به گزارش اکواقتصاد، بازار سرمایه در معاملات امروز یکشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۵ یکی از پرهیجانترین روزهای خود در ماههای اخیر را پشت سر گذاشت؛ روزی که در آن نه تنها تقاضا بر عرضه غلبه داشت، بلکه جریان قدرتمند نقدینگی ورودی، تصویری متفاوت از فضای عمومی بورس ترسیم کرد. صفهای خرید سنگین از همان دقایق ابتدایی معاملات شکل گرفت و بسیاری از نمادهای بزرگ و کوچک بازار با استقبال گسترده سرمایهگذاران مواجه شدند. به نظر میرسد کاهش تنشهای سیاسی، امید به تداوم مذاکرات و دور شدن سایه جنگ از منطقه، مهمترین عامل بازگشت اعتماد و افزایش اشتهای ریسکپذیری در میان فعالان بازار باشد.
بورس تهران در حالی به روند صعودی خود ادامه میدهد که بخش قابل توجهی از این رشد تحت تأثیر فضای مثبت ناشی از تفاهمات اخیر سیاسی قرار دارد. هرچند کارشناسان تأکید میکنند که هنوز نمیتوان از یک توافق نهایی سخن گفت و آنچه رخ داده بیشتر یک فرصت زمانی برای کاهش ریسکهای کوتاهمدت محسوب میشود، اما همین کاهش نگرانیها کافی بوده تا سرمایهگذاران با نگاه متفاوتی به بازار بازگردند.
در معاملات امروز، صفهای خریدی با ارزشی نزدیک به ۵۰ هزار میلیارد تومان از همان ابتدای بازار شکل گرفت؛ موضوعی که نشاندهنده برتری کامل تقاضا بر عرضه بود. در کنار این مسئله، ورود حدود ۶.۷ هزار میلیارد تومان پول حقیقی به بازار و ثبت ارزش معاملات ۱۴.۷ هزار میلیارد تومانی، نشان داد که جریان نقدینگی به مهمترین محرک این روزهای بازار تبدیل شده است.
براساس این گزارش، در کنار عوامل بنیادی و سیاسی که طی ماههای گذشته محرک اصلی بازار بودهاند، اکنون عامل سومی به نام «جریان پول» نقش تعیینکنندهای در روند معاملات پیدا کرده است. در واقع زمانی که فضای سیاسی آرامتر میشود و متغیرهای بنیادی نیز از قیمتها حمایت میکنند، نقدینگی فرصت حضور پیدا میکند و به تدریج هدایت بازار را در دست میگیرد.
بر همین اساس بسیاری از فعالان بازار بر این باورند که بورس در حال حاضر هنوز در مرحله نخست ورود نقدینگی قرار دارد؛ مرحلهای که عمدتاً ناشی از بازگشت سرمایههای درون بازار و جابهجایی منابع میان کلاسهای مختلف دارایی است. طی دو سال گذشته بخش قابل توجهی از سرمایهها به سمت صندوقهای طلا، گواهیهای کالایی و سایر داراییهای مبتنی بر پوشش ریسک حرکت کرده بود، اما اکنون با کاهش نسبی ریسکهای سیاسی، بخشی از این منابع در حال بازگشت به بازار سهام است.
به اعتقاد کارشناسان، مراحل بعدی زمانی آغاز میشود که سرمایههای بزرگ خارج از بازار نیز به تحرکات بورس واکنش نشان دهند. در این مرحله، سرمایهگذاران نهادی، شرکتها و صاحبان سرمایههای بزرگ به تدریج بخشی از منابع خود را وارد بازار خواهند کرد. مرحله سوم نیز مرحله حضور گسترده سرمایهگذاران عمومی است؛ هرچند بسیاری معتقدند تکرار شرایط سال ۱۳۹۹ دشوار خواهد بود، اما شکلگیری موجی جدید از ورود سرمایهگذاران به بازار دور از انتظار نیست.
در چنین فضایی، برخی تحلیلگران نسبت به افزایش هیجان در بازار هشدار میدهند. به باور آنها اگرچه روند فعلی از پشتوانه سیاسی و تا حدی بنیادی برخوردار است، اما ادامه رشد قیمتها باید با حمایت گزارشهای مالی و عملکرد واقعی شرکتها همراه باشد. در غیر این صورت، ورود بیش از حد نقدینگی میتواند باعث فاصله گرفتن قیمتها از ارزشهای بنیادی شود.
از سوی دیگر، نقش سازمان بورس و سیاستگذاران بازار سرمایه در مدیریت این شرایط بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. کارشناسان پیشنهاد میکنند برای جلوگیری از شکلگیری رفتارهای هیجانی و ایجاد تعادل در جریان نقدینگی، عرضههای اولیه بزرگ و همچنین عرضههای مدیریتشده در دستور کار قرار گیرد. عرضه شرکتهای بزرگ میتواند بخشی از نقدینگی موجود را جذب کرده و از تمرکز بیش از حد سرمایهها روی تعداد محدودی سهم جلوگیری کند.
در همین راستا، زمزمههایی درباره ورود برخی شرکتهای بزرگ دولتی و شبهدولتی به بازار سرمایه شنیده میشود؛ موضوعی که در صورت تحقق میتواند به تعمیق بازار و افزایش فرصتهای سرمایهگذاری کمک کند. همچنین بسیاری از فعالان بازار معتقدند نهادهای مالی نیز باید این بار نقش فعالتری در مدیریت نقدینگی و هدایت سرمایهها ایفا کنند.
با این حال، مهمترین نکته برای ادامه روند صعودی بازار، تداوم کاهش ریسکهای سیاسی و بهبود متغیرهای اقتصادی است. بازار سرمایه طی پنج سال گذشته بارها تحت تأثیر شوکهای سیاسی، تصمیمات ناگهانی و سیاستهای محدودکننده قرار گرفته و هر بار روندهای صعودی آن ناتمام مانده است. اکنون بسیاری امیدوارند در صورت تداوم فضای تفاهم و کاهش تنشها، بورس بتواند برای نخستین بار طی سالهای اخیر یک مسیر رشد پایدار و مبتنی بر متغیرهای بنیادی را تجربه کند.
هرچند مشکلاتی نظیر ناترازی انرژی، محدودیتهای تولید و چالشهای اقتصادی همچنان پابرجاست، اما کاهش ریسکهای بزرگ سیاسی میتواند بخشی از فشارهای وارده بر بازار را کاهش دهد. با این حال، فعالان بازار تأکید دارند که تداوم رشد بورس در گرو انتشار گزارشهای مناسب شرکتها و حفظ انضباط تحلیلی سرمایهگذاران خواهد بود؛ چرا که در نهایت این عملکرد واقعی شرکتهاست که باید از قیمتهای جدید حمایت کند.
فاطمه حاج علی