به گزارش اکو اقتصاد،  وابستگی هند به واردات نفت خام در سال مالی جاری به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته و به یکی از بالاترین سطوح خود رسیده است. بر اساس داده‌های منتشرشده از سوی واحد برنامه‌ریزی و تحلیل نفت، زیرمجموعه وزارت نفت هند، سهم واردات از کل مصرف نفت این کشور در ۱۰ ماه نخست سال مالی که در ۳۱ مارس به پایان می‌رسد، به ۸۸.۶ درصد رسیده است. این رقم نشان می‌دهد بخش بزرگی از نیاز انرژی این اقتصاد رو به رشد، همچنان از طریق منابع خارجی تأمین می‌شود.

این افزایش وابستگی، در حالی رخ داده که دولت هند طی سال‌های اخیر تلاش‌های گسترده‌ای برای تقویت تولید داخلی نفت و گاز انجام داده است. با وجود ارائه مشوق‌های متعدد، اصلاح قوانین و ایجاد شرایط جذاب برای سرمایه‌گذاری، تولید داخلی هنوز نتوانسته همگام با رشد سریع تقاضا افزایش یابد. این موضوع نشان‌دهنده شکاف قابل‌توجه میان ظرفیت تولید داخلی و نیاز واقعی بازار انرژی هند است.

در همین راستا، دولت هند تلاش کرده با جذب سرمایه‌گذاری خارجی، بخش انرژی خود را تقویت کند. ماه گذشته، این کشور دور جدیدی از صدور مجوز برای اکتشاف نفت و گاز را آغاز کرد و ۵۰ بلوک جدید را برای سرمایه‌گذاری معرفی کرد. هدف از این اقدام، افزایش فعالیت‌های اکتشافی و کشف منابع جدید انرژی است تا در بلندمدت وابستگی به واردات کاهش یابد. مقامات هندی امیدوارند با مشارکت شرکت‌های بین‌المللی، فناوری‌های پیشرفته‌تر وارد این بخش شود و روند تولید داخلی تسریع شود.

در کنار توسعه منابع نفت و گاز، هند به‌طور همزمان سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در انرژی‌های تجدیدپذیر انجام می‌دهد. این کشور در حال گسترش ظرفیت تولید برق از منابع بادی و خورشیدی است تا بتواند بخشی از رشد تقاضای انرژی را از طریق منابع پاک تأمین کند. با این حال، با توجه به اندازه اقتصاد و جمعیت این کشور، نفت همچنان نقش اصلی را در تأمین انرژی، به‌ویژه در بخش حمل‌ونقل، ایفا می‌کند.

نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، اخیراً بر اهمیت بخش انرژی در برنامه‌های توسعه این کشور تأکید کرده است. او در ژانویه و در جریان هفته انرژی هند ۲۰۲۶ اعلام کرد که این بخش حدود ۵۰۰ میلیارد دلار فرصت سرمایه‌گذاری ارائه می‌دهد. مودی از سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی خواست در توسعه زیرساخت‌های انرژی هند مشارکت کنند و بر اهمیت سرمایه‌گذاری در حوزه‌هایی مانند اکتشاف، پالایش و گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌جی) تأکید کرد. به گفته او، بخش انرژی نقش کلیدی در تحقق اهداف اقتصادی و صنعتی هند دارد و یکی از پایه‌های اصلی رشد آینده این کشور محسوب می‌شود.

بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، هند قصد دارد تا پایان دهه جاری سرمایه‌گذاری در بخش نفت و گاز را به حدود ۱۰۰ میلیارد دلار افزایش دهد. همچنین این کشور در نظر دارد محدوده اکتشاف منابع انرژی را به یک میلیون کیلومتر مربع گسترش دهد. تاکنون بیش از ۱۷۰ بلوک نفت و گاز به شرکت‌ها واگذار شده و مناطق جدیدی مانند حوزه آندامان و نیکوبار به‌عنوان مناطق مستعد برای کشف منابع هیدروکربنی شناسایی شده‌اند. این اقدامات نشان‌دهنده تلاش دولت برای افزایش تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات در آینده است.

در سطح جهانی، هند به یکی از مهم‌ترین بازیگران بازار نفت تبدیل شده است. این کشور در سال ۲۰۲۴ از چین پیشی گرفت و به بزرگ‌ترین محرک رشد تقاضای نفت در جهان تبدیل شد. افزایش جمعیت، رشد اقتصادی، توسعه زیرساخت‌ها و افزایش تعداد خودروها، از جمله عواملی هستند که تقاضای نفت را در هند افزایش داده‌اند. در مقابل، در چین به‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان، رشد تقاضا برای برخی فرآورده‌ها مانند بنزین و دیزل به دلیل گسترش خودروهای برقی و استفاده از سوخت‌های جایگزین، روندی کندتر پیدا کرده است.

افزایش تقاضا برای انرژی در هند، به‌طور مستقیم باعث رشد واردات نفت نیز شده است. در سال مالی گذشته، واردات نفت این کشور رکورد جدیدی ثبت کرد و انتظار می‌رود این روند در سال مالی جاری نیز ادامه یابد. داده‌های اولیه نشان می‌دهد واردات نفت هند در ماه ژانویه به حدود ۵.۲ میلیون بشکه در روز نزدیک شده که یکی از بالاترین سطوح ثبت‌شده تاکنون است. پالایشگاه‌های هندی در این میان تلاش کرده‌اند منابع تأمین خود را متنوع کنند تا ریسک‌های ناشی از وابستگی به یک یا چند تأمین‌کننده خاص کاهش یابد.

این روند نشان می‌دهد هند در مسیر تبدیل شدن به یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان انرژی جهان قرار دارد. با این حال، افزایش وابستگی به واردات نفت، این کشور را در برابر نوسانات قیمت جهانی و تحولات ژئوپلیتیکی آسیب‌پذیرتر می‌کند. به همین دلیل، دولت هند به‌طور همزمان بر افزایش تولید داخلی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تمرکز کرده است.

با ادامه رشد اقتصادی و افزایش تقاضا برای انرژی، آینده بازار نفت هند به یکی از عوامل تعیین‌کننده در بازار جهانی تبدیل خواهد شد. تصمیمات این کشور در زمینه سرمایه‌گذاری، تولید و واردات انرژی، نه‌تنها بر اقتصاد داخلی، بلکه بر تعادل عرضه و تقاضای جهانی نفت نیز تأثیر قابل‌توجهی خواهد داشت.