به گزارش اکواقتصاد، حجم نقدینگی در اقتصاد در سطح بالایی قرار دارد، شبکه بانکی همچنان بازیگر اصلی تأمین مالی است و حتی در بازار سرمایه نیز ابزارها و ظرفیت‌هایی برای جذب منابع وجود دارد. اما آنچه این چرخه را مختل کرده، افزایش نااطمینانی در سطح کلان است؛ نااطمینانی‌ای که باعث شده سرمایه‌گذار، بانک و بنگاه اقتصادی، همگی دست به عصا حرکت کنند. در چنین شرایطی، ریسک ادراک‌شده از ریسک واقعی مهم‌تر می‌شود.

یعنی حتی اگر برخی متغیرهای اقتصادی بهبود نسبی داشته باشند، تا زمانی که چشم‌انداز قابل پیش‌بینی نباشد، تصمیم‌گیرنده ترجیح می‌دهد منابع خود را در وضعیت انتظار نگه دارد. این موضوع را می‌توان در چند نشانه مشخص دید: افت تمایل به انتشار اوراق جدید، کاهش سرعت افزایش سرمایه شرکت‌ها، و حرکت سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های نقدشونده یا کم‌ریسک‌تر. به بیان دیگر، پول از «تولید» فاصله می‌گیرد و به «انتظار» پناه می‌برد.

از سوی دیگر، هزینه تأمین مالی نیز در این فضا دچار یک تناقض شده است. در ظاهر، نرخ‌ها ممکن است ثابت یا حتی کنترل‌شده به نظر برسند، اما در عمل «هزینه مؤثر تأمین مالی» برای بنگاه‌ها افزایش یافته است. چرا؟ چون علاوه بر نرخ بهره، باید هزینه ریسک، نااطمینانی و تأخیر در بازگشت سرمایه را هم در نظر گرفت. این یعنی حتی پروژه‌هایی که روی کاغذ توجیه‌پذیرند، در عمل کنار گذاشته می‌شوند یا به تعویق می‌افتند.

نکته مهم‌تر این است که این وضعیت، یک چرخه معیوب ایجاد می‌کند. وقتی بنگاه‌ها سرمایه‌گذاری نمی‌کنند، رشد اقتصادی کند می‌شود؛ وقتی رشد کاهش می‌یابد، ریسک‌ها بیشتر به نظر می‌رسند؛ و وقتی ریسک‌ها بالا می‌رود، تأمین مالی سخت‌تر می‌شود. در نتیجه، اقتصاد در یک وضعیت «رکود پنهان» قرار می‌گیرد که خروج از آن صرفاً با تزریق منابع مالی امکان‌پذیر نیست.

در این میان، نقش سیاست‌گذار بیش از هر زمان دیگری به «مدیریت انتظارات» گره خورده است. تجربه نشان داده که حتی سیگنال‌های کوچک اما معتبر از ثبات در سیاست‌گذاری چه در حوزه ارزی، چه در روابط خارجی و چه در مقررات‌گذاری داخلی می‌تواند بخشی از این قفل را باز کند. در مقابل، تصمیمات ناگهانی یا متناقض، حتی اگر با هدف کنترل بازار اتخاذ شوند، عملاً هزینه تأمین مالی را افزایش می‌دهند.

بنابراین، اگر بخواهیم تصویر واقعی‌تری از تأمین مالی امروز ارائه دهیم، باید بگوییم مسأله اصلی نه «دسترسی به پول» بلکه «جرأت استفاده از پول» است. تا زمانی که این جرأت از طریق کاهش نااطمینانی و بازسازی اعتماد برنگردد، حتی پیشرفته‌ترین ابزارهای مالی هم نمی‌توانند نقش مؤثری در تحریک سرمایه‌گذاری ایفا کنند.