به گزارش اکو اقتصاد، پتروشیمی کارون به دلیل تولید مواد شیمیایی پایه و محصولات با ارزش افزوده بالا، جایگاه ویژهای در زنجیره صنعت پتروشیمی ایران دارد. این مجتمع تأمینکننده خوراک بسیاری از صنایع پاییندستی است و اختلال در فعالیت آن میتواند بر تولید طیف گستردهای از محصولات صنعتی اثر بگذارد. گزارشهای رسانهای نیز تأیید کردهاند که این مجتمع در جریان حملات اخیر هدف قرار گرفته است.
از منظر اقتصادی، هدف قرار دادن چنین مجموعهای میتواند چند پیامد همزمان داشته باشد. نخست، ایجاد اختلال در زنجیره تأمین صنایع وابسته و افزایش هزینه تولید در بخشهای مختلف. دوم، افزایش ریسک سرمایهگذاری در صنایع انرژی و پتروشیمی که ممکن است بر تصمیم سرمایهگذاران داخلی و خارجی اثر بگذارد. سوم، ارسال یک پیام روانی به بازارها مبنی بر اینکه زیرساختهای اقتصادی نیز در معرض تهدید قرار دارند.
برخی کارشناسان معتقدند انتخاب اهداف انرژی علاوه بر جنبه عملیاتی، دارای ابعاد نمادین نیز هست. صنعت نفت و پتروشیمی یکی از مهمترین منابع درآمد و ظرفیت صنعتی ایران محسوب میشود و هرگونه تهدید علیه این بخش میتواند آثار اقتصادی و روانی فراتر از خسارت فیزیکی ایجاد کند. مطالعات مربوط به درگیریهای اخیر نیز نشان میدهد که حمله به زیرساختهای انرژی به عنوان ابزاری برای افزایش فشار اقتصادی و سیاسی مورد توجه قرار گرفته است.
چرا پتروشیمی کارون ؟
اهمیت پتروشیمی کارون صرفاً به حجم تولید آن محدود نمیشود، بلکه این مجتمع یکی از حلقههای کلیدی زنجیره صنایع شیمیایی و پلییورتان در ایران به شمار میرود. این شرکت تنها تولیدکننده ایزوسیاناتها در ایران و از نخستین تولیدکنندگان این محصولات در خاورمیانه است و محصولات اصلی آن شامل تولوئن دیایزوسیانات (TDI) و متیلن دیفنیل دیایزوسیانات (MDI) است؛ موادی که به عنوان خوراک اصلی تولید انواع فومهای پلییورتان، عایقهای ساختمانی، صندلی خودرو، تشک و مبلمان، یخچال و فریزر، چسبها، پوششهای صنعتی و بسیاری از قطعات پلیمری استفاده میشوند. همچنین این مجتمع محصولاتی مانند آنیلین، نیتروبنزن و اسید هیدروکلریک را نیز تولید میکند که مواد واسطه مهم در صنایع شیمیایی هستند.
از این منظر، اگر هدف از حمله ایجاد اختلال اقتصادی باشد، تأثیر آن تنها به یک کارخانه محدود نمیشود. توقف یا کاهش تولید در پتروشیمی کارون میتواند زنجیره تأمین صنایع پاییندستی را تحت فشار قرار دهد؛ زنجیرهای که از تولیدکنندگان فوم و عایقهای ساختمانی گرفته تا صنایع خودروسازی، لوازم خانگی، کفش، رنگ، چسب و بسیاری از محصولات پلیمری را در بر میگیرد. به همین دلیل، هدف قرار دادن این مجتمع میتواند به جای وارد کردن خسارت صرف به یک واحد صنعتی، با ایجاد اختلال در یک شبکه گسترده از صنایع وابسته، آثار اقتصادی و روانی گستردهتری بر جای بگذارد.
البته باید میان پیامدهای احتمالی اقتصادی چنین حملهای و انگیزه قطعی تصمیمگیرندگان تفاوت قائل شد. در حال حاضر هیچ منبع مستقل و رسمی، هدف واقعی انتخاب این مجتمع را به طور قطعی اعلام نکرده است؛ بنابراین این تحلیل بر پایه نقش راهبردی پتروشیمی کارون در زنجیره تأمین صنایع شیمیایی و پلییورتان ارائه میشود، نه به عنوان اثبات انگیزه طرف حملهکننده.
در مجموع، اگر این حمله با هدف افزایش فشار اقتصادی طراحی شده باشد، انتخاب یک مجتمع کلیدی پتروشیمی میتواند بخشی از راهبرد تأثیرگذاری بر زنجیره تولید، فضای روانی بازار و محاسبات اقتصادی طرف مقابل تلقی شود؛ راهبردی که در بسیاری از منازعات مدرن، زیرساختهای حیاتی را به بخشی از میدان رقابت تبدیل کرده است.