به گزارش اکو اقتصاد، چتباتهای هوش مصنوعی که میتوانند ایمیل بنویسند، کدنویسی کنند و حتی برنامهریزی سفرهای ما را بر عهده بگیرند، این روزها به ابزاری دمدستی تبدیل شدهاند. اما این پیشرفت خیرهکننده یک پرسش اساسی را در محافل علمی مطرح کرده است؛ آیا مغز انسان به دلیل استفاده کمتر از تواناییهایش دچار افت عملکرد خواهد شد؟
امروزه تنها با یک دستور متنی ساده در پلتفرمهایی مانند چتجیپیتی یا کلود، پاسخهایی کاربردی دریافت میکنیم که تاثیر آنها از مدارس و دانشگاهها تا ادارات و زندگی شخصی ما کشیده شده است. با این حال به گزارش خبرگزاری فرانسه، مطالعات علمی جدید هشدار میدهند که سپردن وظایف ذهنی به هوش مصنوعی میتواند پیامدهای مخربی برای حافظه، قدرت تصمیمگیری و تفکر انتقادی به همراه داشته باشد. در یک پژوهش مشترک آمریکایی و بریتانیایی که روی ۱۲۲۲ نفر انجام شده مشخص شد که استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای حل مسائل ریاضی یا تمرینهای درک مطلب، عملکرد شرکتکنندگان را در کوتاهمدت بهبود میبخشد، اما در بلندمدت نتایج آنها را کاهش داده و تمایلشان را برای ادامه تلاش در زمانهایی که این ابزارها در دسترس نیستند از بین میبرد. پژوهشگران تاکید میکنند که این یافتهها بسیار نگرانکننده است، زیرا استمرار پایه و اساس کسب مهارت و یکی از قویترین پیشبینیکنندههای یادگیری بلندمدت است.
محققان معتقدند توانایی هوش مصنوعی در ارائه پاسخهای سریع به هر نوع پرسشی، فرصتهای حیاتی یادگیری را از کاربران میگیرد. تفاوت این فناوری با ابزارهای کمکی پیشین مانند ماشینحساب دقیقا در همین نقطه نهفته است؛ ماشینحساب حل معادلات را آسان میکرد اما روش و فرآیند استدلال همچنان در دست انسان باقی میماند. یک مطالعه در سال ۲۰۲۵ از موسسه فناوری ماساچوست که بازتاب گستردهای داشت، نشان داد دانشجویانی که از هوش مصنوعی برای نوشتن مقالات استفاده میکنند، توانایی تفکر انتقادی کمتری از خود نشان میدهند. تحقیقات دیگر نیز بر پدیدهای تمرکز دارند که از آن با عنوان تخلیه شناختی یا تسلیم شناختی یاد میشود. یوهان شوالیر پژوهشگر مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه در این باره میگوید انسانها تمایل شدیدی به حفظ انرژی دارند و ما در زندگی روزمره اغلب از استراتژیهایی استفاده میکنیم که ما را سریعتر به اصل مطلب میرسانند تا انرژی شناختی کمتری مصرف کنیم. او میافزاید استفاده از هوش مصنوعی میتواند این تمایل را تقویت کند و اگر فعالیتهایی وجود داشته باشد که شما هرگز انجام ندهید، مغز ارتباطات عصبی بلااستفاده را حفظ نخواهد کرد.
تحت فشار منتقدان توسعهدهندگان هوش مصنوعی به تکاپو افتادهاند تا قابلیتهای سقراطی را به مدلهای خود اضافه کنند. در این رویکرد جدید که بیشتر برای محصلان طراحی شده است، چتباتها به جای ارائه پاسخ مستقیم با دادن سرنخ و طرح پرسش، تفکر کاربر را تحریک میکنند. قابلیتهایی مانند حالت مطالعه در تولیدات اوپنایآی یا یادگیری هدایتشده در جمینای گوگل نمونههایی از این تغییر مسیر هستند. غولهای فناوری مانند مایکروسافت نیز هشدارهایی درباره احتمال خطای هوش مصنوعی به سیستمهای خود افزودهاند تا کاربران را به بررسی تحلیلی دادهها وادارند.
اگرچه پژوهشگران توافق دارند که هنوز برای قضاوت قطعی درباره تاثیرات درازمدت این فناوری زود است، اما تا آن زمان این وظیفه ماست که استفاده هوشمندانهای از این ابزارها داشته باشیم و خود را با این انقلاب تازه تطبیق دهیم.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!
ثبت نظر جدید