به گزارش اکو اقتصاد، به نقل از وال‌استریت ژورنال منتشر کرده، نیروی دریایی ایالات متحده در روزهای اخیر دو ناوشکن مجهز به موشک‌های هدایت‌شونده را به منطقه خلیج فارس اعزام کرده است؛ اقدامی که با هدف حمایت از عبور کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز و کاهش فشار ناشی از تنش‌های منطقه‌ای انجام شده است.

به نوشته این روزنامه، این ماموریت که در برخی گزارش‌ها از آن با عنوان «پروژه آزادی» یاد شده، تلاشی از سوی واشنگتن برای بازپس‌گیری اهرم فشار در برابر تهران تلقی می‌شود.  حتی در صورت موفقیت این اقدام، بازگشت کامل تردد کشتی‌ها به سطح عادی زمان‌بر خواهد بود.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان محسوب می‌شود و پیش از تشدید تنش‌ها، روزانه حدود ۱۳۰ کشتی تجاری و نفتکش از آن عبور می‌کردند. اما طبق داده‌های موسسه «اس‌اندپی گلوبال مارکت اینتلیجنس»، در روزهای اخیر میزان تردد به شکل قابل‌توجهی کاهش یافته است. به عنوان نمونه در نخستین روز اجرای ابتکار جدید آمریکا تنها چند کشتی از این آبراه عبور کردند که فاصله زیادی با سطح عادی تردد دارد.

 کاهش تردد کشتی‌ها بیش از هر چیز ناشی از نگرانی شرکت‌های کشتیرانی و بیمه از افزایش ریسک در منطقه است. ناوین داس، تحلیلگر ارشد شرکت داده‌های کالایی و کشتیرانی «کپلر»، تاکید کرده است که صنعت کشتیرانی هنوز تمایل چندانی برای پذیرش این ریسک ندارد. به گفته او، حتی اگر مسیر عبور باز باشد، بسیاری از شرکت‌ها ترجیح می‌دهند تا زمانی که امنیت کامل تضمین نشود از ورود به این منطقه خودداری کنند.

این نگرانی‌ها تنها به خطرات فیزیکی مانند آسیب به کشتی‌ها محدود نمی‌شود. فعالان صنعت حمل‌ونقل دریایی معتقدند اگر یک شرکت از نخستین مجموعه‌هایی باشد که عبور از تنگه را از سر می‌گیرد و با حادثه‌ای مواجه شود، علاوه بر خسارت مالی با لطمه جدی به اعتبار تجاری خود نیز روبه‌رو خواهد شد.

در همین حال، برخی تحلیلگران نظامی معتقدند تحرکات اخیر آمریکا نشان‌دهنده تغییر شکل رقابت میان تهران و واشنگتن در منطقه است؛ رقابتی که به‌جای عملیات هوایی گسترده، ممکن است بیشتر در حوزه دریا و کنترل مسیرهای کشتیرانی جریان پیدا کند. برایان کلارک، مقام پیشین نیروی دریایی آمریکا و پژوهشگر موسسه «هادسون»، در این باره می‌گوید واشنگتن به این جمع‌بندی رسیده که یکی از معدود ابزارهای باقی‌مانده برای اعمال فشار بر ایران، تلاش برای احیای جریان کشتیرانی در تنگه هرمز است.

در مقابل، مقام‌های ایرانی بارها تاکید کرده‌اند که امنیت تنگه هرمز باید با هماهنگی کشورهای منطقه تامین شود. برخی مقامات نظامی ایران نیز اعلام کرده‌اند که عبور کشتی‌ها از این مسیر باید در چارچوب مقررات اعلام‌شده انجام شود.

از نظر تاریخی نیز تنش در این آبراه سابقه طولانی دارد. در دهه ۱۹۸۰ و در جریان جنگ ایران و عراق، مرحله‌ای از درگیری‌ها به «جنگ نفتکش‌ها» معروف شد؛ دوره‌ای که در آن نیروی دریایی آمریکا برای حفاظت از کشتی‌های تجاری اقدام به اسکورت نفتکش‌ها در خلیج فارس کرد. با این حال تحلیلگران می‌گویند شرایط امروز با آن دوره تفاوت‌های مهمی دارد؛ از جمله افزایش توانمندی‌های دریایی و پهپادی ایران و پیچیده‌تر شدن معادلات امنیتی منطقه.

در نهایت کنترل واقعی تنگه هرمز تنها به قدرت نظامی وابسته نیست. متیو ساویل، مدیر بخش علوم نظامی در موسسه خدمات متحد سلطنتی بریتانیا، تاکید می‌کند که بازگشت تردد عادی به این آبراه بیش از هر چیز به اعتماد بازارهای جهانی، شرکت‌های بیمه و فعالان صنعت کشتیرانی بستگی دارد؛ اعتمادی که در شرایط تنش‌های سیاسی و نظامی به‌سادگی احیا نخواهد شد.

با توجه به نقش حیاتی تنگه هرمز در انتقال نفت و گاز جهان، هرگونه اختلال در این مسیر می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای بازارهای انرژی و اقتصاد جهانی داشته باشد؛ موضوعی که باعث شده تحولات این منطقه با حساسیت ویژه‌ای از سوی دولت‌ها و بازارهای بین‌المللی دنبال شود.