بورس زیر فشار سیاست/ شاخص ۴ میلیونی از دست رفت

به گزارش اکواقتصاد، بازار سرمایه در نخستین روز کاری هفته با امیدی محتاطانه آغاز کرد، اما در ادامه معاملات زیر فشار سنگین فروشندگان و موجی از اخبار منفی سیاسی و اقتصادی تاب نیاورد و بار دیگر کانال ۴ میلیون واحدی را از دست داد. آنچه در ظاهر یک نوسان روزانه به نظر می‌رسد، در بطن خود حکایت از بازاری دارد که میان ریسک‌های سیاسی، ابهام در مذاکرات و نگرانی‌های بودجه‌ای گرفتار شده و فعلاً توان تصمیم‌گیری قاطع را ندارد.

معاملات امروز در حالی آغاز شد که بخشی از فعالان بازار با اتکا به برخی سیگنال‌های دیپلماتیک، انتظار فضایی متعادل‌تر را داشتند. شاخص کل در دقایق ابتدایی سبزپوش بود و برخی نمادهای بزرگ تحرکات مثبتی را تجربه کردند؛ اما این روند چندان دوام نیاورد. هرچه از زمان معاملات گذشت، فشار عرضه بیشتر شد و خریداران که از هفته گذشته نیز محتاط ظاهر شده بودند، ترجیح دادند نظاره‌گر بمانند.

سه عامل عمده در تضعیف فضای بازار نقش داشت. نخست، انتشار اظهارنظرهای تند سیاسی در کنار سیگنال‌های متناقض از روند مذاکرات بود؛ موضوعی که بار دیگر سایه نااطمینانی را بر سر بازار گسترد. هرچند برخی تحلیلگران معتقدند مسیر گفت‌وگوها همچنان باز است، اما شدت لحن‌ها و هم‌زمانی آن با تحرکات نظامی در منطقه، ریسک ادراک‌شده را افزایش داده است.

ضربه دوم از ناحیه مباحث مالیاتی و بودجه‌ای وارد شد. برخی تصمیمات اخیر که به باور فعالان بازار می‌تواند فشار بیشتری بر شرکت‌ها وارد کند، نگرانی‌هایی درباره سودآوری سال آینده بنگاه‌های بورسی ایجاد کرده است. معامله‌گران نگران‌اند که در شرایط رکودی فعلی، افزایش بار مالیاتی یا تغییر در سیاست‌های حمایتی، حاشیه سود صنایع را محدودتر کند.

اما سومین شوک زمانی رقم خورد که بازگشایی برخی نمادهای خودرویی با صف‌های فروش سنگین همراه شد. این اتفاق نه تنها گروه خودرو، بلکه کلیت بازار را تحت تأثیر قرار داد و به تشدید جو منفی دامن زد. در نتیجه، شاخص کل با افزایش عرضه‌ها عقب نشست و مجدداً به زیر مرز ۴ میلیون واحدی سقوط کرد؛ سطحی که از منظر روانی برای بسیاری از فعالان بازار اهمیت دارد.

بازار در هفته‌های اخیر به الگوی تکراری واکنش به اخبار سیاسی گرفتار شده است: ابتدای هفته با خوش‌بینی به مذاکرات رشد می‌کند و در ادامه با افزایش ابهام‌ها، عقب‌نشینی را در پیش می‌گیرد. این چرخه فرسایشی، نه تنها موجب کاهش انگیزه سرمایه‌گذاران کوتاه‌مدت شده، بلکه حجم معاملات را نیز در سطوح پایین نگه داشته است.

در این میان، تحلیلگران دو رویکرد متفاوت را مطرح می‌کنند. گروهی معتقدند بازار در محدوده فعلی در حال نوسان فرسایشی است و احتمالاً تا پایان سال در بازه‌ای مشخص رفت‌وبرگشت خواهد داشت؛ سناریویی که می‌تواند به اصلاح زمانی منجر شود. گروهی دیگر احتمال یک افت مقطعی دیگر را مطرح می‌کنند و معتقدند پس از آن، زمینه برای شکل‌گیری یک موج صعودی قدرتمند فراهم می‌شود. وجه مشترک هر دو دیدگاه، تأکید بر ارزندگی نسبی بازار در سطوح فعلی است؛ هرچند زمان آغاز رالی احتمالی محل اختلاف است.

در سطح کلان، مهم‌ترین متغیر اثرگذار همچنان تحولات سیاسی و سرنوشت مذاکرات پیش‌روست. سرمایه‌گذاران با دقت تحرکات دیپلماتیک، اظهارات مقامات و نشانه‌های میدانی را دنبال می‌کنند. هر خبر مثبت می‌تواند جرقه‌ای برای بازگشت تقاضا باشد و هر سیگنال منفی، موج تازه‌ای از عرضه را رقم بزند. همین وابستگی شدید به اخبار بیرونی، تصمیم‌گیری را برای فعالان بازار دشوار کرده است.

در کنار این عوامل، رفتار برخی بازیگران حقوقی نیز مورد توجه قرار گرفته است. در شرایطی که بازار در محدوده‌های ارزنده قرار دارد، انتظار می‌رفت حمایت پررنگ‌تری از سوی نهادهای بزرگ صورت گیرد. با این حال، هم‌زمانی نیازهای نقدینگی پایان سال با رکود معاملات، نگرانی‌هایی درباره افزایش عرضه از سوی این بازیگران ایجاد کرده است؛ موضوعی که می‌تواند روند بازگشت تعادل را کندتر کند.

با وجود تمامی این چالش‌ها، برخی کارشناسان بر این باورند که بازار بخشی از ریسک‌های موجود، از جمله سناریوهای تنش‌آمیز را در قیمت‌ها لحاظ کرده است. به اعتقاد آنان، در صورتی که تحولات سیاسی به سمت کاهش تنش حرکت کند، ظرفیت واکنش مثبت در بازار وجود دارد. در مقابل، تشدید ابهام‌ها می‌تواند دوره رکود و احتیاط را طولانی‌تر کند.

در مجموع، بورس تهران این روزها بیش از هر زمان دیگری اسیر نااطمینانی است؛ بازاری که نه نشانه‌های قطعی از یک جهش قریب‌الوقوع دارد و نه فروپاشی جدی در متغیرهای بنیادی آن دیده می‌شود. سرمایه‌گذاران میان ماندن و رفتن مرددند و هر کدام بر اساس سطح ریسک‌پذیری خود تصمیم می‌گیرند.

آنچه مسلم است، مسیر آینده بازار بیش از هر چیز به شفاف‌تر شدن چشم‌انداز سیاسی و اقتصادی وابسته است. تا آن زمان، احتمالاً نوسان، احتیاط و واکنش‌های هیجانی به اخبار، همچنان چهره غالب معاملات خواهد بود؛ بازاری که در انتظار یک سیگنال قاطع برای خروج از بلاتکلیفی است.