به گزارش اکو اقتصاد، بازار سرمایه پس از پشت سر گذاشتن یکی از پرتنشترین دورههای خود در سالهای اخیر، بار دیگر به محور سیاستهای حمایتی دولت تبدیل شده است. تجربه موفق حمایت از بورس پس از جنگ ۱۲ روزه و همچنین اقدامات حمایتی اخیر وزارت اقتصاد و سازمان بورس، این پرسش را مطرح کرده که آیا نسخه تزریق نقدینگی و حمایت هدفمند از بازار سرمایه میتواند دوباره به حفظ ثبات اقتصادی کشور کمک کند؟
بازار سهام پس از دورهای طولانی از تعطیلی و محدودیتهای ناشی از جنگ، با مجموعهای از سیاستهای حمایتی بازگشایی شد. هرچند در روزهای ابتدایی بازگشایی و همزمان با تشدید تنشهای منطقهای، شاخصهای بورس تحت فشار فروش قرار گرفتند، اما در ادامه بازار توانست مسیر صعودی خود را بازیابد و رکوردهای تازهای در شاخص کل و ارزش معاملات به ثبت برساند.
در این میان، وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان بورس با اجرای مجموعهای از اقدامات حمایتی تلاش کردند اعتماد سرمایهگذاران را حفظ کنند. افزایش ساعت معاملات، محدودیت فروش حقوقیها در روزهای ابتدایی بازگشایی، انتشار اوراق اختیار فروش تبعی با تضمین حداقل بازدهی برای سهامداران خرد، اعطای تسهیلات مبتنی بر توثیق سهام و تقویت منابع صندوقهای تثبیت و توسعه بازار از جمله مهمترین این اقدامات بود.
اما آنچه بیش از همه مورد توجه فعالان بازار قرار گرفته، تجربه تیرماه ۱۴۰۴ و حمایت ۶۰ همتی از بورس پس از جنگ ۱۲ روزه است. در آن مقطع، دولت از طریق ترکیبی از منابع بانکی، صندوقهای حمایتی و ابزارهای بیمهای، نقدینگی قابل توجهی را به بازار تزریق کرد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند این اقدام نقش مهمی در جلوگیری از تشدید ریزش بازار و بازگشت اعتماد سرمایهگذاران داشت.
برزو حقشناس، کارشناس بازار سرمایه، تاکید کرده است که حمایت ۶۰ همتی از بورس یکی از موفقترین تجربههای سیاستگذاری در سالهای اخیر بوده است. به گفته او، در آن مقطع دولت با برنامهای مشخص و فعالانه وارد عمل شد و از ابزارهای متنوعی برای حفظ ثبات بازار استفاده کرد.
این کارشناس همچنین بر اهمیت نقدشوندگی بهعنوان مهمترین مزیت بازار سرمایه تاکید کرده و معتقد است تعطیلیهای طولانیمدت بورس در شرایط بحران، بخشی از اعتماد سرمایهگذاران را تحت تاثیر قرار داده است. به باور او، سرمایهگذاران باید از قبل بدانند سیاست نهادهای ناظر در شرایط بحرانی چیست تا بتوانند تصمیمهای اقتصادی خود را با اطمینان بیشتری اتخاذ کنند.
بررسی متغیرهای بنیادی بازار نیز نشان میدهد رشد اخیر بورس تنها ناشی از حمایتهای دولتی نبوده است. بسیاری از صنایع از جمله گروههای دارویی، غذایی، سیمانی و برخی شرکتهای صادراتمحور در ماههای گذشته با افزایش سودآوری مواجه شدهاند. همزمان تداوم تورم بالا در اقتصاد ایران سبب شده است سرمایهگذاران همچنان بازار سهام را بهعنوان یکی از گزینههای حفظ ارزش داراییهای خود در نظر بگیرند.
یکی از مهمترین انتقادهایی که همواره نسبت به حمایتهای نقدی از بورس مطرح میشود، نگرانی از افزایش تورم است. تزریق منابع به بازار سرمایه تفاوت ماهوی با تزریق نقدینگی به بازارهای مصرفی دارد. در واقع بخش مهمی از این منابع در چرخه معاملات سهام باقی میماند یا از طریق تامین مالی شرکتها به سمت فعالیتهای تولیدی هدایت میشود.
بر اساس تجربه اقتصادهای بزرگ جهان نیز در دورههای بحران، حمایت از بازارهای مالی یکی از ابزارهای رایج دولتها برای جلوگیری از گسترش رکود و بحران اعتماد بوده است. در دوران همهگیری کرونا نیز دولت آمریکا و بانکهای مرکزی کشورهای توسعهیافته با اجرای بستههای حمایتی گسترده تلاش کردند از فروپاشی بازارهای مالی و رکود اقتصادی جلوگیری کنند.
در شرایطی که بازارهای ارز، طلا و مسکن همچنان با موجهای سفتهبازی مواجه هستند، هدایت نقدینگی به سمت بازار سرمایه میتواند آثار مثبت بیشتری برای اقتصاد کشور داشته باشد. ورود منابع به بورس علاوه بر حفظ ارزش داراییهای مردم، امکان تامین مالی بنگاههای اقتصادی و اجرای طرحهای توسعهای را نیز فراهم میکند؛ موضوعی که در نهایت به رشد تولید و کاهش فشارهای تورمی در بلندمدت کمک خواهد کرد.
اکنون با توجه به تجربه موفق حمایتهای گذشته، بسیاری از فعالان بازار انتظار دارند سیاستگذاران اقتصادی در صورت بروز شوکهای جدید، بار دیگر از ابزارهای حمایتی هدفمند برای حفظ ثبات بورس استفاده کنند؛ ابزاری که به اعتقاد کارشناسان میتواند هم از سرمایه مردم محافظت کند و هم به نفع اقتصاد کلان کشور باشد.