به گزارش اکو اقتصاد، شرکت معدنی و صنعتی گهرزمین یکی از بازیگران کلیدی زنجیره فولاد کشور به حساب می‌آید؛ شرکتی که فعالیت آن از استخراج سنگ آهن آغاز می‌شود و تا تامین خوراک اصلی واحدهای فولادسازی ادامه پیدا می‌کند. بخش عمده تولید فولاد کشور وابسته به تامین پایدار مواد اولیه‌ای است که در همین حلقه ابتدایی زنجیره تولید می‌شود.

گهرزمین با تولید سنگ‌آهن دانه‌بندی شده و کلوخه، نخستین حلقه از این زنجیره را پوشش می‌دهد. این مواد پس از استخراج، وارد فرآیندهای فرآوری شده و به کنسانتره سنگ آهن تبدیل می‌شوند؛ محصولی با عیار بالاتر که برای مراحل بعدی آماده‌تر می‌شود. در ادامه، کنسانتره به گندله تبدیل می‌شود؛ گندله‌ها به‌عنوان خوراک اصلی واحدهای احیا و کوره‌های فولادسازی مورد استفاده قرار می‌گیرند و نقش مستقیمی در تولید فولاد دارند.

این زنجیره در نهایت به تولید محصولات نیمه‌نهایی مانند بیلت و بلوم ختم می‌شود؛ محصولاتی که پایه تولید مقاطع فولادی همچون میلگرد، تیرآهن و ورق به شمار می‌روند. به بیان ساده، آنچه از دل معدن گهرزمین استخراج می‌شود، در نهایت به مصالحی تبدیل می‌شود که در ساخت‌وساز، صنعت و زیرساخت‌های کشور نقش حیاتی دارند.

صنعت فولاد و جنگ تحمیلی

در شرایطی که به‌ دلیل جنگ تحمیلی، برخی مجتمع‌های بزرگ فولادی از جمله فولاد مبارکه و فولاد خوزستان با آسیب‌هایی مواجه شده‌اند، اهمیت شرکت‌هایی مانند گهرزمین بیش از گذشته برجسته شده است. کاهش ظرفیت تولید در این مجتمع‌ها می‌تواند زنجیره تامین فولاد را با اختلال مواجه کند، اما حضور شرکت‌هایی که در بخش تامین مواد اولیه و حتی تولید محصولات میانی فعال هستند، می‌تواند بخشی از این خلا را جبران کند.

گهرزمین با افزایش ظرفیت تولید کنسانتره و گندله، این امکان را دارد که خوراک مورد نیاز سایر واحدهای فولادی را تامین کند و از توقف خطوط تولید جلوگیری کند. از سوی دیگر، با ورود به حلقه‌های پایین‌دستی و حرکت به سمت تولید بیلت و بلوم، این شرکت می‌تواند نقش مستقیم‌تری در جبران کاهش تولید فولاد ایفا کند.

بر این اساس، گهرزمین دیگر صرفا یک شرکت معدنی نیست، بلکه به‌عنوان یکی از ارکان پشتیبان صنعت فولاد کشور شناخته می‌شود؛ شرکتی که در شرایط عادی، تامین‌کننده مواد اولیه است و در شرایط بحرانی، می‌تواند به حفظ تعادل بازار و تداوم تولید در زنجیره فولاد کمک کند.

وضعیت گهرزمین در اسفندماه 1404

بررسی کارنامه ماهانه شرکت معدنی و صنعتی گهرزمین نشان می‌دهد، مجموع تولید شرکت از سه میلیون و 837 هزار تن در اسفند 1403 با کاهش 459 هزار تنی به سه میلیون و 378 هزار تن در اسفند 1404 رسید و افت 12 درصدی را ثبت کرد.

در این میان، تولید کلوخه سنگ آهن از یک میلیون و 659 هزار تن با افت 37 درصدی به یک میلیون و 40 هزار تن رسید که مهم‌ترین عامل کاهش تولید کل محسوب می‌شود. در مقابل، گندله از 464 هزار تن با رشد 10 درصدی به 511 هزار تن رسید و سنگ آهن دانه‌بندی شده نیز از یک میلیون و 23 هزار تن با افزایش هشت درصدی به یک میلیون و 103 هزار تن رسید.

کنسانتره سنگ آهن با رشد محدود یک درصدی از 690 هزار تن به 699 هزار تن رسید که نشان‌دهنده ثبات در این بخش است. همچنین تولید بلوم و بیلت که در سال گذشته وجود نداشت، در سال 1404 به 22 هزار و 968 تن رسید و نشانه‌ای از ورود محدود به حلقه‌های پایین‌دستی‌تر زنجیره است. این ترکیب نشان می‌دهد شرکت در حال فاصله گرفتن نسبی از فروش مواد خام و حرکت به سمت محصولات فرآوری‌شده‌ است.

کاهش حجم فروش با تغییر مسیر عرضه گهرزمین

بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی شرکت گهرزمین در سامانه کدال، مقدار فروش کگهر از یک میلیون و 41 هزار تن در اسفند 1403 به 887 هزار تن در اسفند 1404 رسید و افت 15 درصدی را ثبت کرد.

در جزئیات، فروش کلوخه سنگ آهن از 524 هزار و 531 تن با افت 66 درصدی به 178 هزار و 900 تن رسید که بیشترین کاهش را در میان محصولات نشان می‌دهد. گندله عرضه‌شده در بورس کالا نیز از 333 هزار تن با کاهش 26 درصدی به 245 هزار تن رسید.

در مقابل، فروش گندله خارج از بورس از 53 هزار تن با رشد 211 درصدی به 167 هزار تن رسید. کنسانتره سنگ آهن نیز جهش قابل توجهی را تجربه کرد و از هشت هزار تن با رشد 1128 درصدی به 98 هزار و 237 تن رسید. سنگ آهن دانه‌بندی شده نیز از هزار و 907 تن با رشد سه هزار و 447 درصدی به 67 هزار تن رسید.

همچنین فروش بلوم و بیلت که در سال گذشته صفر بود، در سال جاری به 19 هزار و 794 تن رسید. این تغییرات نشان می‌دهد الگوی فروش شرکت به شکل محسوسی دستخوش تغییر شده است.

جهش قابل توجه درآمد با محوریت محصولات جدید کگهر

طبق گزارش فعالیت ماهانه گهرزمین، درآمد شرکت از چهار هزار و 172 میلیارد تومان در اسفند 1403 با افزایش سه هزار و 584 میلیارد تومانی به هفت هزار و 756 میلیارد تومان در اسفند 1404 رسید و رشد 86 درصدی را ثبت کرد.

درآمد گندله بورس کالا از دو هزار و 116 میلیارد تومان با رشد 28 درصدی به دو هزار و 708 میلیارد تومان رسید و همچنان یکی از منابع اصلی درآمد باقی ماند. گندله خارج از بورس نیز از 386 میلیارد تومان با جهش 322 درصدی به هزار و 630 میلیارد تومان رسید. در مقابل، درآمد کلوخه سنگ آهن از هزار و 41 میلیارد تومان با افت 47 درصدی به 556 میلیارد تومان کاهش یافت که همسو با افت شدید فروش این محصول است.

در بخش‌های دیگر، کنسانتره بورس کالا از 585 میلیارد تومان با رشد 19 درصدی به 698 میلیارد تومان رسید. کنسانتره سنگ آهن با جهش 1468 درصدی از 42 میلیارد تومان به 653 میلیارد تومان رسید و سنگ آهن دانه‌بندی شده نیز از سه میلیارد تومان به 229 میلیارد تومان رسید. همچنین بلوم و بیلت با ثبت 902 میلیارد تومان درآمد، به یکی از اقلام اثرگذار در ترکیب درآمدی تبدیل شد.

این ارقام نشان می‌دهد موتور اصلی رشد درآمد، نه افزایش حجم فروش، بلکه تغییر در ترکیب محصولات و ورود اقلام جدید به سبد فروش بوده است.

تلاش گهرزمین برای عبور از خام‌فروشی

مقایسه افت 12 درصدی تولید و 15 درصدی فروش با رشد 86 درصدی درآمد، نشان‌دهنده یک تغییر ساختاری در عملکرد شرکت است. کاهش سهم کلوخه به عنوان محصولی با ارزش افزوده پایین و افزایش سهم کنسانتره، گندله و حتی محصولات پایین‌دستی‌تر مانند بیلت، بیانگر حرکت تدریجی شرکت به سمت تکمیل زنجیره ارزش است.

از منظر تحلیلی، این تغییر می‌تواند حاشیه سود شرکت را بهبود دهد، چرا که محصولات فرآوری‌شده‌تر معمولا ارزش افزوده بیشتری دارند. با این حال، کاهش حجم فروش در برخی محصولات اصلی نشان می‌دهد این گذار همچنان در حال شکل‌گیری است و به ثبات کامل نرسیده است.