به گزارش اکو اقتصاد، بررسیهای میدانی از بازار ارز تهران نشان میدهد برخلاف فضاسازی گسترده در شبکههای اجتماعی و کانالهای تلگرامی، بازار ارز در وضعیت آرامتری قرار دارد و نرخهای معاملاتی فاصله معناداری با قیمتهای اعلامی در فضای مجازی دارد. در حالی که دلار در کانالهای غیررسمی تا محدوده 160 هزار تومان قیمتگذاری میشود، معاملات واقعی در بازار آزاد در سطوح پایینتری انجام میگیرد و نشانهای از شکلگیری تقاضای هیجانی دیده نمیشود.
مشاهدات از سطح شهر و صرافیهای بانکی نشان میدهد جریان خرید و فروش اسکناس ارز در وضعیت عادی قرار دارد. صرافیها عمدتاً دلار را در بازه 156 تا 158 هزار تومان خرید و فروش میکنند و خبری از صفهای طولانی یا رفتارهای شتابزده که در دورههای التهاب بازار تجربه شده بود، مشاهده نمیشود. فعالان بازار میگویند بخش قابل توجهی از متقاضیان، نسبت به نرخهای تلگرامی بیاعتماد شدهاند و معاملات خود را بر مبنای قیمتهای واقعی کف بازار انجام میدهند.
در همین حال، شنیدهها از بازرگانان و فعالان تجاری حاکی از آن است که تأمین ارز بازرگانی بهویژه در قالب حواله، بهصورت روان در حال انجام است. به گفته این فعالان، ارز تجاری با سهولت مبادله میشود و حتی در برخی مقاطع مازاد عرضه نیز در بازار وجود دارد. این شرایط موجب شده است هیجانات بازار غیررسمی، سرریز مؤثری به بازار رسمی نداشته باشد و شکاف میان نرخهای اعلامی در فضای مجازی و معاملات واقعی حفظ شود.
کارشناسان اقتصادی معتقدند نوسانات اخیر بازار ارز بیش از آنکه ناشی از تغییرات بنیادین در متغیرهای کلان مانند تراز ارزی یا جریانهای تجاری باشد، نتیجه انتقال شوکهای سیاسی به انتظارات فعالان بازار است. در این چارچوب، شبکههای اجتماعی به بستری برای تشدید «اثر انتظاری» تبدیل شدهاند؛ اثری که با بزرگنمایی ریسکها، هزینه نهایی تصمیمگیری را برای خریداران افزایش میدهد و زمینه شکلگیری حباب قیمتی در نرخهای غیررسمی را فراهم میکند.
در دورههایی که انتظارات بر واقعیتهای اقتصادی غلبه میکند، دلار تلگرامی معمولاً بالاتر از کف واقعی بازار نوسان میکند؛ وضعیتی که دوام آن وابسته به تداوم جو رسانهای است، نه تغییر در عرضه و تقاضای واقعی ارز. تجربههای گذشته نیز نشان داده است با کاهش شدت فضای خبری و فروکش کردن شوک انتظاری، بازار بهسرعت به سطوح تعادلی بازمیگردد و این خریداران هیجانی هستند که با هزینه فرصت بالاتری مواجه میشوند.
بازار ارز در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر انتظارات قرار دارد و نه کمبود واقعی ارز. در چنین فضایی، کارشناسان به متقاضیان هشدار میدهند که خرید در اوج اثر انتظاری و بر مبنای نرخهای فضای مجازی میتواند پرریسک باشد؛ چرا که تجربه بازار ارز بارها ثابت کرده است در نهایت، این منطق اقتصادی و متغیرهای واقعی است که مسیر قیمتها را تعیین میکند، نه هیجانات کوتاهعمر رسانهای.