به گزارش اکو اقتصاد، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تازه‌ترین توضیحات خود درباره روند ثبت معاملات ملکی در سامانه الکترونیکی کاتب را منتشر کرد؛ سامانه‌ای که طی ماه‌های اخیر به‌عنوان یکی از محورهای مهم طرح تحول دیجیتال در حوزه اسناد و املاک معرفی شده است. بر اساس اعلام این سازمان، دارندگان سند مالکیت حدنگار سبزرنگ اکنون می‌توانند بدون نیاز به مراجعه حضوری و به‌طور مستقیم یا از طریق مشاوران املاک، ثبت معامله را آغاز کنند.

ثبت الکترونیکی و آثار حقوقی کامل

به گفته مسئولان سازمان ثبت، قراردادهای تنظیم‌شده در سامانه کاتب، از نظر حقوقی معتبر و قابل استناد هستند و همان آثار اسناد سنتی را به‌همراه دارند. هدف از این طرح، یکپارچه‌سازی روند ثبت معاملات، کاهش جعل و خطاهای انسانی، و ایجاد شفافیت در فرآیند خریدوفروش و نقل‌وانتقال املاک عنوان شده است.

پیش‌تر نیز در گزارش‌های «ایرنا»، «باشگاه خبرنگاران» و «روزنامه ایران» بر اهمیت حرکت سازمان ثبت به سمت حدنگاری، حذف اسناد دفترچه‌ای و توسعه خدمات الکترونیک تأکید شده بود.

تنوع ۱۴گانه قراردادهای کاتب

در نسخه فعلی سامانه، ۱۴ نوع قرارداد یکسان و استاندارد قرار گرفته که هر یک متناسب با نوع معامله طراحی شده است.

این قراردادها شامل موارد زیر است:

• خریدوفروش آپارتمان
• اجاره و رهن
• خریدوفروش زمین
• مصالحه، هبه و انتقال قهری
• قراردادهای مرتبط با ساختمان‌های در حال ساخت

و سایر قالب‌های متداول معاملاتی

به‌عنوان نمونه، برای خریدوفروش آپارتمان، یک قرارداد اختصاصی استاندارد در سامانه موجود است که مشاور املاک یا طرفین معامله پس از انتخاب آن، اطلاعات ملک، مشخصات طرفین، ثمن معامله و شرایط تحویل را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله وارد می‌کنند.
 

الزام مراجعه به دفترخانه ظرف سه‌ماه

طبق اعلام رسمی سازمان ثبت، پس از ثبت الکترونیکی قرارداد، طرفین معامله موظفند حداکثر ظرف سه‌ماه به یکی از دفاتر اسناد رسمی مراجعه کنند تا مراحل نهایی انتقال سند انجام شده و محدودیت‌های مالکیتی رفع شود.

این بخش از فرایند، به‌دلیل الزامات قانونی و نیاز به کنترل نهایی سند، همچنان به‌صورت حضوری انجام می‌شود.

محدودیت انتقال مجدد ملک پیش از تکمیل فرایند

یکی از نکات مهم اجرای این طرح، ممنوعیت انتقال ملک به شخص ثالث پیش از مراجعه به دفترخانه و نهایی‌سازی فرایند است. این محدودیت به‌منظور:

• جلوگیری از معاملات معارض
• کاهش دعاوی حقوقی
• جلوگیری از فروش‌های پشت‌سرهم
• افزایش امنیت حقوقی خریدار و فروشنده

در نظر گرفته شده است.

 این سیاست باعث کاهش پرونده‌های ثبتی و کیفری مرتبط با معاملات معارض خواهد شد.

گامی در مسیر تحول نظام ثبتی

سامانه کاتب یکی از اجزای اصلی برنامه تحول دیجیتال سازمان ثبت است؛ برنامه‌ای که شامل موارد زیر نیز می‌شود:

• توسعه کامل اسناد حدنگار و حذف اسناد دفترچه‌ای
• اتصال برخط دفاتر املاک، شهرداری‌ها و دفاتر اسناد رسمی
• کاهش بروکراسی و زمان انتقال سند
• افزایش شفافیت داده‌های ملکی در کشور

این طرح به‌ویژه در بازار پرمعامله و پرچالش مسکن، می‌تواند نقش مهمی در کاهش اختلافات، جلوگیری از جعل سند و تسهیل نقل‌وانتقال املاک داشته باشد.