به گزارش اکو اقتصاد، کنکور سراسری همواره یکی از پرتنش‌ترین رقابت‌های آموزشی کشور بوده، اما کنکور ۱۴۰۵ به نظر می‌رسد با شرایطی متفاوت از سال‌های گذشته روبه‌روست؛ شرایطی که متأثر از پیامدهای جنگ، اختلال در روند آموزش و فشارهای روانی و اقتصادی بر خانواده‌ها شکل گرفته است.

در چنین فضایی، بسیاری از داوطلبان و کارشناسان آموزشی این پرسش را مطرح کرده‌اند که آیا می‌توان داوطلبانی را که در ماه‌های گذشته با تعطیلی‌های آموزشی، اختلال در زیرساخت‌ها، تنش‌های روانی یا مشکلات معیشتی روبه‌رو بوده‌اند، در رقابتی کاملاً برابر با دیگران سنجید؟

همین پرسش، بحث اختصاص سهمیه یا اعمال سازوکارهای جبرانی برای داوطلبان متضرر از شرایط جنگی را به یکی از مهم‌ترین مطالبات آموزشی این روزها تبدیل کرده است.

بررسی در وزارت علوم

در واکنش به این مطالبه، ابوالفضل واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم، اعلام کرده است که موضوع حمایت از داوطلبان آسیب‌دیده از جنگ در دستور بررسی قرار گرفته و حتی وزیر علوم نیز بر ضرورت توجه به این مسئله تأکید کرده است.

به گفته او، دسته‌بندی‌هایی برای این موضوع در نظر گرفته شده و در حال بررسی است که چه تعداد از داوطلبان و دانشجویان ممکن است مشمول این حمایت‌ها شوند. با این حال، هنوز مشخص نیست این حمایت‌ها دقیقاً با چه سازوکاری اجرا خواهد شد.

ابهام اصلی دقیقاً از همین‌جا آغاز می‌شود؛ اینکه آیا قرار است سهمیه‌ای مستقل در کنکور ۱۴۰۵ تعریف شود یا شکل دیگری از حمایت‌های آموزشی مانند افزایش ظرفیت، امتیاز جبرانی یا تسهیلات منطقه‌ای در نظر گرفته شود.

عدالت آموزشی در شرایط بحرانی

در شرایط بحرانی، مفهوم عدالت آموزشی الزاماً به معنای یکسان‌سازی شرایط نیست، بلکه گاه به معنای جبران نابرابری‌های تحمیل‌شده است.

در ماه‌های گذشته، برخی مناطق کشور با اختلال در آموزش حضوری، محدودیت‌های اینترنتی، فشارهای روانی و مشکلات اقتصادی روبه‌رو بوده‌اند؛ عواملی که به گفته کارشناسان، می‌تواند مستقیماً بر کیفیت آمادگی تحصیلی داوطلبان تأثیر بگذارد.

از این منظر، سیاست‌های حمایتی می‌تواند تلاشی برای کاهش شکاف ایجادشده میان داوطلبان باشد؛ هرچند اجرای چنین سیاست‌هایی همواره با حساسیت‌های جدی در فضای کنکور همراه است.

حساسیت همیشگی سهمیه‌ها

سهمیه در کنکور، یکی از مناقشه‌برانگیزترین موضوعات نظام آموزشی ایران است. هر بار که بحث سهمیه‌ای تازه مطرح می‌شود، موجی از نگرانی درباره تضعیف رقابت علمی و افزایش احساس بی‌عدالتی در میان داوطلبان شکل می‌گیرد.

به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان تأکید می‌کنند اگر قرار است برای داوطلبان متضرر از جنگ حمایت‌هایی در نظر گرفته شود، این سیاست باید شفاف، محدود، موقت و مبتنی بر معیارهای دقیق باشد تا هم از آسیب‌دیدگان حمایت کند و هم اعتماد عمومی به فرآیند سنجش و پذیرش خدشه‌دار نشود.

ابهامی که داوطلبان را نگران کرده است

در حال حاضر، مهم‌ترین دغدغه داوطلبان نه فقط اصل تصمیم، بلکه ابهام در زمان و نحوه اجرای آن است. هنوز زمان ثبت‌نام کنکور ۱۴۰۵ اعلام نشده و تاریخ دقیق برگزاری آزمون نیز مشخص نیست. هم‌زمان خبرهایی درباره بررسی سهمیه یا حمایت ویژه منتشر می‌شود، اما هیچ چارچوب رسمی و نهایی اعلام نشده است.

برای صدها هزار داوطلبی که در ماه‌های پایانی آمادگی برای کنکور قرار دارند، این وضعیت به معنای افزایش فشار روانی و دشوارتر شدن برنامه‌ریزی تحصیلی است.

تصمیمی که باید زودتر گرفته شود

با توجه به اینکه طبق روال معمول، نتایج نهایی کنکور باید تا پاییز اعلام شود، زمان زیادی برای تعیین تکلیف سیاست‌های احتمالی باقی نمانده است.

اگر قرار است حمایت آموزشی از داوطلبان متضرر از جنگ در دستور کار قرار گیرد، بسیاری از کارشناسان معتقدند این تصمیم باید هرچه سریع‌تر، شفاف و با جزئیات کامل اعلام شود؛ چرا که در شرایط فعلی، بیش از هر چیز، آنچه داوطلبان به آن نیاز دارند اطمینان از قواعد بازی است.

کنکور ۱۴۰۵ اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته که هر تصمیم آموزشی درباره آن، نه فقط بر سرنوشت داوطلبان این سال، بلکه بر اعتماد عمومی به نظام سنجش و پذیرش دانشگاه‌ها نیز اثر خواهد گذاشت.