به گزارش اکو اقتصاد، در شرایطی که بازار سهام همچنان در وضعیت تعطیلی قرار دارد و چشم‌انداز روشنی از زمان بازگشایی آن ارائه نشده، سرمایه‌های خرد مسیرهای تازه‌ای برای حفظ ارزش دارایی خود انتخاب کرده‌اند. بررسی روند معاملات صندوق‌های سرمایه‌گذاری نشان می‌دهد در ابتدای هفته جاری ورود قابل توجه پول حقیقی همزمان به صندوق‌های طلا و صندوق‌های درآمد ثابت ثبت شده است؛ رفتاری که از نگاه کارشناسان نشانه‌ای از سردرگمی سرمایه‌گذاران در مواجهه با آینده بازارهاست.

در حالت معمول، رفتار سرمایه‌گذاران در این دو گروه از صندوق‌ها جهت‌های متفاوتی دارد. زمانی که ریسک‌های اقتصادی و سیاسی کاهش می‌یابد، سرمایه‌ها به سمت صندوق‌های درآمد ثابت حرکت می‌کنند، چرا که این ابزارها بازدهی کم‌ریسک و نسبتا باثباتی ارائه می‌دهند. در مقابل، در دوره‌هایی که انتظارات تورمی تقویت می‌شود یا نااطمینانی‌های سیاسی افزایش می‌یابد، صندوق‌های مبتنی بر طلا به مقصد اصلی نقدینگی تبدیل می‌شوند. به همین دلیل، ورود همزمان پول به هر دو بازار اتفاقی غیرمعمول تلقی می‌شود.

 این رفتار بیشتر از هر چیز بازتاب فضای دوگانه‌ای است که بر انتظارات فعالان اقتصادی حاکم شده است. از یک سو بخشی از سرمایه‌گذاران همچنان احتمال تشدید ریسک‌های سیاسی و تورمی را جدی می‌دانند و برای پوشش این ریسک‌ها به سمت دارایی‌هایی مانند طلا حرکت می‌کنند. از سوی دیگر، گروهی دیگر با توجه به نااطمینانی‌های موجود ترجیح می‌دهند منابع خود را در ابزارهای کم‌ریسک و نقدشونده مانند صندوق‌های درآمد ثابت نگهداری کنند. نتیجه این دو نگاه متفاوت، تقسیم سرمایه میان دو ابزار مالی با ماهیت کاملا متفاوت بوده است.

برخی تحلیلگران همچنین معتقدند این رفتار می‌تواند نشانه‌ای از تطبیق تدریجی بازارها با شرایط جدید باشد. در دوره‌هایی که شوک‌های شدید سیاسی یا امنیتی رخ می‌دهد، معمولا سرمایه‌ها به‌طور گسترده به سمت دارایی‌های امنی مانند طلا حرکت می‌کنند و سایر بازارها با خروج پول مواجه می‌شوند. اما اکنون به نظر می‌رسد بازارها تا حدی از فاز واکنش‌های هیجانی فاصله گرفته‌اند و بخشی از سرمایه‌گذاران به جای انتخاب یک سناریوی قطعی، استراتژی ترکیبی را در پیش گرفته‌اند.

تعطیلی طولانی‌مدت بورس تهران نیز یکی از عوامل موثر در شکل‌گیری این وضعیت ارزیابی می‌شود. با بسته بودن بازار سهام، بخش مهمی از نقدینگی که در شرایط عادی وارد معاملات سهام می‌شد، اکنون میان ابزارهای جایگزین مانند صندوق‌های طلا، صندوق‌های کالایی و صندوق‌های درآمد ثابت در گردش است. این موضوع باعث شده هر دو دسته صندوق‌ها همزمان با افزایش تقاضا مواجه شوند.

برخی فعالان بازار همچنین به آزاد شدن بخشی از نقدینگی پس از پایان مهلت ثبت‌نام در طرح‌های فروش خودرو اشاره می‌کنند. در تجربه‌های گذشته نیز مشاهده شده است که پس از آزاد شدن منابع بلوکه‌شده در چنین طرح‌هایی، بخشی از پول‌ها به سرعت وارد بازارهای مالی می‌شود. در شرایطی که فضای اقتصادی همچنان مبهم است، طبیعی است که این منابع به سمت ابزارهایی حرکت کنند که هم نقدشوندگی بالایی دارند و هم امکان پوشش ریسک در سناریوهای مختلف اقتصادی را فراهم می‌کنند.

 رفتار کنونی سرمایه‌گذاران بیش از آنکه ناشی از خوش‌بینی به آینده باشد، نشان‌دهنده احتیاط حداکثری در تصمیم‌گیری است. بسیاری از معامله‌گران ترجیح می‌دهند بخشی از سرمایه خود را در دارایی‌های کم‌ریسک نگهداری کنند و همزمان بخش دیگری را به دارایی‌هایی اختصاص دهند که در صورت افزایش تورم یا تشدید ریسک‌های اقتصادی بتوانند نقش پوشش‌دهنده ایفا کنند.

در همین رابطه محمد غفوری، کارشناس بازارهای مالی، می‌گوید ورود همزمان پول به صندوق‌های طلا و درآمد ثابت از منظر رفتاری پدیده‌ای کم‌سابقه در بازار سرمایه است. به گفته او، در شرایط عادی میان این دو ابزار نوعی همبستگی معکوس وجود دارد و ورود پول به یکی معمولا با خروج نقدینگی از دیگری همراه است. با این حال فضای مبهم اقتصادی و سیاسی فعلی باعث شده سرمایه‌گذاران به جای تمرکز بر یک سناریوی مشخص، چند مسیر مختلف سرمایه‌گذاری را همزمان انتخاب کنند.

غفوری معتقد است بخشی از سرمایه‌گذاران با توجه به تداوم فشارهای تورمی و ریسک‌های سیاسی، طلا را گزینه‌ای مناسب برای حفظ ارزش دارایی می‌دانند. در مقابل، گروه دیگری با هدف حفظ نقدشوندگی و کاهش ریسک، صندوق‌های درآمد ثابت را ترجیح داده‌اند. از نگاه او این رفتار در واقع بازتاب مستقیم نااطمینانی‌های موجود در اقتصاد است.

این کارشناس بازار سرمایه در عین حال به تداوم تعطیلی بورس تهران نیز اشاره می‌کند و می‌گوید بازار سهام هفته‌هاست در وضعیت رکود و انتظار قرار گرفته است. به گفته او بازگشایی بازار سهام بدون ایجاد شفافیت کافی درباره متغیرهای سیاسی و اقتصادی می‌تواند هزینه‌های قابل توجهی برای بازار به همراه داشته باشد، اما در مقابل ادامه تعطیلی طولانی‌مدت بورس نیز به اعتماد سرمایه‌گذاران آسیب می‌زند.

غفوری تاکید می‌کند که هرچه بازگشایی بازار سهام با تاخیر بیشتری انجام شود، بازگرداندن ثبات و اعتماد به بازار دشوارتر خواهد شد. به باور او بازار سرمایه در نهایت باید به چرخه طبیعی معاملات بازگردد و این بازگشایی لازم است با هماهنگی میان نهادهای سیاستگذار اقتصادی و ایجاد شفافیت بیشتر در فضای اطلاعاتی بازار انجام شود.

در مجموع به نظر می‌رسد ورود همزمان پول به صندوق‌های طلا و درآمد ثابت بیش از هر چیز بازتاب فضای دوگانه حاکم بر اقتصاد ایران است؛ فضایی که در آن نه خوش‌بینی قاطعی نسبت به آینده شکل گرفته و نه ترس شدیدی که به خروج گسترده سرمایه‌ها از بازارهای مالی منجر شود. در چنین شرایطی سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند با حفظ انعطاف‌پذیری، منابع خود را میان گزینه‌های مختلف توزیع کنند تا بتوانند در برابر تحولات پیش‌رو واکنش سریع‌تری داشته باشند.