چشم بازار سرمایه به نیویورک

به گزارش اکو اقتصاد، امروز شنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۴ بازار سرمایه در فضایی منفی و پرتنش آغاز به کار کرد. فعال شدن مکانیسم ماشه و نگرانی‌های سیاسی ناشی از آن، همان‌طور که انتظار می‌رفت، صفوف فروش سنگینی را رقم زد؛ به‌ویژه در صندوق‌های اهرمی که دوباره مرکز توجه دی‌تریدهای بازار شده‌اند. هرچند حجم صفوف فروش در سایر نمادها بحرانی نبود، اما سرعت تحولات سیاسی و بی‌اعتمادی ایجادشده باعث شد فعالان بازار چشم‌انداز کوتاه‌مدتی را پرریسک ارزیابی کنند.

همزمان با شروع نیمه دوم سال، تحلیلگران معتقدند بازار در دو فاز متفاوت قرار می‌گیرد؛ در ابتدای هفته با ترس ناشی از ماشه و تحریم‌ها و در ادامه شاید با پیشخور شدن اخبار منفی و امید به تغییر شرایط پس از سفر رئیس‌جمهور به نیویورک. بسیاری امیدوارند پاییز برای بازار، آغازی طلایی باشد، هرچند ریسک‌های موجود این چشم‌انداز را مبهم کرده است.

ماشه؛ پایان تعلیق یا آغاز ریسک‌های تازه؟

فعال شدن مکانیسم ماشه به باور بسیاری از تحلیلگران به معنای شکل‌گیری اجماعی جهانی علیه ایران است. حتی اگر این روند صرفاً به تشدید تحریم‌ها محدود بماند، باز هم تبعات اقتصادی سنگینی به همراه خواهد داشت. نگرانی اصلی بازار اما از احتمال مقدمه‌چینی برای درگیری‌های نظامی است؛ هرچند هیچ تحلیلگری نمی‌تواند وقوع یا عدم وقوع جنگ را با قطعیت پیش‌بینی کند.

از نگاه فعالان بازار، بخشی از اثرات منفی ماشه طی روزهای اخیر در قیمت‌ها منعکس شده است. اما آنچه شرایط را پیچیده‌تر می‌کند، عدم وجود محرک قوی برای بازگشت تقاضاست. در چنین فضایی، حتی سایه تحریم‌ها نیز می‌تواند جریان ورود سرمایه به بورس را متوقف کرده و نقدینگی را به سمت بازارهای موازی نظیر طلا، سکه، خودرو و ارز سوق دهد.

از سوی دیگر، دولت در شرایط کاهش درآمدهای ارزی و فشار تحریم‌ها با محدودیت جدی برای اصلاحات اقتصادی مواجه است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده در چنین مقاطعی، اولین گزینه دولت برای جبران کسری‌ها نه اصلاح ساختار، بلکه فشار بر شرکت‌ها و سهامداران بوده است؛ موضوعی که اعتماد بورسی‌ها را به شدت کاهش داده است.

در این شرایط، سفر رئیس‌جمهور به نیویورک شاید تنها روزنه امیدی باشد که برخی تحلیلگران روی آن حساب می‌کنند. سناریویی که در صورت تحقق، می‌تواند به تمدید موقت توافقات و کاهش موقت فشارها منجر شود. هرچند بدبینی‌ها نسبت به جدیت طرف مقابل زیاد است، اما تجربه نشان داده کوچک‌ترین تغییر در فضای سیاسی می‌تواند ورق بازار را برگرداند.

در سناریوی خوش‌بینانه، بازار طی یکی دو روز آینده از شوک اولیه ماشه خارج می‌شود و با جمع شدن صفوف فروش، به تعادل نسبی می‌رسد. قیمت‌ها نیز پس از افت ۷ تا ۱۰ درصدی به نقاط جذاب‌تری رسیده‌اند و همین موضوع می‌تواند انگیزه فروشندگان را کاهش دهد. با این حال، سناریوی بدبینانه بر تبعات سنگین‌تر ماشه تأکید دارد؛ از خروج سرمایه تا کاهش صادرات و افزایش فشار بر نرخ ارز.

دلار؛ ناجی همیشگی بازار

در کنار همه این تحولات، یک عامل سنتی همچنان برای بازار به‌عنوان پشتوانه باقی مانده است: دلار. همواره در دوره‌های نااطمینانی سیاسی، رشد نرخ ارز توانسته بخشی از زیان بازار را جبران کند. تاریخ نیز نشان داده دولت دیر یا زود مقاومت در برابر افزایش نرخ ارز را کنار می‌گذارد. از همین رو بسیاری از فعالان امیدوارند در نیمه دوم سال، دلار بار دیگر نقشی کلیدی در بهبود شاخص‌ها ایفا کند.

بازار سرمایه ایران امروز بار دیگر نشان داد که به شدت از تحولات سیاسی اثر می‌پذیرد. فعال شدن مکانیسم ماشه و تشدید فشارهای بین‌المللی، چشم‌انداز روشنی را پیش روی بورس قرار نداده است. هرچند بخشی از این ریسک‌ها در قیمت‌ها منعکس شده، اما نبود محرک قوی برای خرید و نگرانی از تصمیمات غیرمنطقی اقتصادی دولت، همچنان فضای بازار را شکننده نگه داشته است.

در نهایت، آینده بورس بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی گره خورده است. سفر رئیس‌جمهور به نیویورک و نتایج احتمالی آن، به‌ویژه اگر به توافق موقت یا کاهش فشارها منجر شود، می‌تواند مهم‌ترین خبر این هفته و شاید نقطه عطفی برای بازار باشد. اما در صورت تداوم شرایط فعلی، بازار ناچار خواهد شد بار دیگر با امید به دلار، روزهای سخت را پشت سر بگذارد.