به گزارش اکواقتصاد، بر اساس گزارش رسمی بانک مرکزی، مجموع سپرده‌های ریالی و ارزی مردم و بنگاه‌های اقتصادی در شبکه بانکی کشور به حدود ۲۱ هزار و ۷۵۱ هزار میلیارد تومان (همت) رسیده است. از این میزان، پس از کسر سپرده قانونی بانک‌ها نزد بانک مرکزی که برای حفظ ثبات مالی و امنیت حساب‌ها نگهداری می‌شود، حدود ۱۹ هزار و ۹۳۱ همت منابع در اختیار بانک‌ها قرار دارد که قابلیت استفاده برای اعطای تسهیلات را دارد.

آمارها نشان می‌دهد شبکه بانکی کشور از این منابع آزاد، حدود ۱۵ هزار و ۶۱۲ همت را در قالب انواع تسهیلات جاری و غیرجاری به بخش‌های مختلف اقتصادی و خانوارها اختصاص داده است. به این ترتیب، نسبت تسهیلات پرداختی به منابع در دسترس بانک‌ها به طور میانگین به حدود ۷۸.۳ درصد رسیده که از منظر کارکرد واسطه‌گری مالی، رقم نسبتاً بالایی محسوب می‌شود.

با این حال بررسی توزیع جغرافیایی این منابع تصویر متفاوتی از وضعیت نظام بانکی ارائه می‌دهد. داده‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد تمرکز سپرده‌ها و تسهیلات در استان تهران بسیار بیشتر از سایر مناطق کشور است. بر اساس این آمار، بیش از ۶۰ درصد کل سپرده‌های بانکی کشور در استان تهران متمرکز شده و حجم آن به بیش از ۱۳ هزار همت می‌رسد.

علاوه بر تمرکز سپرده‌ها، نسبت تسهیلات پرداختی در تهران نیز از میانگین کشوری بالاتر است. بانک‌های مستقر در پایتخت حدود ۸۰ درصد از منابع در اختیار خود را به شکل تسهیلات پرداخت کرده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از جریان نقدینگی کشور در تهران گردش پیدا می‌کند و همین مسئله باعث تقویت تمرکز مالی در پایتخت شده است.

در مقابل، برخی استان‌های بزرگ و صنعتی کشور عملکردی نزدیک به میانگین کشوری دارند. استان‌هایی مانند اصفهان و خراسان رضوی که از قطب‌های مهم صنعتی و تجاری ایران محسوب می‌شوند، حدود ۷۲ تا ۷۴ درصد از منابع بانکی خود را به تسهیلات اختصاص داده‌اند. این میزان نشان‌دهنده جریان نسبتاً متعادل سپرده و تسهیلات در این استان‌ها است.

با این حال در برخی مناطق کشور پدیده‌ای متفاوت مشاهده می‌شود؛ جایی که سپرده‌های قابل توجهی جذب شبکه بانکی شده اما سهم تسهیلات پرداختی کمتر از میانگین کشوری است. برای نمونه استان مازندران با وجود قرار گرفتن در رتبه چهارم کشور از نظر جذب سپرده‌های بانکی، تنها حدود ۶۱ درصد از منابع خود را در قالب تسهیلات پرداخت کرده است.

این فاصله قابل توجه با میانگین کشوری نشان می‌دهد بخشی از سپرده‌های جمع‌آوری‌شده در این استان‌ها عملاً به اقتصاد همان منطقه بازنمی‌گردد و ممکن است برای تأمین مالی پروژه‌ها یا تسهیلات در مناطق دیگر، به‌ویژه تهران، منتقل شود. چنین روندی می‌تواند موجب تضعیف ظرفیت سرمایه‌گذاری در برخی استان‌ها شود.

در مجموع بررسی آمارهای جدید نظام بانکی نشان می‌دهد اگرچه بانک‌ها در تبدیل سپرده‌ها به تسهیلات عملکرد نسبتاً فعالی داشته‌اند، اما چالش اصلی اقتصاد کشور در حال حاضر نحوه توزیع این منابع در سطح جغرافیایی است. تمرکز بالای سپرده‌ها و تسهیلات در پایتخت از یک سو و سهم کمتر برخی استان‌ها از منابع بانکی از سوی دیگر، نشانه‌ای از نابرابری در دسترسی به اعتبارات مالی محسوب می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند بر روند توسعه اقتصادی مناطق مختلف کشور نیز تأثیرگذار باشد.