توسعه انرژی خورشیدی و فناوری‌های دیجیتال در دستور کار فولاد خوزستان

به گزارش اکواقتصاد، امین ابراهیمی، مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان، در نشست خبری برگزارشده در حاشیه نمایشگاه و سمپوزیوم فولاد ۱۴۰۵ در اصفهان، با تشریح برنامه‌های این شرکت برای حرکت به سمت تولید سبز، بر ضرورت توجه به اقتصاد چرخشی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، استفاده از داده‌ها و هوش مصنوعی و ایجاد ثبات در سیاست‌گذاری حوزه انرژی تأکید کرد.

وی با اشاره به چالش‌های پیش‌روی صنعت فولاد ایران در مسیر کاهش انتشار کربن، اظهار کرد: حرکت به سمت فولاد سبز یک ضرورت برای حفظ رقابت‌پذیری صنعت فولاد در بازارهای جهانی است؛ اما دستیابی به این هدف باید با در نظر گرفتن محدودیت‌های فناوری، هزینه‌های سرمایه‌گذاری و شرایط اقتصادی کشور دنبال شود.

فولاد سبز؛ ضرورت رقابت‌پذیری در بازارهای جهانی

مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به تغییرات در حال وقوع در صنعت فولاد جهان گفت: تولید فولاد با استفاده از فناوری‌های کم‌کربن، به‌ویژه روش‌های مبتنی بر هیدروژن، از جمله مسیرهایی است که در سطح جهانی مورد توجه قرار گرفته است؛ با این حال، استفاده گسترده از این فناوری‌ها به سرمایه‌گذاری‌های سنگین و فراهم شدن زیرساخت‌های لازم نیاز دارد.

ابراهیمی با تأکید بر اینکه گذار به تولید فولاد سبز در ایران نمی‌تواند بدون توجه به اقتصاد تولید انجام شود، افزود: اگر قرار باشد صنعت فولاد کشور مستقیماً به سمت فناوری‌های پرهزینه تولید فولاد مبتنی بر هیدروژن حرکت کند، ممکن است در شرایط فعلی بخشی از مزیت رقابتی خود را از دست بدهد.

وی تصریح کرد: توسعه این فناوری‌ها به زمان و سرمایه قابل توجهی نیاز دارد و نمی‌توان انتظار داشت صنعت فولاد ایران بدون طی مراحل مقدماتی و فراهم شدن زیرساخت‌های لازم، به‌سرعت به سطح فناوری‌های پیشرفته جهانی برسد.

به گفته مدیرعامل فولاد خوزستان، مسئله اصلی این است که صنعت فولاد کشور در فاصله زمانی مورد نیاز برای توسعه فناوری‌های جدید، چگونه می‌تواند رقابت‌پذیری خود را حفظ کند و هم‌زمان مسیر کاهش انتشار کربن را در پیش بگیرد.

هزینه کربن و فشارهای جدید بر صادرات فولاد

ابراهیمی در بخش دیگری از سخنان خود، به الزامات زیست‌محیطی بازارهای بین‌المللی و تأثیر آن بر صادرات فولاد ایران اشاره کرد.

وی با اشاره به سازوکار تعدیل کربن در مرزهای اتحادیه اروپا، موسوم به CBAM، اظهار کرد: الزامات مرتبط با انتشار کربن می‌تواند هزینه‌های جدیدی را به صادرکنندگان تحمیل کند و بر رقابت‌پذیری محصولات فولادی در بازارهای جهانی اثر بگذارد.

سازوکار CBAM اتحادیه اروپا از ابتدای سال ۲۰۲۶ وارد مرحله اجرایی شده است و در این چارچوب، میزان انتشار کربن مرتبط با کالاهای مشمول، از جمله آهن و فولاد، اهمیت بیشتری در تجارت با بازار اروپا پیدا می‌کند. میزان هزینه نهایی نیز به عواملی مانند شدت انتشار کربن، قیمت گواهی‌های مربوط و قواعد اجرایی این سازوکار بستگی دارد.

مدیرعامل فولاد خوزستان با تأکید بر ضرورت آمادگی صنعت فولاد ایران در برابر این تغییرات گفت: افزایش هزینه‌های مرتبط با کربن می‌تواند فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کند؛ به‌ویژه در شرایطی که تولیدکنندگان ایرانی با محدودیت‌های تأمین مالی، هزینه‌های انرژی و مشکلات لجستیکی نیز مواجه هستند.

وی در عین حال تأکید کرد که حرکت به سمت تولید کم‌کربن باید متناسب با شرایط واقعی اقتصاد کشور و توان سرمایه‌گذاری شرکت‌ها برنامه‌ریزی شود.

اقتصاد چرخشی؛ راهکار عملی برای آغاز مسیر فولاد سبز

ابراهیمی یکی از مهم‌ترین راهکارهای قابل اجرا برای حرکت صنعت فولاد ایران به سمت تولید سبز را توسعه اقتصاد چرخشی دانست و گفت: در واحدهای فولادی، محصولات جانبی و پسماندهای صنعتی متنوعی تولید می‌شود که برخی از آن‌ها می‌توانند چالش‌های زیست‌محیطی ایجاد کنند یا هزینه‌هایی را به شرکت تحمیل کنند.

وی افزود: اگر بتوان با تعریف پروژه‌های صنعتی، این محصولات جانبی را به مواد اولیه یا محصولات جدید با ارزش افزوده تبدیل کرد، علاوه بر کاهش مشکلات زیست‌محیطی، امکان ایجاد درآمدهای جدید برای شرکت‌ها نیز فراهم می‌شود.

مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به رویکرد این شرکت در این زمینه تصریح کرد: اقتصاد چرخشی در فولاد خوزستان به‌عنوان یکی از محورهای کاری مورد توجه قرار گرفته است؛ زیرا این رویکرد می‌تواند هم‌زمان سه هدف را دنبال کند: کاهش آثار زیست‌محیطی، ایجاد ارزش افزوده و افزایش ثروت‌آفرینی برای مجموعه.

به گفته ابراهیمی، چنین پروژه‌هایی می‌توانند به شرکت‌های فولادی کمک کنند تا بدون ورود فوری به سرمایه‌گذاری‌های بسیار سنگین در فناوری‌های نوین تولید فولاد، بخشی از مسیر کاهش اثرات زیست‌محیطی را آغاز کنند.

رونمایی از محصول جدید؛ تبدیل یک محصول جانبی به فرصت اقتصادی

یکی از مصادیق مورد اشاره مدیرعامل فولاد خوزستان در حوزه اقتصاد چرخشی، محصولی با عنوان «فلنس» بود که به گفته وی، قرار بود در همان روز نشست از آن رونمایی شود. ابراهیمی این محصول را نوعی سیمان وزن‌افزا برای صنعت نفت معرفی کرد و توضیح داد که توسعه چنین محصولی نمونه‌ای از پیوند میان صنایع مختلف و استفاده مجدد از ظرفیت‌های موجود در زنجیره تولید است.

وی با اشاره به اینکه برخی محصولات جانبی فولادسازی در گذشته با هزینه‌های مربوط به دفع یا مدیریت مواجه بوده‌اند، گفت: تبدیل این مواد به محصولاتی که قابلیت استفاده در صنایع دیگر را دارند، می‌تواند ارزش اقتصادی جدیدی ایجاد کند.

مدیرعامل فولاد خوزستان در تشریح ظرفیت اقتصادی این رویکرد اظهار کرد: در برخی موارد، تبدیل یک محصول جانبی به محصول نهایی می‌تواند ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد کند؛ به‌گونه‌ای که ارزش محصول جدید، بنا بر برآورد مطرح‌شده در نشست، حتی به ۱۰ تا ۲۰ برابر ارزش اولیه برسد.

این اظهارات نشان می‌دهد که فولاد خوزستان در کنار پروژه‌های مرتبط با انرژی و فناوری، به دنبال شناسایی فرصت‌هایی است که از طریق استفاده مجدد از منابع موجود، درآمد شرکت را افزایش دهند.

البته میزان اثرگذاری اقتصادی این محصولات بر عملکرد مالی شرکت، به حجم تولید، هزینه فرآوری، بازار فروش و حاشیه سود حاصل از عرضه آن‌ها بستگی خواهد داشت.

پیوند صنعت و دانشگاه؛ استفاده از هوش مصنوعی و دوقلوهای دیجیتال

مدیرعامل فولاد خوزستان در ادامه سخنان خود، به نقش داده‌ها و فناوری‌های دیجیتال در کاهش هزینه‌ها و بهبود عملکرد واحدهای صنعتی پرداخت.

ابراهیمی با اشاره به رشد ظرفیت تولید فولاد ایران در دهه‌های گذشته گفت: توسعه صنعت فولاد کشور، حجم گسترده‌ای از داده‌های عملیاتی و تولیدی را در اختیار شرکت‌ها قرار داده است؛ اما استفاده مؤثر از این داده‌ها مستلزم توسعه مدل‌های تحلیلی و ایجاد ارتباط مؤثر میان صنعت و دانشگاه است.

وی با بیان اینکه دانشگاه‌ها از ظرفیت علمی و مدل‌سازی برخوردارند و صنایع نیز به داده‌های واقعی تولید دسترسی دارند، تأکید کرد: همکاری میان این دو بخش می‌تواند زمینه استفاده مؤثرتر از فناوری‌های نوین را فراهم کند.

به گفته وی، هوش مصنوعی و دوقلوهای دیجیتال از جمله ابزارهایی هستند که می‌توانند در این مسیر مورد استفاده قرار گیرند.

دوقلوی دیجیتال به‌عنوان مدلی مجازی از یک واحد صنعتی یا فرآیند تولید، این امکان را فراهم می‌کند که عملکرد یک بخش از کارخانه در محیط دیجیتال بررسی و سناریوهای مختلف پیش از اجرای عملی ارزیابی شود.

ابراهیمی توضیح داد: برای مثال، می‌توان یک واحد احیای مستقیم را در محیط دیجیتال شبیه‌سازی کرد، نتایج سناریوهای مختلف را با هزینه کمتر بررسی کرد و پس از رسیدن به نتایج قابل اتکا، راهکار منتخب را در خط تولید واقعی به اجرا گذاشت.

وی افزود: آغاز این مسیر در فولاد خوزستان در دستور کار قرار گرفته است و توسعه همکاری‌های علمی و فنی می‌تواند به بهبود فرآیندهای تولید و کاهش مصرف منابع کمک کند.

بر اساس این رویکرد، استفاده از داده‌های عملیاتی نه‌تنها می‌تواند بهره‌وری تولید را افزایش دهد، بلکه امکان شناسایی نقاط اتلاف انرژی و مواد اولیه و کاهش انتشار کربن را نیز فراهم می‌کند.

توسعه ۶۰۰ مگاوات ظرفیت خورشیدی در دستور کار فولاد خوزستان

ابراهیمی در بخش دیگری از نشست خبری، محدودیت‌های انرژی را یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت فولاد دانست و گفت: تداوم سرمایه‌گذاری در صنعت فولاد، علاوه بر تأمین منابع مالی، به ثبات در سیاست‌گذاری حوزه انرژی نیاز دارد.

وی با اشاره به دشواری تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت در بخش برق اظهار کرد: سرمایه‌گذار باید بتواند از وضعیت آینده سرمایه‌گذاری خود اطمینان نسبی داشته باشد. زمانی که محدودیت‌های برق اعمال می‌شود، اولویت تأمین برق شهری قابل درک است؛ اما اگر قرار است صنایع نیز در توسعه ظرفیت تولید برق سرمایه‌گذاری کنند، باید سازوکارهای روشن و باثباتی برای این سرمایه‌گذاری‌ها وجود داشته باشد.

مدیرعامل فولاد خوزستان تأکید کرد: ثبات در سیاست‌گذاری انرژی باید یکی از اولویت‌های اصلی باشد تا بنگاه‌های صنعتی بتوانند با اطمینان بیشتری برای سرمایه‌گذاری‌های سنگین برنامه‌ریزی کنند.

وی در ادامه از برنامه این شرکت برای توسعه ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی خبر داد و گفت: فولاد خوزستان توسعه حدود ۶۰۰ مگاوات ظرفیت تولید برق خورشیدی را در دستور کار قرار داده است.

به گفته ابراهیمی، پروژه‌های خورشیدی شرکت در مناطقی از جمله گتوند و بهبهان دنبال می‌شوند و فاز نخست یکی از این پروژه‌ها با ظرفیت ۸ مگاوات وارد مدار تولید شده است.

وی افزود: برق تولیدی این فاز به شبکه تزریق شده و برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی فاز بعدی نیز در جریان است. همچنین شرکت در نظر دارد بخشی از ظرفیت‌های برنامه‌ریزی‌شده را تا پایان سال به مدار تولید وارد کند.

ابراهیمی با اشاره به محدودیت‌های تأمین مالی گفت: اجرای این پروژه‌ها به منابع مالی قابل توجهی نیاز دارد و شرایط تأمین مالی در کشور، از جمله رقابت شرکت‌های تولیدی با سایر متقاضیان منابع بازار سرمایه، روند اجرای برخی طرح‌ها را با دشواری روبه‌رو کرده است.

وی افزود: فولاد خوزستان برای تأمین مالی پروژه‌های خود مذاکراتی را با صندوق توسعه ملی انجام داده و امیدوار است فرآیند تأمین منابع مالی مورد نیاز در آینده نزدیک نهایی شود.

با توجه به اظهارات مدیرعامل، ظرفیت ۶۰۰ مگاواتی، هدف کلی برنامه توسعه انرژی خورشیدی شرکت است و تحقق زمان‌بندی اعلام‌شده برای مراحل مختلف، به تأمین مالی، پیشرفت اجرایی و شرایط بهره‌برداری بستگی دارد.

نیروگاه سیکل ترکیبی؛ افزایش ظرفیت تأمین برق

ابراهیمی در تشریح اقدامات فولاد خوزستان برای کاهش وابستگی به شبکه برق، به توسعه نیروگاه سیکل ترکیبی شرکت نیز اشاره کرد و گفت: فاز دوم نیروگاه سیکل ترکیبی خلیج فارس با ظرفیت ۱۸۶ مگاوات وارد مدار شده است.

به گفته مدیرعامل فولاد خوزستان، توسعه این نیروگاه به افزایش ظرفیت تأمین برق مورد نیاز مجموعه کمک کرده و در شرایط فعلی، بخش قابل توجهی از نیاز برق شرکت از طریق ظرفیت‌های مستقل از شبکه تأمین می‌شود.

ابراهیمی میزان این تأمین را حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد نیاز شرکت عنوان کرد؛ با این حال، وی تأکید داشت که حتی برخورداری از ظرفیت تولید برق مستقل نیز مانع اعمال محدودیت‌های انرژی بر صنعت نشده است.

این موضوع از نگاه مدیرعامل فولاد خوزستان، بار دیگر اهمیت ثبات سیاست‌گذاری و تعیین سازوکار مشخص برای تأمین انرژی صنایع را نشان می‌دهد.

هزینه ریسک؛ چالش مضاعف در برابر رقابت جهانی

مدیرعامل فولاد خوزستان در بخش دیگری از سخنان خود، به هزینه‌هایی اشاره کرد که علاوه بر هزینه‌های مستقیم تولید، بر فعالیت شرکت‌های ایرانی تحمیل می‌شوند. وی با اشاره به شرایط اقتصادی و ریسک‌های موجود در محیط کسب‌وکار، از شکل‌گیری نوعی «هزینه ریسک» برای تولیدکنندگان سخن گفت؛ هزینه‌ای که می‌تواند رقابت‌پذیری محصولات ایرانی را در مقایسه با تولیدکنندگان سایر کشورها تحت تأثیر قرار دهد.

ابراهیمی توضیح داد: تولیدکنندگان داخلی علاوه بر هزینه‌های متعارف مواد اولیه، انرژی و تولید، با ریسک‌ها و محدودیت‌هایی روبه‌رو هستند که در برخی بازارهای رقیب شدت کمتری دارند.

وی با اشاره به تفاوت قیمت محصولات فولادی در بازارهای جهانی، اظهار کرد: در برخی موارد، محصولات عرضه‌شده از سوی تولیدکنندگان کشورهایی مانند هند با قیمت‌هایی پایین‌تر از محصولات ایرانی به بازار ارائه می‌شوند؛ موضوعی که فشار بیشتری بر توان رقابتی شرکت‌های داخلی وارد می‌کند.

به گفته وی، در چنین شرایطی، برنامه‌ریزی برای کاهش هزینه‌های تولید، توسعه بازارهای جدید، استفاده از ظرفیت‌های داخلی و ایجاد درآمدهای مکمل اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.پ

فولاد سبز و سودآوری؛ تفاوت میان سرمایه‌گذاری پرهزینه و ارزش‌آفرینی

یکی از پرسش‌های مطرح‌شده در نشست خبری، درباره تأثیر هزینه‌های سرمایه‌گذاری در حوزه فولاد سبز بر سودآوری، حاشیه سود و ارزش سهام فولاد خوزستان بود.

ابراهیمی در پاسخ، میان دو رویکرد تمایز قائل شد: نخست، حرکت مستقیم به سمت فناوری‌های نوین و پرهزینه تولید فولاد با استفاده از هیدروژن و دوم، اجرای پروژه‌هایی که با بهره‌برداری بهتر از منابع موجود، کاهش پسماند و ایجاد محصولات جدید، به کاهش اثرات زیست‌محیطی و افزایش ارزش اقتصادی کمک می‌کنند.

وی اظهار کرد: اگر منظور از فولاد سبز، تولید مبتنی بر هیدروژن و فناوری‌های پرهزینه مرتبط با آن باشد، در شرایط فعلی ممکن است هزینه تولید به سطحی برسد که توجیه اقتصادی پروژه را با چالش مواجه کند.

با این حال، به گفته مدیرعامل فولاد خوزستان، پروژه‌های مبتنی بر اقتصاد چرخشی می‌توانند از مسیر متفاوتی بر عملکرد مالی شرکت اثر بگذارند؛ زیرا در این پروژه‌ها، بخشی از منابع و محصولات جانبی موجود که پیش‌تر هزینه‌زا یا کم‌ارزش بوده‌اند، به منابع درآمدی جدید تبدیل می‌شوند.

ابراهیمی با اشاره به محصول جدید این شرکت تأکید کرد که تبدیل یک محصول جانبی به کالایی با ارزش افزوده بالاتر، می‌تواند درآمدزایی مجموعه را تقویت کند و بر حاشیه سود نیز اثر مثبت داشته باشد.

از منظر مالی، این رویکرد می‌تواند به کاهش هزینه‌های دفع پسماند، ایجاد درآمدهای جدید و بهبود بهره‌وری منابع منجر شود؛ هرچند ارزیابی قطعی اثر آن بر سودآوری و ارزش سهام، به اطلاعات مالی پروژه‌ها، میزان فروش، هزینه‌های سرمایه‌گذاری و نتایج عملیاتی نیاز دارد.

حرکت تدریجی به سمت تولید کم‌کربن

ابراهیمی در جمع‌بندی دیدگاه خود درباره آینده فولاد سبز، تأکید کرد که صنعت فولاد ایران باید ضمن شناخت تحولات جهانی، از اتخاذ رویکردهایی که با محدودیت‌های اقتصادی و فناوری کشور تناسب ندارند، پرهیز کند.

وی با اشاره به اینکه بخشی از فناوری‌های تولید فولاد کم‌کربن هنوز به سرمایه‌گذاری‌های سنگین و زیرساخت‌های پیشرفته نیاز دارند، گفت: نباید تصور کرد که تنها مسیر حرکت به سمت فولاد سبز، استفاده فوری از فناوری‌های مبتنی بر هیدروژن است.

به گفته وی، صنعت فولاد کشور می‌تواند با استفاده از داده‌های تولید، توسعه فناوری‌های دیجیتال، افزایش بهره‌وری انرژی، استفاده مجدد از محصولات جانبی و سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر، فرآیند کاهش انتشار کربن را به‌تدریج آغاز کند.

مدیرعامل فولاد خوزستان در این زمینه از تعبیر «سبز زیتونی» برای توصیف وضعیت فعلی تولید فولاد کشور استفاده کرد و توضیح داد که هدف باید حرکت مرحله‌به‌مرحله به سمت تولیدی با آثار زیست‌محیطی کمتر باشد؛ مسیری که در ادامه می‌تواند زمینه توسعه فناوری‌های پیشرفته‌تر را فراهم کند.

راهبرد فولاد خوزستان برای پیوند اقتصاد و محیط زیست

سخنان امین ابراهیمی در نشست خبری نمایشگاه و سمپوزیوم فولاد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که فولاد خوزستان برای حرکت به سمت تولید کم‌کربن، بر مجموعه‌ای از اقدامات مکمل تکیه دارد؛ از توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و افزایش ظرفیت تأمین برق مستقل گرفته تا تبدیل محصولات جانبی به کالاهای دارای ارزش افزوده و استفاده از هوش مصنوعی و دوقلوهای دیجیتال.

در این چارچوب، اقتصاد چرخشی به‌عنوان یکی از مسیرهای در دسترس‌تر برای ایجاد هم‌زمان ارزش اقتصادی و بهبود عملکرد زیست‌محیطی مطرح شده است. توسعه ظرفیت‌های خورشیدی نیز می‌تواند در بلندمدت به متنوع‌سازی منابع تأمین انرژی شرکت کمک کند؛ هرچند تحقق این هدف به تأمین مالی و پیشرفت پروژه‌ها وابسته است.

در کنار این برنامه‌ها، مدیرعامل فولاد خوزستان بر ضرورت اصلاح و تثبیت سیاست‌گذاری انرژی تأکید کرد؛ موضوعی که از نگاه او، بر امکان سرمایه‌گذاری بلندمدت صنایع در تولید برق و اجرای طرح‌های توسعه‌ای اثر مستقیم دارد.

در نهایت، موفقیت این راهبرد به میزان تحقق پروژه‌های اعلام‌شده، دستیابی به منابع مالی، کاهش هزینه‌های تولید و توان شرکت در تبدیل ظرفیت‌های فناورانه و زیست‌محیطی به منافع اقتصادی وابسته خواهد بود. مسیر مورد تأکید فولاد خوزستان، نه انتظار برای فراهم شدن تمام زیرساخت‌های فولاد سبز در آینده، بلکه آغاز حرکت از ظرفیت‌های موجود و توسعه تدریجی راهکارهای کم‌هزینه‌تر و اثربخش‌تر است.