به گزارش اکواقتصاد، بازار خودرو در هفته‌ها و ماه‌های اخیر با شرایطی مواجه شده که بسیاری از فعالان و خریداران، آن را فراتر از یک نوسان مقطعی می‌دانند. افت تولید، کاهش عرضه و افزایش فاصله میان قیمت کارخانه و بازار، باعث شده قیمت خودرو در بازار آزاد جهش قابل توجهی را تجربه کند؛ به‌گونه‌ای که در برخی مدل‌ها، بهای خودروها صدها میلیون تومان افزایش یافته و در مواردی این رشد به مرز بیش از یک میلیارد تومان نیز رسیده است.

در چنین فضایی، یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها این است که چرا با وجود تأکید وزارت صنعت، معدن و تجارت بر تأمین مواد اولیه و قطعات مورد نیاز خطوط تولید، نشانه‌ای از عرضه گسترده و مؤثر در بازار دیده نمی‌شود. اگر مشکل تأمین ورق فولادی و قطعات کلیدی تا حد زیادی برطرف شده، انتظار می‌رود خودروسازان با افزایش تولید و عرضه، از التهاب بازار بکاهند و فضا را از دست واسطه‌ها خارج کنند؛ اما آنچه در عمل مشاهده می‌شود، تداوم کمبود عرضه و ماندگاری قیمت‌های بالا در بازار است.

گزارش‌ها و اظهارنظرهای منتشرشده نشان می‌دهد بخشی از خودروهای تولیدشده به دلیل نقص قطعه همچنان در پارکینگ‌ها متوقف مانده‌اند و امکان عرضه فوری ندارند. این وضعیت نه‌تنها جریان ورود خودرو به بازار را کند کرده، بلکه به تقویت انتظارات تورمی نیز دامن زده است. در همین حال، واسطه‌ها و دلالان که از شرایط تولید و محدودیت عرضه اطلاع دارند، از این فضای مبهم برای بالا بردن قیمت‌ها استفاده می‌کنند؛ موضوعی که به باور بسیاری از کارشناسان، نقش مهمی در تشدید نابسامانی بازار داشته است.

از سوی دیگر، هشدارها و موضع‌گیری‌های نهادهای نظارتی و حتی اظهارات صریح وزیر صمت درباره غیرمنطقی بودن افزایش یک‌باره قیمت خودرو، تاکنون نتوانسته اثر ملموسی بر روند بازار بگذارد. تجربه بازار خودرو در سال‌های گذشته نیز نشان داده است که قیمت‌ها معمولاً در مسیر صعودی با سرعت بیشتری حرکت می‌کنند، اما در زمان کاهش هزینه‌ها یا فروکش کردن هیجان بازار، با چسبندگی بالا مواجه‌اند و به‌سادگی عقب‌نشینی نمی‌کنند. به همین دلیل، برخی تحلیلگران وعده کاهش قیمت صرفاً با اتکا به افزایش عرضه برخی نهاده‌ها در بورس کالا را کافی نمی‌دانند.

در این میان، منتقدان معتقدند مسئولیت اصلی تنظیم بازار خودرو بر عهده سیاست‌گذار و خودروسازان بزرگ است؛ بازیگرانی که هم در حوزه تولید و هم در بخش قیمت‌گذاری و عرضه، نقش تعیین‌کننده دارند. از نگاه این گروه، وقتی بازار با کمبود جدی عرضه روبه‌رو است، صرف توصیه به خودروسازان یا انتقاد لفظی از افزایش قیمت‌ها نمی‌تواند به بازگشت آرامش منجر شود. آنچه بازار نیاز دارد، برنامه‌ای عملی برای افزایش تیراژ، تکمیل خودروهای ناقص، شفاف‌سازی وضعیت تولید و تسریع در عرضه مستمر و قابل اتکاست.

 ادامه عرضه قطره‌چکانی در شرایطی که تقاضا به دلیل نگرانی از تورم و افزایش بیشتر قیمت‌ها همچنان بالاست، می‌تواند زمینه را برای تقویت بیشتر فعالیت‌های سوداگرانه فراهم کند. در این سناریو، نه‌تنها مصرف‌کننده واقعی از دسترسی به خودرو با قیمت مناسب محروم می‌شود، بلکه شکاف میان قیمت رسمی و قیمت بازار نیز عمیق‌تر خواهد شد.

در مجموع، شرایط فعلی بازار خودرو نشان می‌دهد بحران موجود تنها با اظهارنظرهای رسانه‌ای یا تکذیب شایعات کنترل نخواهد شد. تا زمانی که عرضه واقعی و گسترده به بازار بازنگردد و ابهام درباره تأمین قطعات، تکمیل خودروهای ناقص و سیاست قیمت‌گذاری برطرف نشود، امید به کاهش محسوس قیمت‌ها چندان واقع‌بینانه نخواهد بود. در این میان، بار اصلی این آشفتگی همچنان بر دوش مردمی است که یا از خرید خودرو بازمانده‌اند یا ناچارند هزینه‌های سنگین نابسامانی این بازار را بپردازند.