صیدی: نهادهای مالی باید «ضربه‌گیر» شوک‌های اقتصادی باشند

به گزارش اکو اقتصاد،  حجت‌اله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، در نخستین همایش «تمدن‌تد» با محور «تاب‌آوری شرکت‌ها در اقتصاد امروز» با اشاره به شرایط پرنوسان اقتصاد، بر ضرورت تقویت نقش نهادهای مالی در حمایت از بخش واقعی اقتصاد تأکید کرد.

صیدی گفت: دو مفهوم «تلاطم» و «تاب‌آوری» سال‌هاست در ادبیات اقتصادی و مالی مطرح هستند و در دوره‌های مختلف با شدت و ضعف متفاوت خود را نشان می‌دهند. تلاطم بخشی از ذات بازارهاست و هرچه محیط اقتصادی با شوک‌ها و نااطمینانی بیشتری روبه‌رو شود، توجه مدیران و سیاست‌گذاران نیز از موضوعاتی مانند رونق و توسعه به سمت مدیریت ریسک و افزایش تاب‌آوری حرکت می‌کند.

وی افزود: در دوره‌های رونق، بحث اصلی توسعه صنایع، خدمات و افزایش سرمایه‌گذاری است، اما هنگامی که اقتصاد با شوک‌های متعدد مواجه می‌شود، مسئله اصلی این است که چگونه بنگاه‌ها بتوانند فعالیت خود را حفظ کرده و از شرایط دشوار عبور کنند.

رئیس سازمان بورس بیان کرد: بنگاه‌های ایرانی اکنون با چند چالش مهم به‌صورت هم‌زمان مواجه‌اند که ممکن است در ماه‌های آینده نیز دشوارتر شوند. نرخ ارز یکی از مهم‌ترین این چالش‌هاست؛ به‌ویژه در شرایطی که فاصله میان نرخ‌های رسمی و بازار افزایش یافته و دسترسی به منابع ارزی نیز برای بخشی از بنگاه‌ها دشوارتر شده است.

صیدی ادامه داد: تورم نیز دومین مسئله جدی اقتصاد و شرکت‌هاست و در کنار آن، سایر متغیرهای اقتصادی و محدودیت‌های پیش‌روی بنگاه‌های بزرگ، نگرانی مدیران را افزایش داده‌اند. آثار این شرایط در نهایت فقط در سطح بنگاه باقی نمی‌ماند و می‌تواند بر معیشت خانوارها نیز اثرگذار باشد.

نهادهای مالی باید ضربه‌گیر شوک‌های اقتصادی شوند

صیدی با تشبیه شرایط کنونی اقتصاد به یک اقیانوس متلاطم گفت: در چنین فضایی نباید تصور کنیم تاب‌آوری به معنای حذف یا متوقف کردن طوفان است؛ چراکه بسیاری از شوک‌های بیرونی در اختیار یک بنگاه یا نهاد مالی نیست. مسئله اصلی این است که بتوانیم کشتی تأمین مالی را با وجود این تلاطم‌ها به مقصد برسانیم.

وی افزود: اگر از منظر بازارهای مالی به شرایط موجود نگاه کنیم، این وضعیت در کنار همه دشواری‌ها، فرصت مهمی برای نهادهای مالی ایجاد کرده است تا نقش مؤثرتری در حمایت از بخش واقعی اقتصاد ایفا کنند. شرکت‌های تولیدی و خدماتی در چنین دوره‌ای بیش از گذشته به راهکارهای حرفه‌ای مالی نیاز دارند و نهادهای مالی باید بتوانند این نیاز را پاسخ دهند.

رئیس سازمان بورس بیان کرد: در ادبیات مالی، یکی از کارکردهای مهم نهادهای مالی ایفای نقش به‌عنوان «ضربه‌گیر شوک‌ها» است. اهمیت این نقش دقیقاً در دوره‌هایی مشخص می‌شود که اقتصاد با نااطمینانی و فشارهای متعدد مواجه است.

به گفته صیدی، نهادهای مالی می‌توانند کانال انتقال منابع و ابزاری برای عبور بنگاه‌ها از دوره‌های دشوار باشند و در مرحله بعد نیز به یکی از پیشران‌های بازگشت اقتصاد به مسیر رونق تبدیل شوند.

وی تأکید کرد: امروز انتظار از یک شرکت تأمین سرمایه بسیار فراتر از انتشار اوراق یا تضمین یک تأمین مالی است. اگر فعالیت تأمین سرمایه صرفاً به این خدمات محدود شود، بخش مهمی از ظرفیت آن مورد استفاده قرار نگرفته است.

صیدی گفت: شرکت‌های تأمین سرمایه باید به سمت ارائه خدمات گسترده‌تر در حوزه مدیریت ریسک، طراحی ساختار مالی و به‌ویژه مهندسی مالی حرکت کنند. بخش واقعی اقتصاد در شرایط کنونی دقیقاً به چنین خدماتی نیاز دارد.

مهندسی مالی باید متناسب با اندازه و نیاز هر بنگاه باشد

رئیس سازمان بورس با تأکید بر ضرورت توسعه خدمات مهندسی مالی گفت: نسخه تأمین مالی یک شرکت بزرگ الزاماً برای یک شرکت کوچک یا متوسط مناسب نیست. ویژگی‌های عملیاتی، ساختار ترازنامه، میزان فروش، جریان نقد و نیاز مالی شرکت‌ها با یکدیگر متفاوت است و به همین دلیل، طراحی ساختار مالی نیز باید متناسب با ویژگی‌های هر بنگاه انجام شود.

وی افزود: مهندسی مالی برای یک شرکت بزرگ، مجموعه‌ای از تخصص‌ها، ابزارها و فرآیندهای مشخص را می‌طلبد، در حالی که برای بنگاه‌های کوچک و متوسط باید مسیر دیگری طراحی شود. هنر نهاد مالی این است که بتواند برای هر شرکت متناسب با شرایط آن، راهکار مالی مناسب ارائه کند.

صیدی بیان کرد: شرکت‌های تأمین سرمایه و سایر نهادهای مالی باید بخش ارائه خدمات مهندسی مالی خود را تقویت کنند و در مقابل، شرکت‌های تولیدی و خدماتی نیز باید استفاده بیشتری از این ظرفیت داشته باشند.

رئیس سازمان بورس با اشاره به پیوستگی بازارهای مالی در جهان گفت: اقتصادها و بازارهای مختلف امروز بیش از گذشته به یکدیگر متصل شده‌اند و تحولات یک منطقه می‌تواند آثار خود را به سایر کشورها و بازارها منتقل کند. به همین دلیل، مدیریت مالی بنگاه در یک محیط پرچالش دیگر نمی‌تواند صرفاً براساس روش‌های سنتی انجام شود.

وی افزود: اگر شرکت‌ها بدون طراحی مناسب ساختار مالی و بدون استفاده از ابزارهای حرفه‌ای وارد این فضای متلاطم شوند، ممکن است به مقصد مورد نظر نرسند یا هزینه سنگینی برای عبور از بحران بپردازند. مهندسی مالی در چنین شرایطی می‌تواند مسیر تأمین مالی و مدیریت ریسک را برای بنگاه روشن‌تر کند.

صیدی با اشاره به جایگاه شرکت‌های تأمین سرمایه گفت: نهادهایی مانند تأمین سرمایه تمدن می‌توانند نقش مهمی در تقویت این ارتباط ایفا کنند و مدیریت باتجربه و تخصصی نیز می‌تواند ظرفیت ارائه خدمات حرفه‌ای‌تر به بنگاه‌ها را افزایش دهد.

هدف فقط عبور از بحران نیست؛ باید برای فردای اقتصاد آماده شد

رئیس سازمان بورس در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد که نگاه بنگاه‌ها و نهادهای مالی نباید صرفاً به حفظ بقا در کوتاه‌مدت محدود شود.

صیدی گفت: حتی در شرایطی که برخی تحلیل‌ها براساس اعداد و متغیرهای اقتصادی، آینده دشواری را ترسیم می‌کنند و احتمال کاهش سرمایه‌گذاری مطرح می‌شود، بخش خصوصی همچنان برای اجرای پروژه‌های جدید، انتشار اوراق و تشکیل صندوق‌های پروژه اقدام می‌کند.

وی افزود: این رفتار نشان می‌دهد در کنار محاسبات اقتصادی، انگیزه رشد و توسعه نیز همچنان در میان کارآفرینان و فعالان اقتصادی وجود دارد. بخش خصوصی حتی در شرایط دشوار به این فکر می‌کند که چگونه فعالیت خود را ادامه دهد و برای آینده سرمایه‌گذاری کند.

رئیس سازمان بورس بیان کرد: هنر مدیران این نیست که در دوره‌های دشوار فعالیت را متوقف کنند و صرفاً منتظر تغییر شرایط بمانند. حیات یک بنگاه به تداوم فعالیت آن وابسته است و مدیر باید هم برای عبور از شرایط فعلی و هم برای فرصت‌هایی که پس از این دوره ایجاد می‌شود، برنامه داشته باشد.

صیدی تأکید کرد: امروز باید به این فکر کنیم که فردای اقتصاد چگونه ساخته خواهد شد. مسئله فقط این نیست که چند روز یا چند ماه دیگر دوام بیاوریم؛ بلکه باید آماده باشیم تا در صورت عبور بازار و اقتصاد از این مرحله، بتوانیم دوباره برای رشد، توسعه و سرمایه‌گذاری تأمین مالی انجام دهیم.

وی افزود: سرمایه‌گذاری تخصصی و مهندسی مالی در این مسیر اهمیت بالایی دارند و شرکت‌های تأمین سرمایه می‌توانند یکی از مهم‌ترین حلقه‌های پیوند میان بخش حقیقی اقتصاد و بازار مالی باشند.

رئیس سازمان بورس در پایان با اشاره به برگزاری نخستین همایش «تمدن‌تد» بیان کرد: چنین رویدادهایی فرصتی برای نزدیک‌تر شدن مدیران بنگاه‌های تولیدی و خدماتی به نهادهای مالی و شناخت بهتر ظرفیت‌های بازار سرمایه فراهم می‌کنند.

صیدی ابراز امیدواری کرد تقویت این ارتباط به محکم‌تر و پربارتر شدن پیوند میان بخش واقعی اقتصاد و بازار مالی منجر شود و نهادهای مالی بتوانند در کنار کمک به عبور شرکت‌ها از شرایط پرنوسان فعلی، زیرساخت لازم برای تأمین مالی رشد و رونق آینده اقتصاد را نیز فراهم کنند.