به گزارش اکواقتصاد، پذیره‌نویسی صندوق نقره تابان تمدن از ۱۶ اردیبهشت آغاز شد؛ حرکتی که بیش از آنکه یک آغاز باشد، تلاشی برای تکمیل زنجیره‌ای است که پیش‌تر در بازار سرمایه شکل گرفته اما هنوز به بلوغ نرسیده است.

پذیره‌نویسی واحدهای صندوق سرمایه‌گذاری کالایی «تابان تمدن» با نماد «نقرفام» از روز چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ به مدت سه روز کاری در بورس کالای ایران آغاز شد؛ رویدادی که در نگاه اول ممکن است به‌عنوان ورود یک ابزار جدید به بازار تلقی شود، اما در واقع ادامه مسیری است که طی سال‌های اخیر برای توسعه بازار نقره در بورس شکل گرفته است. این صندوق تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت خواهد کرد و سرمایه‌گذاران می‌توانند از طریق بازار صندوق‌های قابل معامله، به‌صورت غیرمستقیم در این فلز گرانبها سرمایه‌گذاری کنند.

برخلاف برداشت اولیه، نقره پیش از این نیز در بازار سرمایه ایران حضور داشته است. ابزارهایی مانند گواهی سپرده شمش نقره و قراردادهای آتی، پیش‌تر امکان سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در این بازار را فراهم کرده بودند. بنابراین «نقرفام» را نمی‌توان نقطه شروع این مسیر دانست، بلکه باید آن را یکی از گام‌های مهم برای تثبیت و نهادینه‌کردن این بازار در قالبی ساختارمندتر یعنی صندوق‌های سرمایه‌گذاری تلقی کرد.

با این نگاه، اهمیت این پذیره‌نویسی در «تداوم» است، نه در «تأسیس». بازار نقره در ایران پیش‌تر معرفی شده، اما هنوز به عمق و مقبولیت بازار طلا نرسیده است. همین فاصله باعث می‌شود هر ابزار جدید در این حوزه، نقشی کلیدی در شکل‌دهی به رفتار سرمایه‌گذاران ایفا کند.

از منظر رفتاری، زمان عرضه این صندوق نیز قابل توجه است. در ماه‌های اخیر، نشانه‌هایی از کاهش ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران دیده می‌شود. نوسانات بازار سهام، ابهام در سیاست‌گذاری‌ها و افت اعتماد، باعث شده بخشی از نقدینگی به سمت دارایی‌های امن‌تر حرکت کند. در این میان، طلا همچنان مقصد اصلی است، اما نقره به‌عنوان گزینه‌ای با قیمت پایین‌تر و پتانسیل رشد، به‌تدریج در حال جلب توجه است.

نقره به‌دلیل ماهیت دوگانه خود، همزمان یک دارایی امن و یک کالای صنعتی محسوب می‌شود. این ویژگی باعث می‌شود رفتار قیمتی آن تنها به تورم وابسته نباشد، بلکه از تحولات صنعتی و اقتصادی جهانی نیز تأثیر بپذیرد. به همین دلیل، نقره معمولاً نوسانات بیشتری نسبت به طلا دارد، اما در دوره‌هایی می‌تواند بازدهی بالاتری نیز ثبت کند. این ترکیب ریسک و بازده، آن را به گزینه‌ای جذاب برای تنوع‌بخشی به سبد سرمایه‌گذاری تبدیل می‌کند.

در بازار ایران نیز این منطق به‌تدریج در حال جا افتادن است. تجربه صندوق‌های طلا نشان داد که در صورت وجود ابزارهای شفاف و قابل معامله، سرمایه‌گذاران از ورود به بازارهای کالایی استقبال می‌کنند. این صندوق‌ها توانستند بخشی از نقدینگی سرگردان را جذب کنند و دسترسی به طلا را ساده‌تر و رسمی‌تر سازند. حال «نقرفام» می‌تواند همین مسیر را برای نقره ادامه دهد—البته با چالش‌های خاص خود.

یکی از این چالش‌ها، سطح شناخت بازار از نقره است. برخلاف طلا که در فرهنگ سرمایه‌گذاری ایرانی جایگاه تثبیت‌شده‌ای دارد، نقره هنوز برای بسیاری از سرمایه‌گذاران یک دارایی «ناشناخته» محسوب می‌شود. این موضوع می‌تواند در کوتاه‌مدت بر میزان استقبال از صندوق تأثیر بگذارد، اما در بلندمدت، در صورت عملکرد مناسب، قابل اصلاح است.

از سوی دیگر، موفقیت این صندوق به‌شدت به کیفیت اجرا وابسته است؛ از بازارگردانی و نقدشوندگی گرفته تا شفافیت اطلاعات و مدیریت حرفه‌ای دارایی‌ها. تجربه نشان داده که حتی بهترین طراحی ابزار مالی نیز بدون اجرای دقیق، نمی‌تواند اعتماد بازار را جلب کند.

در سطح کلان، راه‌اندازی چنین صندوق‌هایی را باید در چارچوب سیاست توسعه ابزارهای مالی مبتنی بر کالا تحلیل کرد. در شرایطی که بازار سهام با محدودیت‌هایی مواجه است، گسترش بازارهای کالایی می‌تواند به توزیع بهتر ریسک و جذب نقدینگی کمک کند. این مسیر، اگر به‌درستی ادامه یابد، می‌تواند به تعمیق بازار سرمایه و کاهش وابستگی آن به یک کلاس دارایی خاص منجر شود.

در نهایت، «نقرفام» نه یک شروع هیجانی، بلکه یک گام تکمیلی در مسیر توسعه بازار نقره در بورس کالاست؛ مسیری که از ابزارهای اولیه آغاز شده و حالا در حال ورود به فاز بلوغ است.

اما آیا این حلقه جدید می‌تواند بازار نقره را از حاشیه به متن بیاورد، یا همچنان طلا بازیگر اصلی دارایی‌های امن باقی خواهد ماند؟