به گزارش اکواقتصاد، در معاملات روز گذشته، بازار نفت با نوسان قابل توجهی همراه بود؛ نوسانی که بیش از هر چیز تحت تأثیر فضای سیاسی و امنیتی خاورمیانه و همچنین واکنش سرمایه‌گذاران به مواضع تازه دونالد ترامپ قرار گرفت. معامله‌گران در شرایطی به استقبال معاملات جدید رفتند که چشم‌انداز تحولات منطقه همچنان مبهم است و هرگونه تغییر ناگهانی در سطح تنش‌ها می‌تواند بازار انرژی را با شوک جدی مواجه کند.

در حال حاضر، قیمت هر بشکه نفت برنت به ۱۱۰ دلار رسیده و نفت خام وست‌تگزاس اینترمدییت آمریکا نیز در سطح ۱۰۷.۷ دلار معامله می‌شود. این سطوح قیمتی، از نگاه بسیاری از فعالان بازار، تنها یک افزایش معمولی ناشی از عوامل اقتصادی نیست، بلکه بازتابی از نگرانی‌های ژئوپلیتیکی گسترده‌ای است که از خاورمیانه به بازارهای جهانی مخابره می‌شود.

خاورمیانه به عنوان یکی از اصلی‌ترین مناطق تولید و صادرات نفت جهان، همواره نقشی تعیین‌کننده در جهت‌دهی به قیمت‌ها داشته است. اکنون نیز با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال آغاز ناگهانی یک بحران یا تشدید تنش‌ها، بازار نفت با نوعی «ریسک‌پذیری اجباری» روبه‌رو شده است؛ وضعیتی که در آن معامله‌گران ناچارند حتی پیش از وقوع اتفاقات واقعی، اثر احتمالی آن را در قیمت‌ها لحاظ کنند.

در این میان، سخنان ترامپ درباره وضعیت خاورمیانه نیز به این نگرانی‌ها دامن زده است. هرچند جزئیات این مواضع بیش از آنکه حاوی راهکار مشخص باشد، بر نااطمینانی موجود افزوده، اما همین اظهارات کافی بود تا معامله‌گران نسبت به احتمال تغییر معادلات سیاسی و امنیتی منطقه حساس‌تر شوند. در بازار نفت، گاهی یک موضع‌گیری سیاسی می‌تواند بیش از داده‌های واقعی عرضه و تقاضا اثرگذار باشد؛ به‌ویژه زمانی که موضوع به منطقه‌ای راهبردی مانند خاورمیانه مربوط می‌شود.

همزمان، گزارش‌ها نشان می‌دهد که رد و بدل شدن پیشنهادها میان طرف‌های درگیر یا مذاکره‌کننده همچنان ادامه دارد، اما هنوز حتی توافقی بر سر چارچوب کلی مذاکرات حاصل نشده است. این بن‌بست سیاسی باعث شده که وضعیت موجود، یعنی شرایط «نه جنگ و نه توافق»، ادامه پیدا کند؛ وضعیتی فرسایشی که هم برای بازیگران منطقه‌ای و هم برای اقتصاد جهانی هزینه‌ساز شده است.

کارشناسان معتقدند تداوم این شرایط، بدترین سناریوی ممکن برای بازارهاست. در حالی که وقوع جنگ می‌تواند به سرعت قیمت‌ها را جهش دهد و توافق نیز ممکن است از سطح نگرانی‌ها بکاهد، بلاتکلیفی طولانی‌مدت معمولاً اثر تدریجی اما مخرب‌تری دارد. بازار در چنین فضایی نه به ثبات می‌رسد و نه قادر است ریسک‌ها را به طور کامل هضم کند، در نتیجه نوسان‌های شدید به بخشی از روند عادی معاملات تبدیل می‌شود.

افزایش یا تثبیت قیمت نفت در سطوح بالا، تنها یک مسئله مربوط به بازار انرژی نیست، بلکه می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای اقتصاد جهان به همراه داشته باشد. نفت گران‌تر به معنای افزایش هزینه حمل‌ونقل، رشد قیمت کالاها، فشار بیشتر بر نرخ تورم و دشوارتر شدن سیاست‌گذاری برای بانک‌های مرکزی است. در شرایطی که بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان هنوز با پیامدهای تورم، رشد پایین و نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، جهش دوباره قیمت نفت می‌تواند روند بهبود اقتصادی را با اختلال جدی مواجه کند.

برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند اگر قیمت نفت برای مدتی طولانی در همین محدوده باقی بماند یا حتی از این سطوح فراتر برود، اقتصاد جهانی با فشار مضاعفی روبه‌رو خواهد شد. کشورهای واردکننده انرژی بیش از دیگران از این وضعیت آسیب می‌بینند، زیرا هم باید هزینه بیشتری برای تأمین سوخت بپردازند و هم با موج جدیدی از تورم داخلی مقابله کنند. از سوی دیگر، صنایع بزرگ و انرژی‌بر نیز با افزایش هزینه تولید مواجه خواهند شد؛ موضوعی که می‌تواند رشد اقتصادی را در سطح بین‌المللی کاهش دهد.

در مجموع، بازار نفت اکنون بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی خاورمیانه گره خورده است. تا زمانی که نشانه روشنی از کاهش تنش‌ها یا پیشرفت واقعی در مذاکرات دیده نشود، احتمال تداوم نوسان‌های شدید و باقی ماندن قیمت‌ها در سطوح بالا وجود دارد. در چنین شرایطی، فعالان اقتصادی و دولت‌ها ناچارند خود را برای دوره‌ای تازه از بی‌ثباتی در بازار انرژی آماده کنند؛ دوره‌ای که نه‌تنها بر بهای سوخت، بلکه بر مسیر کلی اقتصاد جهان نیز اثر خواهد گذاشت.

فاطمه حاج علی