تنگه هرمز، بازار سهام را به صف فروش کشاند

به گزارش اکو اقتصاد، معاملات امروز در حالی آغاز شد که بازار پس از رشد قابل توجه هفته‌های اخیر، آماده یک اصلاح قیمتی بود، اما اخبار منفی سیاسی این اصلاح را به روندی پرشتاب تبدیل کرد. در نتیجه، بخش عمده‌ای از نمادهای بازار در همان دقایق ابتدایی معاملات با صف فروش روبه‌رو شدند و برای نخستین بار طی هفته‌های اخیر، تعداد زیادی از سهم‌ها بدون خریدار در صف‌های فروش قفل شدند.
کارشناسان بازار سرمایه معتقدند واکنش امروز بورس بیش از آنکه ناشی از تغییر در متغیرهای بنیادی شرکت‌ها باشد، حاصل افزایش نااطمینانی‌های سیاسی و نگرانی سرمایه‌گذاران از گسترش تنش‌های منطقه‌ای است. در چنین شرایطی، معامله‌گران ترجیح می‌دهند برای حفظ سودهای کسب‌شده در هفته‌های گذشته، موقعیت‌های خود را کاهش دهند و همین موضوع فشار فروش را تشدید کرده است.
در جریان معاملات امروز، برخی فعالان بازار نسبت به کم‌رنگ بودن نقش صندوق تثبیت بازار سرمایه، صندوق توسعه بازار و حقوقی‌های بزرگ در حمایت از معاملات انتقاد کردند. با این حال، تحلیلگران معتقدند در روزهایی که فضای خبری کاملاً منفی است، حتی ورود منابع مالی قابل توجه نیز نمی‌تواند به تنهایی روند بازار را تغییر دهد و تا زمانی که فضای سیاسی آرام نشود، فشار عرضه ادامه خواهد داشت.
به باور تحلیلگران، تجربه معاملات امروز نشان داد که بازار سرمایه همچنان نسبت به اخبار سیاسی حساسیت بالایی دارد و هرگونه تحول در فضای دیپلماسی یا تنش‌های منطقه‌ای می‌تواند جهت معاملات را به سرعت تغییر دهد. از همین رو، نگاه فعالان بازار اکنون بیش از هر زمان دیگری به اخبار ساعات آینده و تحولات سیاسی دوخته شده است.
تحولات مرتبط با تنگه هرمز طی روزهای اخیر به مهم‌ترین ریسک بازار سرمایه تبدیل شده است. در حالی که تا پایان معاملات روز گذشته، فضای عمومی بازار نسبت به ادامه روند مذاکرات و کاهش تنش‌ها خوش‌بین بود، انتشار اخبار جدید درباره حملات متقابل در منطقه، حمله به یک کشتی در تنگه هرمز و افزایش تنش‌ها، این خوش‌بینی را به سرعت از بین برد و زمینه‌ساز افزایش عرضه‌ها در بازار شد.
کارشناسان معتقدند بازار سهام پس از رشد اخیر، به دنبال بهانه‌ای برای اصلاح بود و اخبار سیاسی این نقش را ایفا کرد. از نگاه آنها، اگر تنش‌ها در همین سطح باقی بماند و به درگیری گسترده‌تر منجر نشود، اثر روانی این اخبار طی روزهای آینده به تدریج کاهش خواهد یافت؛ اما در صورت تشدید بحران و از بین رفتن کامل چشم‌انداز توافق یا کاهش تنش، احتمال افزایش فشار فروش و تشدید رفتارهای هیجانی در بازار وجود خواهد داشت.
یکی از نگرانی‌های اصلی تحلیلگران، فراگیر شدن «ترس» در میان سرمایه‌گذاران است. طی هفته‌های گذشته، فضای امیدوارکننده سیاسی و ارزندگی سهام موجب شده بود خریداران با اطمینان بیشتری وارد بازار شوند، اما اکنون ریسک‌های سیاسی جایگزین آن خوش‌بینی شده و در صورت تداوم این شرایط، ممکن است رفتارهای هیجانی بیش از گذشته بر معاملات حاکم شود.
با این حال، بسیاری از کارشناسان تأکید دارند که افت‌های اخیر لزوماً به معنای تضعیف بنیاد شرکت‌ها نیست. از نگاه آنان، بخش مهمی از فروش‌های امروز ناشی از شناسایی سود توسط سرمایه‌گذارانی است که طی رشد اخیر بازار بازدهی مناسبی کسب کرده‌اند و اکنون برای جلوگیری از کاهش این سود، اقدام به عرضه سهام می‌کنند.
در سوی دیگر، نزدیک شدن به فصل انتشار گزارش‌های عملکرد سه‌ماهه شرکت‌ها و همچنین برگزاری مجامع سالانه می‌تواند به تدریج وزن عوامل بنیادی را در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران افزایش دهد. تحلیلگران بر این باورند که گزارش‌های مناسب شرکت‌ها قادر است بخشی از اثر منفی فضای سیاسی را خنثی کرده و دوباره توجه بازار را به ارزش ذاتی سهام معطوف کند.
بررسی وضعیت ارزندگی بازار نیز نشان می‌دهد اگرچه شاخص‌ها طی هفته‌های اخیر رشد قابل توجهی را تجربه کرده‌اند، اما بسیاری از صنایع و شرکت‌ها همچنان از منظر نسبت‌های ارزش‌گذاری در سطوح قابل قبولی قرار دارند. به اعتقاد کارشناسان، اصلاح اخیر می‌تواند ضمن تخلیه بخشی از هیجان بازار، زمینه را برای شکل‌گیری موج بعدی رشد در صورت بهبود شرایط سیاسی فراهم کند.

از سوی دیگر، برخی تحلیلگران تکنیکال نیز معتقدند حتی اصلاح بیشتر شاخص کل تا محدوده‌های پایین‌تر، در صورتی که با آرامش نسبی فضای سیاسی همراه باشد، تهدیدی برای روند میان‌مدت بازار محسوب نمی‌شود و می‌تواند به افزایش جذابیت قیمت‌ها منجر شود.
در کنار این موضوع، کارشناسان از سازمان بورس و ارکان بازار سرمایه خواسته‌اند برای مواجهه با سناریوهای مختلف، برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشند. به اعتقاد آنان، هماهنگی میان سازمان بورس، صندوق تثبیت، صندوق توسعه بازار و حقوقی‌های بزرگ می‌تواند در کنترل رفتارهای هیجانی نقش مؤثری ایفا کند و از تشدید صف‌های فروش جلوگیری کند.
همچنین برخی گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال توقف معاملات بازار در صورت افزایش ریسک‌های سیاسی نیز مطرح شده است، اما فعالان بازار این گزینه را در شرایط فعلی ضروری نمی‌دانند و معتقدند به جای طرح چنین موضوعاتی، باید بر مدیریت نقدشوندگی بازار، افزایش حمایت‌های هدفمند و تقویت اعتماد سرمایه‌گذاران تمرکز شود.
در مجموع، بازار سرمایه اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته که مسیر کوتاه‌مدت آن بیش از هر عامل دیگری به تحولات سیاسی وابسته شده است. با این حال، بسیاری از تحلیلگران همچنان معتقدند در صورت فروکش کردن تنش‌های منطقه‌ای، انتشار گزارش‌های مطلوب شرکت‌ها، ارزندگی نسبی قیمت سهام و تداوم حمایت‌های بازار می‌تواند زمینه بازگشت تدریجی بورس به مسیر تعادل و حتی از سرگیری روند صعودی را در هفته‌های آینده فراهم کند.
نویسنده: فاطمه حاج علی