به گزارش اکواقتصاد، در شرایطی که افزایش هزینه‌های زندگی به یکی از دغدغه‌های اصلی خانوارها تبدیل شده است، هر سیاستی که بتواند از نوسانات قیمت کالاهای ضروری بکاهد و امکان برنامه‌ریزی اقتصادی را برای مردم فراهم کند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. طرح «تورم صفر» شهرداری تهران با محوریت تثبیت قیمت برخی کالاهای اساسی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند زمینه حمایت از مصرف‌کنندگان و کاهش بخشی از فشارهای معیشتی را فراهم کند؛ البته میزان موفقیت آن به نحوه اجرا، استمرار عرضه و دسترسی عادلانه شهروندان بستگی دارد.
احمد بیگدلی، نماینده مردم خدابنده در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار اکواقتصاد با تأکید بر ضرورت حمایت عملی از قدرت خرید مردم، تثبیت قیمت کالاهای پرمصرف را اقدامی قابل توجه دانست و معتقد است این سیاست، در صورت برخورداری از سازوکارهای اجرایی مناسب، می‌تواند بخشی از نااطمینانی اقتصادی خانواده‌ها را کاهش دهد. آنچه در ادامه می‌خوانید، مشروح این گفت‌وگو درباره آثار اقتصادی، ظرفیت الگوبرداری و الزامات موفقیت طرح تورم صفر است.
تثبیت قیمت کالاهای اساسی چه کمکی به معیشت مردم می‌کند؟ ارزیابی شما از طرح «تورم صفر» شهرداری تهران چیست و این سیاست تا چه اندازه می‌تواند به کنترل هزینه‌های زندگی و کاهش فشار اقتصادی بر شهروندان کمک کند؟
به اعتقاد من، اصل تلاش برای تثبیت قیمت کالاهای اساسی و کاهش فشار معیشتی خانواده‌ها، اقدامی قابل توجه و در جهت حمایت از قدرت خرید مردم است. وقتی خانوارها بخش مهمی از درآمد خود را صرف تأمین مواد غذایی و نیازهای روزمره می‌کنند، حتی تثبیت قیمت چند قلم کالای پرمصرف نیز می‌تواند در کوتاه‌مدت به مدیریت هزینه‌های زندگی کمک کند.
اهمیت چنین طرحی در این است که مردم بتوانند بخشی از هزینه‌های ضروری خود را با اطمینان بیشتری مدیریت کنند. در شرایطی که تغییرات قیمت، برنامه‌ریزی اقتصادی خانواده‌ها را دشوار می‌کند، عرضه مستمر کالاهای اساسی با قیمت مشخص می‌تواند از بخشی از نگرانی‌های معیشتی بکاهد و امکان تخصیص بهتر درآمد به سایر نیازهای زندگی را فراهم سازد.
البته باید میان تثبیت قیمت تعدادی از کالاها و مهار تورم در کل اقتصاد تفاوت قائل شد. شهرداری می‌تواند از طریق خرید مستقیم، حذف واسطه‌های غیرضروری، واردات هدفمند و عرضه کالا با قیمت مشخص، برای گروهی از کالاها یک سپر حمایتی ایجاد کند؛ اما این اقدام به‌تنهایی عوامل اصلی تورم، از جمله نوسانات نرخ ارز، هزینه‌های تولید و واردات و رشد نقدینگی را از بین نمی‌برد.
از این منظر، طرح تورم صفر را باید اقدامی حمایتی دانست که در کنار سیاست‌های کلان اقتصادی می‌تواند به کاهش بخشی از فشار معیشتی کمک کند. موفقیت آن نیز به این بستگی دارد که کالاها با قیمت اعلام‌شده، به میزان کافی و به‌صورت مستمر در دسترس مردم قرار گیرند.
آیا طرح تورم صفر می‌تواند الگویی برای سایر شهرهای کشور باشد؟ با توجه به افزایش هزینه‌های زندگی در کلان‌شهرها، آیا اجرای سیاست تورم صفر در تهران می‌تواند الگویی موفق برای سایر شهرهای کشور باشد؟
به نظر من، این طرح می‌تواند تجربه‌ای قابل بررسی برای سایر شهرهای کشور باشد؛ اما موفقیت آن به نحوه تأمین کالا، منابع مالی، شیوه توزیع و امکان استمرار تثبیت قیمت‌ها بستگی دارد. شرایط اقتصادی و ظرفیت مالی شهرداری‌ها در شهرهای مختلف یکسان نیست. شهرداری تهران از ظرفیت‌های مالی و اجرایی گسترده‌تری برخوردار است و نمی‌توان انتظار داشت همه شهرداری‌ها بدون در نظر گرفتن توان اقتصادی خود، دقیقاً همین الگو را اجرا کنند.
نکته مهم این است که تثبیت قیمت کالاهای اساسی نباید صرفاً به اقدامی مقطعی محدود شود. اگر شهرداری بتواند با خرید مستقیم از تولیدکنندگان، تأمین هدفمند، حذف واسطه‌های غیرضروری و ایجاد شبکه توزیع شفاف، کالا را با قیمت مناسب و به‌صورت مستمر در اختیار مردم قرار دهد، این تجربه ارزش بررسی و الگوبرداری خواهد داشت.
البته باید مشخص باشد منابع مالی این طرح از کجا تأمین می‌شود، هزینه‌های احتمالی افزایش نرخ ارز و قیمت خرید چگونه پوشش داده خواهد شد و آیا دسترسی خانوارهای کم‌درآمد به این کالاها تضمین می‌شود یا خیر. شفافیت در این زمینه، هم اعتماد عمومی را تقویت می‌کند و هم امکان ارزیابی دقیق عملکرد طرح را فراهم می‌سازد.
به اعتقاد من، آنچه باید به سایر شهرها منتقل شود، لزوماً تمام جزئیات اجرایی طرح تهران نیست، بلکه سازوکارهای موفق آن است؛ یعنی کاهش واسطه‌گری، شفافیت در تأمین و توزیع، ایجاد رقابت مؤثر و حمایت هدفمند از قدرت خرید مردم. اگر این اصول با توجه به شرایط اقتصادی هر شهر اجرا شود، می‌تواند به الگویی مؤثر برای حمایت از معیشت خانوارها تبدیل شود.
این طرح چه نقشی در افزایش قدرت برنامه‌ریزی اقتصادی شهروندان و پیش‌بینی‌پذیر شدن هزینه‌های زندگی خواهد داشت؟
یکی از مشکلات خانواده‌ها در شرایط تورمی، دشواری پیش‌بینی هزینه‌های زندگی است. هنگامی که قیمت کالاهای ضروری مرتب تغییر می‌کند، خانوارها نمی‌توانند با اطمینان درباره مخارج ماهانه خود تصمیم بگیرند. این مسئله به‌ویژه برای خانواده‌هایی که درآمد ثابت دارند یا بخش بزرگی از درآمدشان صرف تأمین نیازهای اولیه می‌شود، فشار بیشتری ایجاد می‌کند.
تثبیت قیمت کالاهای اساسی می‌تواند به‌ویژه برای خانوارهای کم‌درآمد، امکان برنامه‌ریزی بهتر برای تأمین نیازهای ضروری را فراهم کند. وقتی خانواده بداند برخی از اقلام مورد نیاز خود را با قیمت مشخص تهیه می‌کند، می‌تواند منابع محدود خود را با اطمینان بیشتری میان سایر هزینه‌ها تقسیم کند.
البته شرط موفقیت این سیاست، دسترسی مستمر مردم به کالاها با قیمت اعلام‌شده است. اگر کالا به میزان کافی عرضه نشود یا شهروندان ناچار شوند همان محصولات را با قیمت بالاتر از مسیرهای دیگر تهیه کنند، اثر حمایتی طرح کاهش می‌یابد. بنابراین، نظارت بر شبکه توزیع، جلوگیری از کمبود و تضمین دسترسی عادلانه باید در اولویت قرار گیرد.
با توجه به آسیب‌پذیری بیشتر اقشار کم‌درآمد در برابر تورم، چه عواملی می‌تواند اثربخشی این طرح را افزایش دهد؟
اقشار کم‌درآمد بیشترین آسیب را از افزایش قیمت کالاهای اساسی می‌بینند، زیرا بخش بزرگی از درآمدشان صرف تأمین نیازهای اولیه زندگی می‌شود. به همین دلیل، تثبیت قیمت این کالاها می‌تواند در کوتاه‌مدت به کاهش فشار معیشتی این خانوارها کمک کند.
اما نکته مهم این است که کالاها واقعاً با قیمت اعلام‌شده و به میزان کافی در دسترس مردم باشند و حمایت‌ها به‌طور عادلانه توزیع شود. باید مشخص باشد خانوارهای هدف چگونه شناسایی می‌شوند، سهمیه‌ها تا چه اندازه با نیاز واقعی خانواده‌ها تناسب دارند و چه سازوکاری برای جلوگیری از توزیع نامتوازن در نظر گرفته شده است.
همچنین لازم است منابع مالی طرح و هزینه‌های احتمالی آن به‌صورت شفاف مشخص شود تا تثبیت قیمت‌ها به ایجاد تعهدات مالی غیرقابل‌تداوم یا تحمیل هزینه‌های پنهان به منابع عمومی منجر نشود.
به نظر من، موفقیت این طرح را باید با میزان منفعتی سنجید که عملاً به سفره خانوارهای کم‌درآمد می‌رسد، نه صرفاً با اعلام قیمت ثابت. اگر این سیاست بتواند دسترسی مردم به کالاهای ضروری را بهبود دهد، هزینه‌های قابل پیش‌بینی‌تری برای خانواده‌ها ایجاد کند و در کنار برنامه‌های مؤثر مهار تورم ادامه یابد، می‌تواند گامی مثبت در مسیر حمایت از معیشت مردم باشد.
در نهایت، هدف اصلی باید تقویت پایدار قدرت خرید خانوارها باشد. طرح تورم صفر زمانی می‌تواند به این هدف نزدیک شود که تثبیت قیمت‌ها با تأمین پایدار، توزیع عادلانه، نظارت مؤثر و سیاست‌های اقتصادی مکمل همراه باشد؛ رویکردی که هم به آرامش بیشتر خانواده‌ها کمک می‌کند و هم امکان ارزیابی شفاف و واقع‌بینانه نتایج آن را فراهم می‌سازد.
نویسنده: هنگامه علیقلی
عضو کمیسیون اجتماعی مجلس در گفت‌وگو با اکواقتصاد مطرح کرد
تورم صفر در تهران؛ حمایت کوتاه‌مدت از قدرت خرید یا الگویی برای سایر شهرها؟
احمد بیگدلی، رئیس کمیته تأمین اجتماعی کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی با ارزیابی طرح «تورم صفر» شهرداری تهران، تثبیت قیمت کالاهای اساسی را اقدامی حمایتی برای کاهش فشار معیشتی خانوارها و افزایش پیش‌بینی‌پذیری هزینه‌های زندگی دانست و تأکید کرد: عرضه مستمر کالاهای ضروری با قیمت مشخص می‌تواند به‌ویژه برای اقشار کم‌درآمد مؤثر باشد، اما این طرح به‌تنهایی عوامل اصلی تورم را مهار نمی‌کند و موفقیت آن به تأمین پایدار کالا، شفافیت منابع مالی، توزیع عادلانه و نظارت مؤثر وابسته است.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!
ثبت نظر جدید