به گزارش اکو اقتصاد، بازار مسکن ایران پس از سالها فعالیت پلتفرمهای آنلاین خرید، فروش و اجاره ملک، اکنون وارد فصل تازهای از تحول دیجیتال شده است. بر اساس آییننامههای اجرایی قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، سکوهای اینترنتی دارای مجوز از این پس میتوانند علاوه بر نمایش فایلهای ملکی، امکان انعقاد قرارداد رسمی خرید و فروش را نیز برای کاربران خود فراهم کنند.
این تغییر مهم به خریداران و فروشندگان اجازه میدهد بدون مراجعه حضوری به بنگاههای معاملات ملکی، فرآیند معامله را بهصورت آنلاین انجام داده و قرارداد خود را در سامانه رسمی ثبت کنند.
پایان انحصار بنگاهها در تنظیم قرارداد مسکن؟
تا پیش از این، پلتفرمهای اینترنتی صرفاً نقش واسطه معرفی ملک را برعهده داشتند. خریدار و فروشنده پس از یافتن یکدیگر در فضای آنلاین، ناچار بودند برای تنظیم مبایعهنامه و ثبت توافق خود به بنگاههای املاک مراجعه کنند.
اما با اجرای مفاد جدید قانون، این حلقه سنتی تا حد زیادی حذف شده است. اکنون سکوهای اینترنتی میتوانند گزینه «قرارداد یکسان» را در اختیار کاربران قرار دهند؛ قراردادی که از سوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور دارای اعتبار حقوقی شناخته میشود.
«قرارداد یکسان» چیست؟
قرارداد یکسان، قالبی استاندارد و رسمی برای انجام معاملات ملکی است که تحت نظارت سازمان ثبت اسناد و املاک طراحی شده است.
در این سازوکار، خریدار و فروشنده پس از احراز هویت الکترونیکی و ثبت مشخصات ملک، میتوانند قرارداد خود را بهصورت آنلاین تنظیم و ثبت کنند. اطلاعات هویتی طرفین و مشخصات ملک نیز بهصورت سیستمی استعلام و بررسی میشود تا احتمال بروز تخلفات یا معاملات معارض کاهش یابد.
این مدل میتواند بخشی از مشکلات ناشی از قراردادهای غیررسمی و اختلافات حقوقی در معاملات مسکن را کاهش دهد.
معامله آنلاین خانه چگونه انجام میشود؟
فرآیند خرید و فروش آنلاین ملک در سکوهای مجاز شامل چند مرحله است:
- احراز هویت الکترونیکی خریدار و فروشنده
- استعلام مالکیت از سازمان ثبت
- ثبت مشخصات ملک
- تأیید سیستمی اطلاعات
- تنظیم قرارداد رسمی
- ثبت نهایی معامله در سامانه
تمام این مراحل بهصورت آنلاین انجام میشود و امکان دسترسی ۲۴ ساعته برای کاربران فراهم خواهد بود.
حساب امانی؛ حلقه مفقوده معاملات آنلاین
یکی از مهمترین بخشهای این طرح، استفاده از حساب امانی (Escrow Account) است؛ ابزاری که در بسیاری از کشورهای توسعهیافته برای افزایش امنیت معاملات آنلاین استفاده میشود.
در این روش، مبلغ معامله تا زمان اجرای کامل تعهدات طرفین در یک حساب واسط نگهداری میشود و پس از انتقال رسمی ملک آزاد خواهد شد.
با این حال، طبق اعلام مسئولان، بانک مرکزی هنوز زیرساخت کامل راهاندازی حساب امانی برای معاملات ملکی را نهایی نکرده است؛ موضوعی که میتواند سرعت توسعه معاملات آنلاین را تحت تأثیر قرار دهد.
چه املاکی امکان معامله آنلاین دارند؟
بر اساس مقررات فعلی، تنها املاکی که دارای سند رسمی هستند میتوانند از طریق «قرارداد یکسان» معامله شوند.
بنابراین املاک فاقد سند رسمی، قولنامهای یا دارای مشکلات ثبتی فعلاً مشمول این سازوکار جدید نخواهند بود.
تحول بزرگ در بازار مسکن دیجیتال
کارشناسان حوزه فناوری و مسکن معتقدند اجرای این قانون میتواند یکی از مهمترین تحولات بازار املاک در سالهای اخیر باشد.
در سالهای گذشته میلیونها کاربر برای جستوجوی خانه، آپارتمان و زمین از پلتفرمهای اینترنتی استفاده کردهاند، اما مرحله نهایی معامله همچنان وابسته به روشهای سنتی بود.
اکنون با اتصال سکوهای آنلاین به سامانههای ثبتی کشور، امکان شکلگیری یک زنجیره کامل دیجیتال از جستوجوی ملک تا ثبت رسمی معامله فراهم شده است.
آیا بنگاههای املاک حذف میشوند؟
اجرای این طرح به معنای حذف کامل مشاوران املاک نیست. بسیاری از خریداران و فروشندگان همچنان برای قیمتگذاری، مذاکره، کارشناسی ملک و مشاوره حقوقی به خدمات بنگاهها نیاز خواهند داشت.
با این حال، سهم پلتفرمهای آنلاین در معاملات مسکن طی سالهای آینده بهطور قابل توجهی افزایش یابد و بخشی از خدمات سنتی به فضای دیجیتال منتقل شود.
با اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، خرید و فروش آنلاین مسکن وارد مرحله جدیدی شده است. سکوهای اینترنتی دارای مجوز از این پس میتوانند امکان تنظیم قرارداد رسمی و معتبر را برای کاربران فراهم کنند؛ اقدامی که علاوه بر کاهش مراجعات حضوری، میتواند امنیت حقوقی معاملات را افزایش داده و بازار مسکن ایران را یک گام به استانداردهای جهانی نزدیکتر کند.