به گزارش اکو اقتصاد، مهدی زارع، پژوهشگر حوزه مخاطرات طبیعی، با استناد به مدل‌های هواشناسی، پیش‌بینی کرده است که احتمال وقوع یک فاز قوی از پدیده ال‌نینو برای نیمه دوم سال ۲۰۲۶ (تقریباً از اردیبهشت تا تیر ماه ۱۴۰۵) وجود دارد. ال‌نینو پدیده‌ای اقلیمی است که با گرم شدن غیرعادی سطح آب در بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام، به‌ویژه در نزدیکی خط استوا، مشخص می‌شود. این تغییرات دمایی در اقیانوس می‌تواند الگوهای گردش جوی در مقیاس جهانی را تحت تأثیر قرار دهد و منجر به تغییرات قابل توجهی در الگوهای بارش و دما در مناطق مختلف جهان شود.

تأثیرات گرمایشی ال‌نینو و نگرانی برای منابع آبی:

یکی از اثرات شناخته شده ال‌نینو، افزایش دمای تابستان در بسیاری از مناطق، از جمله ایران است. این افزایش دما، نرخ تبخیر را به شدت افزایش می‌دهد. زارع در تحلیل خود به وضعیت بحرانی دریاچه ارومیه اشاره کرده و هشدار داده است که تا ۹۰ درصد از مساحت آبی که این دریاچه در بهار امسال به دست آورده بود، ممکن است تا پایان تابستان ۱۴۰۵ (در صورت وقوع ال‌نینو قوی) به دلیل کم‌عمق بودن و ماهیت “پلایا” ( Playa - دشت گلی خشک شده) بستر آن، تبخیر شود. این موضوع اهمیت حیاتی مدیریت منابع آبی و جلوگیری از هدررفت آب را دوچندان می‌کند.

بارش‌های نرمال و بالاتر از نرمال؛ امیدی برای جبران:

در مقابل، جنبه مثبت احتمالی ال‌نینو برای ایران، تأثیر آن بر الگوهای بارش است. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که برای آغاز سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ (که از اول مهر ماه ۱۴۰۵ آغاز می‌شود)، احتمال بارش نرمال تا بالاتر از نرمال در مناطق غربی کشور، به‌ویژه در کوه‌های زاگرس، وجود دارد. سازمان جهانی هواشناسی (WMO) نیز احتمال وقوع یک “ال‌نینو قوی” را برای اواخر سال ۲۰۲۶ تأیید کرده است. اگر این پیش‌بینی‌ها محقق شوند، بارش‌های سنگین در اوایل سال آبی بعدی قابل انتظار است. این بارش‌ها نه تنها به جبران کمبود آب سطحی کمک می‌کنند، بلکه مهم‌تر از آن، به تثبیت رطوبت حیاتی خاک که در طول تابستان خشک و فشرده شده است، یاری می‌رسانند. این رطوبت خاک برای رشد گیاهان و کشاورزی در سال زراعی پیش رو بسیار حیاتی است.

چالش‌ها و راهکارها:

با وجود این امیدواری‌ها، باید توجه داشت که پیش‌بینی‌های اقلیمی همواره با عدم قطعیت همراه هستند. تأثیر دقیق ال‌نینو بر ایران و شدت آن می‌تواند بسته به عوامل مختلفی تغییر کند. بنابراین، لازم است که ضمن پایش مستمر وضعیت جوی و اقلیمی، بر راهکارهای پایدار مدیریت منابع آب نیز تمرکز شود. این راهکارها شامل:

• بهینه‌سازی مصرف آب در کشاورزی: با توجه به اینکه کشاورزی بخش عمده‌ای از مصرف آب را به خود اختصاص می‌دهد، استفاده از روش‌های آبیاری نوین (مانند آبیاری قطره‌ای و بارانی)، کشت محصولات کم‌آب‌بر، و اصلاح الگوی کشت ضروری است.
• مدیریت یکپارچه منابع آب: اتخاذ رویکردی جامع در مدیریت منابع آب سطحی و زیرزمینی، حفاظت از آبخوان‌ها، و جلوگیری از برداشت بی‌رویه از چاه‌ها.
• توسعه زیرساخت‌های ذخیره‌سازی آب: تکمیل و بهره‌برداری بهینه از سدها و سازه‌های ذخیره‌سازی آب، و همچنین بررسی راهکارهای نوین مانند احیای تالاب‌ها و آبخوان‌داری.
• افزایش سواد آبی جامعه: اطلاع‌رسانی و آموزش عمومی در خصوص اهمیت صرفه‌جویی در مصرف آب و معرفی راهکارهای عملی برای کاهش مصرف در مصارف خانگی و صنعتی.
• پایش و مدل‌سازی مستمر: ادامه تحقیقات علمی برای بهبود دقت پیش‌بینی‌های اقلیمی و درک بهتر تأثیر پدیده‌هایی مانند ال‌نینو بر اقلیم ایران.

در نهایت، در حالی که ال‌نینو ۲۰۲۶ می‌تواند فرصتی برای بهبود وضعیت بارش‌ها در ایران باشد، اتکا به این پدیده به تنهایی کافی نیست و نیازمند یک عزم ملی و برنامه‌ریزی دقیق برای مدیریت پایدار منابع آبی کشور است.