به گزارش اکو اقتصاد، اخیرا قادر معصومی خانقاه، مدیر نظارت بر بورس‌های سازمان بورس و اوراق بهادار، با اشاره به مصوبات شورای عالی بورس اعلام کرده است که از مجموع هشت شرط تعیین‌شده برای بازگشایی بازار، سه محور اصلی مستقیماً به موضوع افشا و شفافیت اطلاعات مربوط می‌شود. به گفته او، دست‌کم نیمی از ناشران بورسی باید افشای اطلاعات داشته باشند تا امکان بازگشایی بازار فراهم شود؛ موضوعی که به اعتقاد سیاست‌گذار، لازمه ایجاد «تقارن اطلاعاتی» و شکل‌گیری معاملات منصفانه در بازار است.

در همین رابطه، محمد خبری‌زاد، تحلیلگر ارشد بازار سرمایه، در گفت‌وگویی تفصیلی با اکواقتصاد، ضمن تشریح دلایل توقف بازار سهام، به بررسی منطق باز ماندن سایر ابزارهای مالی و همچنین الزامات بازگشایی بورس پرداخت.

او در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به روند قانونی توقف بازار سرمایه اظهار کرد: «طبق دستورالعمل‌ها، هیئت‌مدیره سازمان بورس در شرایط اضطراری می‌تواند بازار را تا پنج روز متوقف کند و پس از آن ادامه توقف نیازمند مصوبه شورای عالی بورس است. بازار سرمایه نیز عملاً از روز نخست حمله دشمن به کشور متوقف شد؛ ابتدا بر اساس اختیارات هیئت‌مدیره سازمان بورس و سپس با مصوبه شورای عالی بورس تا زمان پایان جنگ این توقف ادامه پیدا کرد.»

خبری‌زاد با تأکید بر اینکه این تصمیم در فضای جنگی اجتناب‌ناپذیر بوده، گفت: «با توجه به شرایط محیط اقتصادی، آسیب‌هایی که به برخی شرکت‌ها وارد شد و همچنین نبود امکان شفاف‌سازی دقیق اطلاعات در زمان جنگ، توقف بازار اقدامی منطقی بود. حتی این نگرانی وجود داشت که اگر شرکتی اعلام کند مورد حمله قرار گرفته اما آسیبی ندیده، دوباره هدف حمله قرار بگیرد. بنابراین سیاست توقف بازار تا پایان جنگ، سیاست درستی به نظر می‌رسید.»

این تحلیلگر بازار سرمایه در ادامه به چرایی باز بودن صندوق‌های طلا، درآمد ثابت و برخی ابزارهای مالی دیگر اشاره کرد و توضیح داد: «صندوق‌های طلا وابستگی مستقیمی به وضعیت شرکت‌ها ندارند و مبتنی بر شمش، سکه و طلای موجود در انبارهای بورس کالا فعالیت می‌کنند. در مورد صندوق‌های درآمد ثابت نیز موضوع متفاوت است؛ این صندوق‌ها بیشتر به بازار پول وابسته‌اند و چون بازار پول فعال بود، طبیعی است که این ابزارها نیز باز بمانند. بنابراین تفاوت میان توقف بازار سهام و ادامه فعالیت سایر ابزارها، از منظر ماهیت دارایی‌ها قابل توجیه است.»

او سپس به مهم‌ترین محور فعلی بازار یعنی بحث بازگشایی بورس پرداخت و گفت: «آنچه آقای معصومی مطرح کردند، نشان می‌دهد محور اصلی تصمیم‌گیری برای بازگشایی، روشن شدن وضعیت شرکت‌ها و افشای اطلاعات است؛ همان موضوعی که اساساً یکی از مهم‌ترین دلایل توقف بازار بود. در زمان جنگ، امکان ارائه اطلاعات دقیق و شفاف از سوی ناشران تقریباً وجود نداشت، اما طی دو هفته اخیر، روند افشای اطلاعات از سوی شرکت‌ها جدی‌تر شده است.»

خبری‌زاد ادامه داد: «البته هنوز برخی ناشران اطلاعات کامل و دقیقی ارائه نکرده‌اند و بعضی اطلاعیه‌ها چندان کاربردی نیست، اما در مجموع بخش عمده‌ای از شرکت‌ها وضعیت خود را برای سهامداران شفاف کرده‌اند و مشخص شده که آیا آسیب دیده‌اند یا خیر و سطح این آسیب‌ها چقدر بوده است. به نظر می‌رسد سازمان بورس طی هفته‌های اخیر این موضوع را به شکل جدی پیگیری کرده و اکنون اکثریت شرکت‌ها وضعیت خود را روشن کرده‌اند؛ به‌جز چند شرکت که به صورت اساسی دچار خسارت شده‌اند.»

این تحلیلگر همچنین به موضوع حساس «امنیت اطلاعات» اشاره کرد و گفت: «مسأله فقط افشای اطلاعات نیست؛ نهادهای امنیتی نیز باید اجازه انتشار عمومی این اطلاعات را بدهند. در میانه جنگ، نمونه‌هایی وجود داشت که برخی شرکت‌ها اعلام کردند آسیبی ندیده‌اند اما بعداً دوباره هدف حمله قرار گرفتند. همین مسئله باعث شده بود حساسیت زیادی نسبت به انتشار جزئیات وجود داشته باشد. با این حال به نظر می‌رسد اکنون در مورد اکثر ناشران، این مجوزها صادر شده و مانع دوم نیز تا حد زیادی برطرف شده است.»

به گفته خبری‌زاد، سومین محور مهم برای بازگشایی بازار، بحث حمایت از سهامداران و مدیریت شوک احتمالی معاملات پس از بازگشایی است.

او در این باره توضیح داد: «شرکت‌هایی که در جنگ آسیب دیده‌اند، فقط متعلق به سهامداران خرد بورسی نیستند. بخش مهمی از سهام این شرکت‌ها در اختیار صندوق‌های بازنشستگی، فرهنگیان، بازنشستگان کشوری و لشکری و عموم مردم است. بنابراین طبیعی است که سیاست‌گذار به دنبال حمایت از بازار و جلوگیری از آسیب بیشتر به این گروه‌ها باشد.»

خبری‌زاد با اشاره به مذاکرات سازمان بورس با نهادهای مختلف برای تأمین منابع حمایتی گفت: «به نظر می‌رسد مذاکراتی با بانک مرکزی، سهامداران عمده، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و نهادهای مالی انجام شده تا منابع لازم برای حمایت از بازار در زمان بازگشایی فراهم شود. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا بازار در زمان بازگشایی احتمالاً با فشار فروش قابل توجهی مواجه خواهد شد.»

او در عین حال معتقد است بخش مهمی از شرکت‌های بورسی از منظر بنیادی همچنان وضعیت مناسبی دارند و حتی برخی متغیرهای اقتصادی به نفع سودآوری آن‌ها تغییر کرده است.

این تحلیلگر بازار سرمایه اظهار کرد: «در بسیاری از شرکت‌هایی که آسیب مستقیم ندیده‌اند، با توجه به رشد نرخ ارز، شرایط سودآوری حتی بهتر هم شده است. از دی‌ماه تاکنون نرخ تسعیر ارز شرکت‌ها تقریباً دو برابر شده و این اثر در صورت‌های مالی شرکت‌ها نشسته، اما هنوز در ارزش بازار و قیمت سهام منعکس نشده است. دلیل آن هم فضای ترس و نااطمینانی ناشی از جنگ بوده است.»

او افزود: «اگر حمایت کافی در زمان بازگشایی انجام شود و فشار فروش اولیه مدیریت شود، بازار می‌تواند پس از عبور از شوک ابتدایی، روند متعادل‌تر و حتی مثبتی را تجربه کند.»

خبری‌زاد در پایان هشدار داد که طولانی شدن بیش از حد توقف معاملات نیز می‌تواند تبعات منفی خود را داشته باشد و گفت: «هرچه توقف بازار طولانی‌تر شود، فشار فروش پشت این سد بیشتر جمع می‌شود و ممکن است در زمان بازگشایی کنترل آن دشوارتر شود. به همین دلیل، هر سه محور یعنی شفاف‌سازی اطلاعات، رفع ملاحظات امنیتی و تأمین منابع حمایتی باید همزمان محقق شود تا بازار بتواند بازگشایی مناسبی را تجربه کند.»

عاطفه چوپان