به گزارش اکواقتصاد، در پی نوسانات اخیر بازار ارز و عبور قیمت دلار از مرزهای جدید، پرسش‌های متعددی درباره دلایل افزایش نرخ ارز پس از یک دوره ثبات نسبی مطرح شده است. در همین زمینه مهدی بهنامه، عضو هیأت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، در گفت‌وگو با ایسنا معتقد است ترکیبی از عوامل «تکنیکال» و «بنیادی» وضعیت کنونی بازار ارز را شکل داده است.
تلاقی عوامل تکنیکال و بنیادی در بازار ارز
بهنامه با اشاره به رفتار متغیرهای مالی اظهار کرد: هر متغیر مالی از جمله ارز و طلا دو نوع رفتار دارد؛ یکی تحلیل تکنیکال و دیگری تحلیل بنیادی. برای درک بهتر وضعیت دلار می‌توان به بازار جهانی طلا نگاه کرد. طلا همواره به‌عنوان یک دارایی امن در زمان نااطمینانی‌های اقتصادی، سیاسی و نظامی شناخته می‌شود. با این حال در برخی مقاطع مشاهده شده که باوجود تنش‌های بین‌المللی، قیمت طلا رشد چشمگیری نداشته یا حتی اصلاح شده است که این موضوع نشان می‌دهد گاهی تحلیل‌های تکنیکال بر عوامل بنیادی غلبه می‌کنند.
وی افزود: در تحلیل تکنیکال، نقاطی به نام «قیمت‌های روانی» وجود دارد. زمانی که قیمت به این سطوح می‌رسد، حتی در صورت وجود عوامل بنیادی قوی، بازار ممکن است برای مدتی وارد فاز اصلاح و استراحت شود.
پایان دوره استراحت دلار
این کارشناس اقتصادی با اشاره به روند بازار ارز در ماه‌های گذشته گفت: قیمت دلار مدتی در محدوده ۱۵۰ تا ۱۶۰ هزار تومان تثبیت شده بود و حتی در شرایط جنگی نیز نوسان قابل توجهی نداشت؛ زیرا بازار در حال تجربه یک اصلاح تکنیکال بود. اکنون به نظر می‌رسد این دوره استراحت به پایان رسیده و دلار بار دیگر مسیر صعودی خود را برای رسیدن به سطوح جدید آغاز کرده است.
کاهش عرضه ارز؛ عامل فشار بر بازار
بهنامه با اشاره به سهم بالای درآمدهای نفتی در تأمین ارز کشور گفت: از منظر بنیادی با دو چالش اساسی روبه‌رو هستیم. نخست مسئله نااطمینانی و امنیت اقتصادی است که باعث افزایش تقاضا برای خرید دارایی‌های امن مانند دلار و طلا می‌شود. عامل دوم و مهم‌تر کاهش عرضه ارز است. با توجه به محدودیت‌های موجود در صادرات نفت، عرضه دلار در بازار کاهش یافته و در نتیجه با افزایش تقاضا، قیمت نیز رشد می‌کند.
نقش بانک مرکزی در کنترل بازار
وی درباره توانایی بانک مرکزی در مدیریت بازار ارز گفت: اگر بانک مرکزی استقلال بیشتری داشت، امکان تمرکز بر کنترل تورم نیز بیشتر می‌شد. البته این نهاد می‌تواند با مدیریت نقدینگی و حجم پول از جهش‌های شدید قیمت جلوگیری کند، اما واقعیت این است که نرخ دلار به شدت تحت تأثیر روابط بین‌المللی، سیستم بانکی جهانی و تنش‌های سیاسی قرار دارد؛ عواملی که خارج از کنترل مستقیم بانک مرکزی هستند.
اسکناس‌های درشت و پیامدهای آن
این کارشناس اقتصادی در ادامه درباره انتشار اسکناس‌های درشت توضیح داد: در شرایط تورم بالا، ارزش اسکناس‌های کوچک کاهش می‌یابد و برای انجام مبادلات روزمره به حجم زیادی پول نقد نیاز است. بنابراین چاپ اسکناس‌های درشت تا حدی یک ضرورت ناشی از تورم محسوب می‌شود.
او در عین حال هشدار داد که گسترش مبادلات نقدی با اسکناس‌های درشت می‌تواند خطر پولشویی و فرار مالیاتی را افزایش دهد، زیرا برخلاف پرداخت‌های الکترونیک، تراکنش‌های نقدی به‌سختی قابل رصد هستند. در اقتصادهای امروزی که سیستم‌های پرداخت دیجیتال نقش اصلی را دارند، استفاده گسترده از پول نقد می‌تواند زمینه‌ساز فعالیت‌های غیرشفاف باشد.
بهنامه در پایان تأکید کرد: بخش مهمی از مشکلات اقتصادی کشور به شرایط و فضای بین‌المللی و عوامل خارجی گره خورده است.

منبع: ایسنا