به گزارش اکو اقتصاد، علی دارابی، قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و معاون میراث فرهنگی در نشست خبری در آستانه روز جهانی موزه‌ها و هفته میراث فرهنگی که یکشنبه ۲۷ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ با حضور جمعی از مدیران معاونت میراث فرهنگی برگزار شد، گزارشی اجمالی از آثار تاریخی ایران که در جنگ تخریب شده‌اند ارائه کرد و یادآور شد: در ۱۸ استان ۱۴۹ اثر تاریخی در جنگ مورد آسیب قرار گرفته است. نزدیک به ۵۴ موزه، ۷ بافت تاریخی و ۵ اثر جهانی متحمل خسارت شد. تهران با ۷۰ اثر و اصفهان با ۲۷ اثر، کردستان و خوزستان به ترتیب با ۱۳ و ۱۲ بیشترین خسارت را دیده‌اند.

او اضافه کرد: بیش از ۱۷ مکاتبه با نهادهای بین‌المللی از آیسسکو، مجمع جهانی تمدن های کهن و ... داشتیم، برای اینکه صدای زخمی که بر میراث فرهنگی کشور وارد شده به گوش جهان برسانیم. صدای میراث فرهنگی در داخل و خارج شنیده شد و یونسکو اعلام کرد به محض برقراری پروازها و امنیت نمایندگانشان را راهی ایران می‌کنند و همکاران ما به مستندسازی آثار تخریب شده پرداختند.

دارابی گفت: در جنگ حتی یک شیء تاریخی مورد آسیب قرار نگرفت و این به علت تمهیداتی بود که از قبل و بعد از جنگ ۱۲ روزه با انتقال آثار به مخزن امن انجام دادند.  

او اضافه کرد: البته موزه‌ها همچنان بسته است. هرچند که از نوروز محوطه های باستانی باز بودند.

دارابی با اشاره به ویژه برنامه های میراث فرهنگی در هفته میراث فرهنگی که از دوشنبه آغاز می‌شود، گفت: وزیر میراث فرهنگی به ۳۱ استان سفر خواهد داشت و نشست‌های علمی، فرهنگی و ترویجی در این هفته برگزار می‌شود. هم‌چنین نشستی با چهره های ماندگار میراث فرهنگی درباره مرمت آثار تاریخی آسیب دیده در جنگ خواهیم داشت و از جمعی از آنها تقدیر خواهیم کرد. افزون بر این در برنامه ای مشترک با بنیاد حفظ آثار و نشر آثار دفاع مقدس از جمعی از خانواده های شهدا تجلیل می‌شود. ‌

معاون میراث فرهنگی در ادامه، تصویب سند ملی موزه و موزه داری ایران در شورای عالی انقلاب فرهنگی را در دوران جنگ، یادآور شد.

دارابی درباره دستورهایی برای بازگشایی موزه‌ها پیش از آغاز جنگ و اعتراض‌هایی دربار نبود مدیریت بحران در برخی موزه‌ها و اماکن تاریخی و درباره تغییر برخی مدیران کاخ‌ها و موزه‌ها، گفت: وزارت براساس ملاحظات و دستورالعمل، سناریوهایی را براساس شرایط، مشخص کرده است. اینکه وزارت میراث فرهنگی تشخیص دهد مدیران خود را جابه‌جا کند، برای خوشامد و بدآمد گروهی مشورت نمی‌کند. کشور سناریوهایی مختلفی برای بحران، و مدل‌های دیگر تعریف میکند و ما بر آن اساس پیش میرویم. موزه ها از جنگ ۱۲ روزه بسته است و اشیا به مخزن منتقل شده و درحال بررسی ساز و کار هستیم تا در شرایط ثبات بازگشایی کنیم که متأثر از نهادهای ذی ربط است که ابلاغ می کنند. بحث  پویش ملی و جهانی، هدف یک کشور و یا جامعه هدف خاص مطرح نبود. خسارت برآورد شده حدود ۷.۵ همت بود. بسیاری از بناها در مناطق نظامی قرار دارد و امکان بازدید و ارزیابی وجود ندارد گزارشی در دست نداریم. چه اشکالی دارد مردم در داخل و خارج داوطلبانه از این ظرفیت استفاده کنیم.

او اضافه کرد: مرمت بناهای تاریخی زیر نظر شورای فنی هر استان انجام می‌شود و براساس دستورالعمل‌های است که ابلاغ شده است، تیم‌هایی را تشکیل دادیم امیدواریم بتوانیم به درستی و آنطور که مقررات میراث فرهنگی می گوید مرمت و بازسازی را انجام دهیم.

معاون میراث فرهنگی در پاسخ به سوالی درباره آماری از کشفیات قاچاق آثار تاریخی از سوی ایست بازرسی‌ها موجود است؟ اظهار کرد: گزارش‌هایی ما رسیده است، اما از یگان حفاظت خواستیم رسمی و سازمانی کنند و گزارش مستند و دقیق ارایه دهند.  

دارابی درباره تقویت یگان حفاظت با توجه به شدت حفاری‌های قاچاق، گفت: در این باره امسال هزار نفر دیگر را به یگان اضافه می‌شوند ولی در شرایط جنگی، موانع جدی وجود دارد ولی با مصوبه ای که از قبل گرفته شده این تعداد اضافه می‌شود. برای شرایط جنگ با نهادهای امنیتی و انتظامی، همکاری های لازم برای ارتقا سطح ایمنی، انجام شده و در استان ها شورای تامین تشکیل شده است.  

دارابی درباره کمک گرفتن از خیرین با توجه به انجمنی که در دوره خود او با این عنوان راه‌اندازی شده است، توضیح داد: برای مرمت اضطراری حدود ۲ همت برآورده شده است، که براساس اولویت‌های معاونت میراث، این بودجه به استان‌ها داده شد. آقای رییس جمهور نیز وقتی به وزارتخانه آمدند، پس از گزارشی که از خسارت‌ها داده شد، به سازمان برنامه و بودجه و دستگاه‌های مالی دستوراتی دادند. مسئله این است که دشمن اعلام کرده بیش از ۱۳ هزار و ۵۰۰ هدف را بمباران کرده و منابع کشور قطعا محدود است. ما با انجمن خیرین تعاملی داشتیم، در برخی از استان‌ها از پای کار آمدند، که از محل خیرین میراث برای مرمت بناها مشارکت کنند.

طوسی، مدیرکل حفظ و احیاء بناها، محوطه‌ها و بافت‌های تاریخی در ادامه گفت: از ۷.۵ همت، حدود ۱.۶ همت اعتبار تا کنون توزیع شده است تا گام‌های اولیه انجام شود تا اختصاص های بعد تعلق گیرد.  

دارابی در ادامه از همکاری سه نهادهایی برای مرمت آثار تاریخی خبر داد.

معاون میراث فرهنگی سپس از رونمایی سامانه‌ای برای بازدید مجازی از موزه‌ها به مناسبت روز جهانی موزه‌ها نیز خبر داد.

او در پاسخ به این سوال که با توجه به حمله ای به سعدآباد شد، تدابیر حفاظتی امکان پذیر نبود، توضیح داد: مسئله به این سادگی نیست، به آنجا با سنگرشکن‌های زیادی حمله شد و ۱۴ موزه آسیب دید.

دارابی در پاسخی درباره تاثیر قطع اینترنت در روند پایش‌ها و رصدها، گفت: این مشکل در حوزه میراث فرهنگی و موزه ها وجود دارد به خصوص در زمان تعطیلی موزه ها به سرعت برنامه مرمت و بازسازی را انجام می‌دهیم.

لیلا خسروی، مدیرکل موزه‌های وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در این نشست درباره وضعیت مخازن گفت: حدود ۷ مخزن امن داریم، بعد از جنگ ۱۲ روزه تعدادی به عنوان مخزن امن تکمیل و تجهیز شد و در این مدت اتفاقی نیفتاد. همچنین احصا شده که نیاز است ۸۲ مخزن ساخته شود.

علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت آثار تاریخی و طبیعی در وزارت میراث فرهنگی درباره وضعیت جیرفت که مورد تعرض است، توضیح داد: عرصه و حریم آنجا مشخص شده، در دستور کار داریم نقطه ای که با طغیان رودخانه مواجه شد نیز به عرصه اضافه شود و عملیات آن را در دستور کار قرار دادیم و مسکن و شهرسازی هم تابع قوانین است و هیچ ساخت و سازی درحال حاضر انجام نمی‌شود و مجوزی هم صادر نشده است.

در ادامه این نشست، علی دارابی، معاون میراث فرهنگی در پاسخ به پرسش‌هایی درباره تعدد موزه‌های جنگ که با توجه به تخریب‌ برخی بناهای در اختیار دستگاه‌های دیگر و ضرورت این کار، و نسبت ایجاد موزه مدرسه میناب در کاخ سعدآباد و مسئله پرداخت حق عضویت ایران به یونسکو و تاثیر آن در پیگیری شکایت و اعتراض ایران، توضیح داد: مدرسه میناب یک فاجعه انسانی بزرگ است.   موزه ان در سعدآباد جانمایی شده کنار موزه فرشچیان است، علت آن یک مجموعه چند هکتاری است و بسیاری از سران کشورها به دلیل همجواری نهاد ریاست جمهوری، امکان بازدید دارد و برای اینکه این جنایت بشری را نشان دهیم آنجا جانمایی شده است. قبل از جنگ روزانه بیش از هزار نفر از سعدآباد بازدید می‌کردند بنابراین موقعیت ویژه‌ای است. طرح محتوایی آن از سوی میراث فرهنگی، آموزش و پرورش و حوزه هنری ارائه شده است و ما متولی آن هستیم.

او اضافه کرد: طبعا خیرین و نیکوکاران درصدد هستند مدرسه میناب را بسازند و یادمانی در کنار آن ساخته شود که متولیان دیگری دارد.

ایزدی نیز موضوع حق عضویت را قصه پرغصه عنوان کرد و افزود: پیش از دی ماه به نتایجی رسیده بودیم که بخشی از آن پرداخت شود، امیدواریم بخشی از آن پرداخت شود.

دارابی به این سخنان اضافه کرد: ۱۳۲ هزار یورو بدهی ایران برای سه دوره است که قول داده شده پرداخت شود. ‌

معاون میراث فرهنگی در پاسخ به پرسش ایسنا درباره پیگیری وزارت میراث در موضوع محدودیت و موانعی برای رفت و آمد کارشناسان و متخصصان میراث فرهنگی خارجی و ایرانی مقیم خارج از کشور به ایران با توجه به ملاحظات امنیتی که در این باره وجود دارد و محدودیت و موانعی که در صدور ویزا برای آنها وجود دارد، توضیخ داد: در دولت‌های سیزدهم و چهاردهم این موضوع به عنوان مسئله مهم پیگیری شده، کار پیچیده است اما موضع میراث فرهنگی، مبادله علمی و رفت و آمد دانشمندان و متخصصان است. اثر این موضوع این است که آمد و شد نشان‌دهنده امنیت است و به عنوان متولی میراث فرهنگی به این موضوع اعتقاد داریم و جلساتی در بالاترین سطوح برگزار شده، منتهی متولیانی دارد.

او اضافه کرد: بانک اطلاعاتی‌ای درباره متخصصانی که داوطلب هستند، ایجاد شده است تا مسئله رفت و آمد آنها پیگیری شود.

معاون میراث فرهنگی در پاسخ به پرسش دیگر ایسنا درباره اینکه با توجه به گزارش‌های رسیده از شدت قاچاق و حفاری در برخی مناطق ایران در دوران جنگ، آیا وزارت میراث فرهنگی افزایش خقغری‌ و قاچاق را تأیید می‌کند و به طور شفاف تدبیر در این‌باره چه بوده است، گفت:برابر مصوبه شورای امنیت کشور، در طول سال، مدیران کل میراث فرهنگی که عضو شورای تامین هستند می‌توانند دو جلسه را اختصاصا درخواست کنند. هفته قبل که با مدیران میراث فرهنگی استان‌ها همایشی داشتیم، از آنها خواستیم گزارش دهند که چند جلسه تشکیل شده، و چه درخواست‌هایی شده است و پیگیری و تمهیدات را دنبال کردیم.

دارابی گفت: ایران موزه بدون سقف و بهشت باستان‌شناسان است که بی‌شک کشوری با این دارایی و گنجینه محل سودجویی است. میراث در این باره اقدام هوایی داشته، عده ای را دستگیر کرده، حکم قضایی داده شده و ممنوع الخروج شده است. من هرگز فراوانی این موارد را تأیید نکرده و نمی‌کنم و اگر ضریبی به موارد خلاف بدهیم، دیگر چه ایمنی برای دایره میراث می‌شود ایجاد کرد.

او در ادامه پاسخ به این پرسش گفت: در حال حاضر برای اینکه به طور رسمی تایید شود چند مورد از گزارش‌های مربوط به حفاری و قاچاق درست بوده و چه تعداد فیک بوده است، به اخذ گزارش از بخش‌های مختلف وزارتخانه نیاز است، و گزارش رسمی هنوز از این موضوع نداریم.

لیلا خسروی، مدیرکل موزه‌ها در وزارت میراث فرهنگی در ادامه این نشست درباره آخرین وضعیت آثار تاریخی ایران که همچنان در چین است، گفت: اشیاء در پکن و چین هستند و  بسته‌بندی می‌شوند و بزودی به کشور منتقل خواهند شد.

مدیرکل موزه‌ها همچنین درباره حمایت از موزه های خصوصی در جنگ توضیح داد که یک مخزن امن به این موزه ها اختصاص داده شد و با بخش سرمایه گذاری وزارت مذاکره شد که وام ها و تسهیلاتی داده شود که تعدادی معرفی شدند.

علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت در ادامه این نشست به وضعیت پرونده‌های ثبتی ایران پرداخت و یادآور شد که فرهنگ و سنت تجمعات مردمی به عنوان یک آیین ثبت شده است. همچنین، دشت مهیار که عملیات خشک حماسی در آنجا رخ داد، به عنوان مکان رویداد به اضافه مدرسه میناب، در فهرست میراث ملی ایران ثبت شدند.

او درباره وضعیت پرونده های جهانی ایران مشخصات به پرونده ماسوله اشاره کرد و افزود امیدواریم با توجه به اینکه ماسوله بدون سهمیه بررسی میشود سال آتی ثبت شود.

ایزدی همچنین گفت: در حوزه ناملموس هم پرونده مشترک جشن تیرگان و فرهنگ لالایی و نمد به نهایت ماجرا رسیده و علی رغم همه مشکلات پرونده کلاب امسال فرستاده شده است و امیدوارم ثبت فرهنگ گلاب، مهارت گلاب گیری و پرونده‌های الموت و سیراف نیز به سرانجام برسد.  

در پایان این نشست نیز پوسترهای روز جهانی موزه و هفته میراث فرهنگی که از دوشنبه ۲۸ اردیبهشت‌ماه آغاز می‌شود، رونمایی شد.