به گزارش اکو اقتصاد، زنجیره فولاد ایران که از استخراج سنگ‌آهن آغاز و به تولید فولاد و محصولات نهایی در صنایعی مانند خودروسازی و لوازم خانگی ختم می‌شود، طی دهه‌های اخیر یکی از پیشران‌های صنعتی کشور بوده است. با این حال، این زنجیره اکنون همزمان با چالش‌های ساختاری از جمله محدودیت‌های انرژی، مشکلات لجستیکی، نوسانات بازارهای جهانی و کاهش جذابیت سرمایه‌گذاری مواجه است. فعالان این حوزه معتقدند توسعه زنجیره فولاد در سال‌های اخیر بیش از آنکه بر تکمیل متوازن زیرساخت‌ها متمرکز باشد، بر افزایش ظرفیت اسمی تولید تکیه داشته و همین مسئله امروز به یکی از گلوگاه‌های اصلی صنعت تبدیل شده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد ارزش واقعی سرمایه‌گذاری در استخراج سنگ‌آهن از سال ۱۴۰۱ وارد مسیر نزولی شده است. هرچند ارزش اسمی سرمایه‌گذاری به‌دلیل تورم و رشد قیمت‌ها روندی افزایشی دارد، اما کاهش ارزش واقعی نشانه‌ای جدی از افت انگیزه سرمایه‌گذاران است. کارشناسان هشدار می‌دهند تداوم این وضعیت می‌تواند در میان‌مدت به کاهش ظرفیت استخراج، توقف اکتشافات جدید و کمبود مواد اولیه برای صنایع فولادی منجر شود. فعالان معدنی تاکید دارند که قیمت‌گذاری دستوری و مداخلات دولتی، سودآوری بنگاه‌ها را هدف قرار داده و انگیزه لازم برای توسعه معادن را از بین برده است. در شرایطی که بخشی از ظرفیت ۵۵ میلیون تنی فولاد کشور به‌دلیل کمبود انرژی و مواد اولیه غیرفعال مانده، ایجاد توازن مالی در زنجیره و حذف مداخلات قیمتی، کلید اصلی بازگشت جذابیت سرمایه‌گذاری است.

با وجود فشارهای خارجی و تحریم‌ها، صادرات فولاد ایران به دلیل تقاضای بازارهای مقصد نظیر چین و ظرفیت‌های تجاری همسایگان متوقف نخواهد شد، اما ترکیب صادرات ممکن است تغییر کند و به‌جای محصولات نهایی، مواد میانی مانند کنسانتره و گندله سهم بیشتری یابند که این امر نیازمند سیاست‌گذاری هوشمندانه است. صاحب‌نظران حوزه معدن بر این باورند که زنجیره سنگ‌آهن تا فولاد باید به‌صورت یکپارچه دیده شود؛ چرا که مدیریت جزیره‌ای، آسیب‌پذیری این صنعت استراتژیک را افزایش می‌دهد. در نهایت، حفظ جایگاه ایران در بازارهای جهانی و تامین درآمد ارزی غیرنفتی، تنها در گرو رفع موانع تولید، بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل، تامین پایدار انرژی و حمایت از اکتشافات معدنی است تا زنجیره فولاد بتواند با تاب‌آوری بالا از این دوره گذار عبور کند.