محاسبه روند ماهانه واردات نیز تصویر روشنتری ارائه میدهد؛ به طور متوسط ماهانه حدود ۱۲۵ هزار تن برنج وارد کشور شده است. در صورتی که این روند تا پایان سال ادامه یابد، مجموع واردات میتواند به حدود ۱.۵ میلیون تن برسد؛ رقمی که فاصله چندانی با رکورد تاریخی سال ۱۴۰۱ ندارد. بیشترین میزان واردات برنج در سالهای اخیر مربوط به سال ۱۴۰۱ بوده که در آن سال حدود ۱.۸ میلیون تن برنج وارد کشور شد.
در میان کشورهای صادرکننده، هند همچنان جایگاه نخست را در تأمین برنج وارداتی ایران حفظ کرده است. حدود ۵۲.۷ درصد از کل واردات برنج در ۱۰ ماهه امسال از هند انجام شده است. پس از آن، پاکستان با سهم ۲۹.۲ درصدی در رتبه دوم قرار دارد. همچنین حدود ۱۵.۹ درصد از واردات از امارات متحده عربی انجام شده و مابقی از تایلند و ترکیه تأمین شده است.
ترکیب کشورهای طرف معامله نشان میدهد همچنان بخش عمدهای از واردات برنج ایران از آسیای جنوبی انجام میشود؛ منطقهای که به دلیل تولید گسترده برنج باسماتی و قیمت رقابتی، سهم بالایی در بازار ایران دارد. با این حال، حضور امارات در فهرست تأمینکنندگان نیز نشاندهنده نقش این کشور بهعنوان هاب تجاری و واسطه صادرات مجدد در منطقه است.
افزایش واردات برنج در سال جاری در حالی رخ داده که سیاستهای ارزی مرتبط با این کالا نیز دستخوش تغییر شده است. تا پایان آذرماه، ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی به واردات برنج تخصیص مییافت؛ اما پس از آن، تأمین ارز این کالا به تالار دوم و سپس به مرکز مبادله ارز و طلا منتقل شد که نرخ آن به بازار آزاد نزدیکتر است. این تغییر میتواند در ماههای آینده بر قیمت تمامشده برنج وارداتی و در نهایت قیمت مصرفکننده تأثیرگذار باشد.
کارشناسان حوزه تجارت معتقدند افزایش واردات در ماههای اخیر میتواند با هدف تنظیم بازار و کنترل قیمتها صورت گرفته باشد؛ بهویژه در شرایطی که تولید داخلی تحت تأثیر هزینههای بالاتر نهادهها و شرایط اقلیمی قرار دارد. با این حال، برخی فعالان بخش کشاورزی نسبت به تأثیر واردات بالا بر بازار تولیدکنندگان داخلی هشدار میدهند و معتقدند سیاستگذاری باید بهگونهای باشد که ضمن تأمین نیاز مصرفکنندگان، به تولید داخلی آسیب وارد نشود.
از سوی دیگر، سرانه مصرف برنج در کشور و جایگاه این کالا در سبد غذایی خانوارها باعث شده هرگونه نوسان در عرضه و قیمت آن حساسیت بالایی در بازار ایجاد کند. به همین دلیل، تنظیم دقیق تراز میان تولید داخلی و واردات، نقشی کلیدی در ثبات بازار ایفا میکند.
با توجه به میانگین واردات ماهانه، اگر روند کنونی ادامه پیدا کند، سال ۱۴۰۴ میتواند یکی از سالهای پرحجم واردات برنج در دهه اخیر باشد. حال باید دید در ماههای پایانی سال و با تثبیت سیاستهای ارزی جدید، روند ورود این کالای اساسی چه مسیری را طی خواهد کرد و آیا رکورد سال ۱۴۰۱ شکسته میشود یا خیر.