایش درآمدهای ارزی ضروری است.
بر همین اساس، بسیاری از تحلیلگران تأکید میکنند مسیر بلندمدت دلار بیش از آنکه به اخبار مقطعی وابسته باشد، به وضعیت متغیرهای کلان اقتصاد ایران گره خورده است.
بازار ارز در شرایط کنونی چشمانتظار نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا است، اما حتی در صورت دستیابی به توافق نیز کارشناسان از کاهش شدید و پایدار قیمت دلار سخن نمیگویند. از نگاه تحلیلگران، تورم بالا، رشد نقدینگی و کسری بودجه همچنان مهمترین عوامل تعیینکننده نرخ ارز هستند و اجازه نمیدهند دلار برای مدت طولانی در سطوح پایین باقی بماند.