به گزارش اکو اقتصاد، «افغانستان اینترنت 5G را تست کرد، عراق تلگرام را رفع فیلتر کرد، سوریه به سوئیفت و ویزا و مستر نزدیک شد و ایران وارد یازدهمین هفته قطعی و اختلال اینترنت شد.»
این مقایسه کوتاه که در روزهای اخیر در شبکههای اجتماعی مورد توجه قرار گرفت، شاید در ظاهر تنها یک کنایه سیاسی یا رسانهای به نظر برسد، اما در لایه عمیقتر، نشانهای از تغییر مسیر توسعه در منطقه است؛ جایی که کشورها، حتی درگیر بحران و جنگ، تلاش میکنند خود را به جریان اقتصاد دیجیتال و زیرساختهای جهانی متصل نگه دارند.
جهان امروز، توسعه را فقط با جاده، نفت و کارخانه تعریف نمیکند. کیفیت اینترنت، دسترسی آزاد به پلتفرمها، اتصال به شبکههای مالی بینالمللی و ثبات زیرساخت ارتباطی، حالا بخشی از شاخصهای اصلی رشد اقتصادی و قدرت رقابت کشورها شدهاند. به همین دلیل هم بسیاری از دولتها، اینترنت را نه صرفاً یک ابزار ارتباطی، بلکه زیرساخت جذب سرمایه، حفظ کسبوکار و جلوگیری از فرار سرمایه انسانی میدانند.
در چنین فضایی، خبر آزمایش 5G در افغانستان صرفاً یک خبر تکنولوژیک نیست. کشوری که سالها درگیر جنگ، بیثباتی و فروپاشی زیرساختها بوده، حالا تلاش میکند خود را از قافله تحول دیجیتال عقب نگه ندارد؛ زیرا حتی حکومتهای ایدئولوژیک هم میدانند بدون زیرساخت ارتباطی، امکان حضور در اقتصاد آینده وجود ندارد.
رفع فیلتر تلگرام در عراق نیز از زاویهای دیگر قابل تحلیل است. اقتصاد عراق طی سالهای اخیر وابستگی گستردهای به شبکههای اجتماعی و پیامرسانها پیدا کرده و دولت این کشور بهخوبی متوجه شده که محدودسازی طولانیمدت پلتفرمها، مستقیماً بر فضای کسبوکار، تجارت آنلاین و حتی نارضایتی اجتماعی اثر میگذارد.
در سوریه نیز بازگشت تدریجی به شبکههایی مانند سوئیفت و خدمات پرداخت بینالمللی، صرفاً یک تحول بانکی نیست؛ بلکه تلاشی برای خروج از انزوای اقتصادی و بازگشت به جریان تجارت جهانی محسوب میشود. اقتصاد امروز بدون اتصال مالی و دیجیتال، عملاً امکان رقابت پایدار ندارد.
در مقابل، در ایران اینترنت بهتدریج از یک «زیرساخت توسعه» به «متغیر ریسک» تبدیل شده است. کسبوکارها نمیدانند کیفیت دسترسی فردا چگونه خواهد بود، استارتاپها امکان برنامهریزی بلندمدت ندارند و بسیاری از شرکتهای فناوری، ناچارند بخشی از فعالیت یا نیروی انسانی خود را به خارج از کشور منتقل کنند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند مهمترین آسیب این وضعیت، فقط کاهش سرعت اینترنت یا اختلال چند پلتفرم نیست؛ بلکه افزایش نااطمینانی در فضای سرمایهگذاری است. سرمایه، چه داخلی و چه خارجی، به محیطی نیاز دارد که زیرساخت آن قابل پیشبینی باشد. همانطور که قطعی برق یا بیثباتی ارزی میتواند سرمایهگذار را فراری دهد، بیثباتی اینترنت نیز به مانعی جدی برای رشد اقتصاد دیجیتال تبدیل میشود.
این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم بخش مهمی از اشتغال نسل جدید، به اقتصاد آنلاین، تولید محتوا، برنامهنویسی، تجارت دیجیتال و خدمات مبتنی بر اینترنت وابسته است. در واقع اینترنت دیگر یک ابزار جانبی نیست؛ بلکه بخشی از «زیست اقتصادی» جامعه محسوب میشود.
در سالهای گذشته بارها از ظرفیت ایران برای تبدیل شدن به هاب فناوری منطقه صحبت شده بود؛ ظرفیتی که به واسطه جمعیت جوان، نیروی انسانی متخصص و بازار بزرگ داخلی شکل گرفته بود. اما اکنون این پرسش جدیتر از همیشه مطرح است که آیا بدون اینترنت پایدار و بدون اتصال مؤثر به اقتصاد جهانی، اساساً میتوان در رقابت دیجیتال منطقه باقی ماند؟
شاید مهمترین پیام این مقایسه منطقهای همین باشد؛ اینکه رقابت آینده کشورها، نه فقط بر سر منابع طبیعی، بلکه بر سر کیفیت اتصال به جهان شکل خواهد گرفت.
عاطفه چوپان
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید!
ثبت نظر جدید