به گزارش اکواقتصاد، بازار جهانی نفت در یکی از پرشتابترین واکنشهای خود به تحولات ژئوپلیتیک ماههای اخیر، با افتی سنگین وارد کانال ۷۰ دلاری شد. انتشار اخبار مربوط به توافق اولیه میان ایران و آمریکا، احتمال پایان تنشهای منطقهای و بازگشایی تنگه هرمز، موجی از فروش را در بازارهای نفتی ایجاد کرد و قیمتها را به پایینترین سطوح چند ماه اخیر رساند.
در معاملات روز دوشنبه، بهای نفت خام برنت با افتی بیش از ۵ درصدی به محدوده ۷۰ دلار سقوط کرد و نفت وستتگزاس اینترمدیت (WTI) نیز وارد کانال ۷۰ دلاری شد. این در حالی است که تنها چند هفته قبل و در اوج نگرانیها از بسته ماندن تنگه هرمز و اختلال در عرضه جهانی انرژی، قیمت نفت به نزدیکی و حتی بالاتر از ۱۰۰ دلار رسیده بود.
عامل اصلی این ریزش، تغییر انتظارات معاملهگران نسبت به آینده عرضه نفت در بازار جهانی است. طی ماههای گذشته بخش مهمی از رشد قیمت نفت ناشی از «پریمیوم ریسک جنگ» بود؛ یعنی سرمایهگذاران به دلیل نگرانی از گسترش درگیریها در خاورمیانه و احتمال مسدود شدن مسیرهای صادراتی نفت، قیمتهای بالاتری را برای خرید نفت پرداخت میکردند. اکنون با انتشار اخبار توافق و احتمال بازگشت آرامش به منطقه، بخش بزرگی از این پریمیوم از بازار خارج شده است.
تنگه هرمز به عنوان مهمترین گلوگاه انرژی جهان، روزانه مسیر عبور حدود یکپنجم تجارت نفت جهان محسوب میشود. هرگونه اختلال در این مسیر میتواند عرضه جهانی نفت را با چالش مواجه کند و قیمتها را به سرعت افزایش دهد. به همین دلیل، خبر بازگشایی این گذرگاه استراتژیک برای بازار نفت اهمیت ویژهای دارد و معاملهگران آن را به منزله کاهش ریسک عرضه ارزیابی کردهاند.
بر اساس گزارشها، توافق اولیه میان تهران و واشنگتن علاوه بر بازگشایی تنگه هرمز، شامل تسهیل صادرات نفت و پایان برخی محدودیتهای حملونقل دریایی نیز خواهد بود. اگر این توافق به امضای نهایی برسد، میتواند زمینه بازگشت تدریجی بخشی از ظرفیت صادراتی منطقه به بازار جهانی را فراهم کند. همین چشمانداز باعث شده است فعالان بازار از هماکنون سناریوی افزایش عرضه نفت در ماههای آینده را در قیمتها لحاظ کنند.
با این حال بسیاری معتقدند مسیر نزولی نفت همچنان با ابهاماتی همراه است. نخست آنکه جزئیات نهایی توافق هنوز منتشر نشده و بازار منتظر مشاهده اقدامات عملی طرفین است. دوم آنکه بازگشت کامل صادرات و تولید نفت به سطح پیش از بحران زمانبر خواهد بود و آسیبهای واردشده به زیرساختهای انرژی در برخی مناطق نمیتواند در کوتاهمدت جبران شود.
از سوی دیگر، سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و متحدانش نیز تحولات اخیر را با دقت زیر نظر دارند. در صورتی که افت قیمت نفت ادامه پیدا کند، احتمال دارد این ائتلاف با کاهش عرضه یا تعویق افزایش تولید، برای حمایت از قیمتها وارد عمل شود. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که اوپک نسبت به سقوط شدید قیمتها حساس است و تلاش میکند تعادل بازار را حفظ کند.
تحلیلگران بازار انرژی بر این باورند که محدوده ۷۰ دلار برای نفت برنت یک سطح روانی و فنی مهم به شمار میرود. در صورت تثبیت شرایط سیاسی و بازگشایی کامل مسیرهای صادراتی، احتمال ادامه فشار فروش و حرکت قیمتها به سمت سطوح پایینتر نیز وجود دارد. در مقابل، هرگونه تأخیر در اجرای توافق یا بازگشت تنشها میتواند دوباره بخشی از ریسک ژئوپلیتیک را به بازار بازگرداند.
در مجموع، سقوط نفت به کانال ۷۰ دلاری را میتوان نشانهای از تغییر انتظارات بازار نسبت به آینده خاورمیانه دانست. بازاری که تا چندی پیش نگران کمبود عرضه و جهش قیمتها بود، اکنون بیش از هر چیز بر احتمال افزایش عرضه و کاهش ریسکهای سیاسی تمرکز کرده است. با این حال، معاملهگران همچنان تحولات دیپلماتیک روزهای آینده را زیر نظر دارند؛ زیرا سرنوشت نهایی توافق ایران و آمریکا میتواند مسیر قیمت نفت در نیمه دوم سال را تعیین کند.