به گزارش بورس فوری، در ادامه از سقف روزانه خود عقب نشستند تا رشد شاخص کل به ۳/ ۰درصد محدود شود و نماگر هموزن نيز کاملا تغيير جهت دهد. به اين ترتيب هر چند رشد روز جمعه قيمت فلزات در بازار جهاني زمينهساز افزايش تقاضا براي سهام کالايي شده بود، اما سخنان اخير وزراي اقتصادي دولت که از علاقه آنها به قيمتگذاري دستوري در اقتصاد حکايت داشت، سبب ترس و نااميدي بورسبازان و تشديد فشار عرضه در تالار شيشهاي شد.
بازار سهام روز گذشته شاهد رشداندک شاخص کل بورس بود. رشدي که بيش از هر چيز بهدليل وجود برخي اظهارنظرها در مورد لزوم کاهش قيمت سيمان بهکيسهاي ۲۵ هزار تومان و لزوم کنترل ساير نهادهها، محدود شد. دراين روز شاخصبورس در حالي تنها بهرشدي ۳/ ۰درصدي بسنده کرد که شاخص هموزن بهسبب افزايش عرضه و تشکيل صففروش نسبت بهروز چهارشنبه عقبنشيني کرد. بهنظر ميرسد که در شرايطي که رشد قابلتوجه قيمتها طي روزهاي پاياني هفته اخير در بازارهاي جهاني مشاهده شده و قيمت ارز بهسبب افزايش انتظارات تورمي ناشي از کسري بودجه دولت دليلي براي کاهش يافتن ندارند، بازار سهام بيش از هر چيز از بازگشت نگاه دستوري بههراس افتاده و ساير عوامل مثبت بنيادي را در نظر نميگيرد.
زير تيغ دستوري
روز گذشته بازار سهام مجددا حرکتي نوساني را از خود بهنمايش گذاشت و در حالي که تا همين چند هفته قبل شاهد صعود نماگرهاي بورس و فرابورس بوديم بهمانند الگوي مشاهدهشده در هفته گذشته شاخص کل در محدودههاي تکراري نوسان داشت. دراين روز شاخص بورس تهران که عملکرد خود را از سطوح بالاتري آغاز کرده بود، رفتهرفته مسير کاهشي را پي گرفت و در نهايت فعاليت روزانه خود را در شرايطي بهاتمام رساند که جايگاهي بهتر از سطح يک ميليون و ۵۳۰ هزار واحد نيافت. براين اساس طي روز ياد شده ميانگين وزني قيمت سهام دراين بازار تنها بهميزان سه دهمدرصد رشد کرد کهاين رقم حکايت از پيشروي ۴۵۰۰ واحدي شاخصکل داشت. تمامي ارقام در شرايطي بهثبت رسيد که طي همين روز شاخصکل هموزن ۵۹/ ۰درصد نسبت بهروز چهارشنبه کوچکتر شد. اين شاخص بهسبب افزايش عرضه در نمادهاي کوچک حرکت نزولي را بهثبت رساند. اينطور که از بررسي تغييرات رخ داده در شاخصکل و بهطور کلي قيمتهاي بهثبت رسيده در بورس و فرابورس تا روز گذشته بهنظر ميآيد، بهرغم آنکه انتظار ميرفت پس از يک دوره چهار ساله در دولت دوم روحاني از تجارب بهثبت رسيده در آزمودن خطاي قيمتگذاري دستوري درس گرفته شده باشد بااين حال شاهد آن هستيم که مجددا برخي از مقامات دولتي نظراتي را درباره قيمتهاي موجود در اقتصادايران ارائه کردند که نهتنها دستکمي از جهتگيريهاي اقتصادي دولت قبلي ندارد، بلکه بيش از گذشته ميتواند باعث کمبود کالاهاي خاص در بازار آزاد و افزايش قابلتوجه قيمت آنها شود.
اين مساله دقيقا توانست در خلال معاملات روز شنبه در بازار سهام خودنمايي کند و جلوي رشد بيشتر شاخص بورس را در طول داد و ستدهاي روز اخير بگيرد. از آنجا که قيمتگذاري دستوري هر بار که اجرا شده عمدتا سود بهجيب دلالان و فعالان بازار سياه سرازير کرده و در نتيجه دست سهامداران را از دسترسي بهسود سهام خود کوتاه کرده، بازار سهام در روز گذشته واکنشي تند بهاين اظهارنظر نشان داد. براين اساس طي روزهاي اخير شاهد آن بوديم که لزوم تامين وسايل و مواد موردنياز براي تحقق وعده مسکن يک ميليوني برخي از مقامات را بر آن داشت تا درباره کاهش قيمت نهادههايي نظير سيمان يا لزوم دسترسي بهفولاد ارزانقيمت سخن بگويند. شايد بتوان مهمترين اين جهتگيريها را به علي نيکزاد نايب رئيس اول مجلس نسبت داد که در روزهاي گذشته تحرکات متعددي را درباره پافشاري و کاهش قيمت و آن هم با بخشنامه و عتاب و خطاب دولتي در پيش گرفته است. يکي از مهمترين اظهارنظرهاي ايراد شده دراين خصوص توييتي است که در روزهاي گذشته بهمنظور لزوم کاهش قيمت سيمان و کنترل قيمت محصولات فولادي از سوي او در شبکههاي اجتماعي دست بهدست شد. آنطور که دراين توييت آمده: «پيش ازاين دو سرپرست و يک وزير دولت دوازدهم قول ساماندهي بازار فولاد و سيمان داده بودند که متاسفانه نتوانستند عمل کنند؛ در نشستي که با وزير جديد صمت داشتيم، قول دادند قيمت هر پاکت سيمان ظرف ۱۵ روز به۲۵هزار تومان برسد و قيمت ميلگرد هم در ۳ مقطع يک ماهه بهطور کامل ساماندهي شود.» اينطور که بهنظر ميرسد آقاي نيکزاد در نظر دارد تا هر طور که شده زمينه را براي اجراي موفق طرح يک ميليون واحدي مسکن در يک سال فراهم کند بااين حال بهنظر ميآيد که جهتگيريهاي وي درباره رسيدن بهاين هدف از منطق کافي و متناسب با شرايط بازار برخوردار نيست. روز گذشته صنعت سيمان رکورددار خروج پول حقيقي بود. دراين روز افزايش فشار فروش منجر بهشکلگيري صففروش در بيشتر نمادهاي اين گروه شد. خالص فروش حقيقي دراين صنعت به ۷/ ۹۷ ميليارد تومان رسيد که بيشترين خروج پول حقيقي را در مقايسه با ساير صنايع نشان ميدهد. دراين روز خالص خريد حقوقي در بازار بهحدود ۳۱۲ ميليارد تومان رسيد.
فقدان کارشناسي
براي تحليل بهتر چرايي اين دادهها بايد بهاين امر اشاره کنيم که سواي رشد قيمتهاي جهاني که بر قيمت واقعياين کالاها اثر ميگذارد آنچه که در ماههاي گذشته سبب افزايش قيمت قابلتوجه بهويژه در صنايعي نظير سيمان شداين بود که بهدليل کمبود برق دسترسي صنايع بهاين عامل حياتي براي تداوم فعاليت آنها محدود شد و همين امر بهکمبود کالاي موجود در بازارها انجاميد. در نتيجه رويداد ياد شده قيمت سيمان در هر پاکت بهبيش از ۱۰۰ هزار تومان رسيد. اين در حالي است که در ماههاي قبل از آن بسياري از فعالان حوزه ساختمان سيمان را پاکتي ۴۵ هزار تومان ميخريدند. اگر همين تغيير يکباره قيمت را در نظر بگيريم بديهي خواهد بود که بدانيم بخش عمدهاي از افزايش قيمت سيمان نه بهدليل گران کردن اختيارياين نهاده مهم در صنعت ساختمان از سوي توليدکنندگان، بلکه بهدليل نبود برق و کسري موجودي آن در مقايسه با تقاضا بوده است. از اينرو مشخص نيست که چرا نمايندهاي در سطح آقاي نيکزاد که طبيعتا از امکانات مشاورهاي بالايي در مجلس برخوردار است، با اصرار بر نرخ سيمان ۲۵ هزار توماني پافشاري ميکند؛ آن هم نرخي که بدون شک تضييعکننده منافع سهامداران بوده و ميتواند در ماههاي آتي منجر بهزياندهشدن بسياري از شرکتهاي فعال دراين صنعت شود.
طي روزهاي اخير رستم قاسمي وزير راه و شهرسازي طي سخناني که درباره طرح يک ميليوني مسکن داشته در مورد لزوم پايين بودن قيمت، وعدههايي داده است. او روز جمعه در جمع مردم طبس با تکرار چنين وعدههايي گفته بود که مردم نبايد ديگر نگران مساله مسکن باشند. وي پيشتر نيز درباره لزوم اجراي موفق طرح مسکن يک ميليوني با توجه بهتوان داخلي و قيمت تمامشده پايين محصولات فولادي و سيماني اشاره کرده بود. براين اساس ميتوان گفت که در شرايطي که دلار بهمحدوده ۲۸هزار تومان رسيده و همچنان عوامل شکلدهنده بهکسري بودجه بيش از ۴۰۰هزار ميليارد توماني دولت بهقوت خود پابرجاست، بهنظر نميرسد که بورس تهران بهجز ترس از فشار قيمتگذاري دستوري و قرباني شدن سرمايهگذاران در بازار سهام دليل ديگري براي کاهش تقاضا و افزايش ارز طي روز معاملاتي قبل داشته باشد. مضاف براينکه حالا عامل بازارهاي جهاني نيز وارد عمل شدهاند و اگر ديروز يک روز عادي در بازار سهام بود بهتنهايي ميتوانستند منجر بهافزايش بيش از يک درصدي در ميانگين قيمت سهام شوند. دلايلي از اين دست سبب شد تا جمعي از فعالان بازار سرمايه ضمن نگارش نامهاي در نکوهش مداخله در قيمتها به رئيسجمهور هشدار دهند. در ايننامه درباره مسائلي نظير وجود رانت براي عدهاي معدود و مصائبي که قيمتگذاري دستوري در شرايط تحريم بهمردم تحميل ميکند سخن بهميان آمده است.
پيشرانههاي خارجي صعود
در گزارشهاي قبلي نيز بارها بهکرات اين مساله مطرح شده که نمادهاي مورد معامله در بورس و فرابورس تاثيرپذيري بالايي از قيمت دلار و تغييرات بهاي آن در بازارهاي جهاني دارند. از آنجاکه نزديک به۷۰ درصد ارزش بازار در بورس تهران بهنمادهاي دلاري (نمادهايي که يا بهطور مستقيم محصولات خود را بهقيمت جهاني و با ارز خارجي بهفروش ميرسانند يا در داخل برمبناي آن قيمتها بهاي روي کالاهاي خود را تعيين ميکنند) وابسته است، هر تغييري در بازارهاي جهاني ميتواند منجر بهافزايش و يا کاهش قيمت سهام و متعاقبا شاخص بورس و فرابورس شود. همانطور که پيشتر نيز اشاره شد اتفاقات روي داده در پايان هفته گذشته در بازارهاي جهاني از جنسي بود که ميتوانست در يک روز عادي تقاضا براي سهام را بهشدت افزايش دهد. از سرگيري مکالمات ميان روسايجمهور ايالاتمتحده آمريکا و جمهوري خلق چين پس از هفتماه و تاکيد آنها بر رفع موانع تجاري و اقتصادي سبب شد تا افزايش تقاضا در بازارهاي جهاني قيمت کاموديتيها را بهشدت افزايش دهد. افزايش قيمت در ميان کالاهايي همچون مس که از سقف تاريخي خود عبور کرد و پس از مدتها توانست بهفراتر از قيمت ۹ هزار و ۷۰۰ دلار برود بيش از ساير کالاها مشهود بود. بااين حالاين مساله بهاينجا محدود نشد و قيمت نفت نيز در کنار بهاي کالاهايي نظير سرب و روي با افزايش جدي همراه شد.اين گفتوگوها همچنين توانست استنباط فعالان بازارهاي جهاني درباره سطح ريسک موجود در اقتصاد بينالملل را بهحدي جدي کاهش دهد و بار ديگر قيمت طلا را بهزير ۱۸۰۰ دلار در هر اونس ببرد. خبراين گفتوگو اگرچه جزئيات تجاري عمدهاي را در بر نداشته بااين حال در شرايطي که دريچه گفتوگو مياناين دو قدرت مهم اقتصاد جهاني بسته شده بود و اختلافنظرها هر روز بيشتر و بيشتر ميشد توانسته تاثير عمدهاي بر تقويت انتظارات مثبت در اقتصاد بينالملل داشته باشد و بهافزايش تقاضا بينجامد. نميتوان انتظار داشت که در صورت نبود مشکلات داخلي و تهديدکننده براي درآمدزايي شرکتها روند صعودي بلندمدت در بازار جهاني براي بسياري از کاموديتيها تسريع شود و ازاين منظر شاهد رشد قابلتوجه تقاضا براي بسياري از کالاهاي توليدي داخل در بازارهاي خارجي باشيم. تمامي اينها در حالي اتفاق افتاده که مساله برجام و از سرگيري گفتوگوهاي احياي آن، همچنان درهالهاي از ابهام است و اگرچه هيچيک از طرفين هنوز بهطور رسمي ميز مذاکره را ترک نکردهاند بااين حال نه طرفايراني از خود تمايلي براي تداوماين مذاکرات نشان داد و نه آنطور که وزير خارجه آمريکا در روزهاي پاياني هفته گذشته گفت، خارج نشدناين کشور از مذاکرات امري دور از دسترس است. آنطور که آنتوني بلينکن در روزهاي اخير اعلام کرده ايالاتمتحده بهنقطهاي نزديک ميشود که بازگشت بهبرجام براي آنها سودي در بر نخواهد داشت. خبرها حکايت از آن دارد که مديرکل آژانس بين المللي انرژي اتمي روز جاري وارد ايران خواهد شد تا درباره حواشي رويداده پيرامون برنامه هستهايايران بهگفتوگو بنشيند. اين مساله در کنار افزايش قيمتهاي جهاني که پيشتر بهآن اشاره شد از جمله عواملي است که ميتواند در روزهاي پيشرو بر تقاضا براي سهام کالايي بيفزايد. چنين امري اگرچه بهنفع اقتصادايران نيست بااين حال سبب ميشود که انتظارات آتي درباره افزايش ارزش ريالي سود شرکتهاي دلاري تقويت شود و بنابراين استفاده از سهام بهعنوان سپري در مقابل حفظ ارزش پول بار ديگر در دستور کار بيشتر مردم قرار گيرد. حال بايد صبر کرد و ديد که تيغ تيز قيمتگذاري دستوري ميتواند راه را براي استفاده بازار سهام از فرصتهاي کنوني مسدود کند يا دولت ابراهيم رئيسي خواهد توانست جلوي مداخله در ساز و کار بازار را که اين روزها مورد توجه بسياري از سياستمداران و دولتمردان است، بگيرد. گفتني است اميدواري بهاين مساله چندان هم بيراه نيست. روز گذشته لغو قيمتگذاري دستوري شن و ماسه از سوي ديوان عدالت اداري نشان داد که سطوح بالاتر حاکميت همچنان علاقه چنداني بهمداخله در بازار کالاها ندارند.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!
ثبت نظر جدید