به گزارش اکو اقتصاد، بازار ارز ایران در روزهای اخیر شاهد ثبات و حتی کاهش نسبی قیمت دلار بوده است؛ موضوعی که توجه فعالان اقتصادی، معاملهگران و عموم مردم را به خود جلب کرده است. قیمت دلار آزاد که تا چند هفته پیش در مسیر صعودی پرشتابی حرکت میکرد، اکنون در کانال ۱۵۴ هزار تومان تثبیت شده و نشانههایی از تعادل نسبی میان عرضه و تقاضا در بازار مشاهده میشود. این تغییر فاز قیمتی، بیش از هر چیز تحت تأثیر تحولات سیاسی و انتظارات روانی فعالان بازار شکل گرفته است.
ثبات دلار پس از دو روز کاهش
بررسی معاملات بازار آزاد نشان میدهد دلار در روز سهشنبه ۱۴ بهمن ۱۴۰۴ بدون تغییر محسوس نسبت به روز گذشته، در محدوده ۱۵۴ هزار تومان معامله شد. این ثبات قیمتی پس از دو روز کاهش متوالی رخ داده و بیانگر آن است که فشار فروش در بازار تا حدی افزایش یافته و از شدت تقاضای هیجانی کاسته شده است. بسیاری از معاملهگران که در هفتههای قبل با هدف حفظ ارزش دارایی وارد بازار شده بودند، اکنون با احتیاط بیشتری عمل میکنند.
نقش پررنگ اخبار سیاسی در افت قیمت دلار
مهمترین عامل کاهش قیمت دلار را باید در سیگنالهای مثبت سیاسی جستوجو کرد. انتشار اخبار امیدوارکننده درباره ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا و احتمال کاهش تنشهای سیاسی، فضای روانی بازار ارز را آرامتر کرده است. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که بازار ارز ایران بهشدت به اخبار و شایعات سیاسی واکنش نشان میدهد و حتی پیش از وقوع رویدادهای واقعی، خود را با انتظارات جدید تطبیق میدهد.
در شرایط فعلی، فعالان بازار احتمال میدهند در صورت پیشرفت مذاکرات، بخشی از منابع ارزی بلوکهشده آزاد شود یا دستکم مسیر مبادلات خارجی کشور هموارتر گردد. همین انتظار، باعث شده تقاضای احتیاطی و سفتهبازی در بازار کاهش پیدا کند و قیمت دلار از سطوح بالاتر عقبنشینی کند.
افزایش عرضه و عقبنشینی تقاضای هیجانی
در کنار عوامل سیاسی، برخی متغیرهای اقتصادی نیز در افت قیمت دلار بیتأثیر نبودهاند. گزارشها حاکی از آن است که طی روزهای اخیر، عرضه ارز در بازار افزایش یافته و همزمان تقاضای هیجانی کاهش پیدا کرده است. بسیاری از خریداران که با تصور ادامه روند صعودی وارد بازار شده بودند، اکنون در موقعیت فروش قرار گرفتهاند تا از سودهای کوتاهمدت خود محافظت کنند.
از سوی دیگر، سیاستهای کنترلی بانک مرکزی و مدیریت بازار ارز نیز تا حدی به کاهش نوسانات کمک کرده است. فعالان بازار معتقدند حضور بازارساز و ارسال پیامهای غیرمستقیم مبنی بر کنترل نرخ ارز، نقش مهمی در جلوگیری از جهشهای ناگهانی داشته است.
افت همزمان یورو و ثبات درهم
کاهش قیمت دلار تنها به این ارز محدود نبوده و سایر ارزهای مهم نیز تحت تأثیر جو روانی بازار با افت نسبی مواجه شدهاند. یورو در ادامه روند نزولی خود به محدوده ۱۸۱ هزار تومان رسیده و درهم امارات نیز در حوالی ۴۲ هزار تومان معامله میشود. این همحرکتی نشان میدهد که بازار ارز در حال حاضر بیش از آنکه تحت تأثیر متغیرهای جهانی باشد، از عوامل داخلی و سیاسی تأثیر میپذیرد.
دلار توافقی؛ روندی متفاوت از بازار آزاد
در این میان، قیمت دلار توافقی مسیر متفاوتی را طی کرده است. نرخ دلار توافقی در روز سهشنبه با افزایش بیش از دو هزار تومان نسبت به روز گذشته، در سمت فروش به ۱۳۳ هزار و ۸۱۸ تومان رسید. این اختلاف میان بازار آزاد و توافقی، نشاندهنده وجود چند نرخی در بازار ارز و تفاوت سازوکار عرضه و تقاضا در این دو بازار است؛ موضوعی که همچنان یکی از چالشهای ساختاری اقتصاد ایران محسوب میشود.
پیشبینی آینده قیمت دلار
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که آینده قیمت دلار بهشدت به تحولات سیاسی و دیپلماتیک وابسته است. در صورتی که اخبار مثبت مذاکرات ادامهدار باشد و به نتایج عملی منجر شود، احتمال کاهش بیشتر قیمت دلار یا دستکم تداوم ثبات در سطوح فعلی وجود دارد. برخی تحلیلگران حتی از امکان عقبنشینی دلار به کانالهای پایینتر سخن میگویند، هرچند این سناریو را مشروط به بهبود واقعی در روابط خارجی و افزایش دسترسی به منابع ارزی میدانند.
در مقابل، گروهی دیگر هشدار میدهند که بازار ارز همچنان شکننده است و هرگونه انتشار اخبار منفی، توقف مذاکرات یا افزایش تنشهای سیاسی میتواند ورق را بهسرعت برگرداند. در چنین شرایطی، بازگشت موج تقاضای سفتهبازی و شکلگیری اصلاح صعودی دور از انتظار نخواهد بود.
بهطور کلی، کاهش و تثبیت قیمت دلار در کانال ۱۵۴ هزار تومان نتیجه ترکیب عوامل سیاسی، روانی و مدیریتی است.
آرامش نسبی فعلی بازار ارز، بیش از آنکه ناشی از بهبود بنیادهای اقتصادی باشد، بر پایه انتظارات مثبت شکل گرفته است. از همین رو، کارشناسان توصیه میکنند فعالان بازار با احتیاط بیشتری تصمیمگیری کنند و از رفتارهای هیجانی پرهیز داشته باشند؛ چراکه آینده دلار بیش از هر زمان دیگری به اخبار و تحولات سیاسی گره خورده است.