بازگشت پول به بورس، نشانه تغییر روند بازار است؟

به گزارش اکو اقتصاد، بازار سهام پس از تجربه چند مرحله اصلاح و عقب‌نشینی از قله‌های قبلی، بار دیگر شاهد افزایش تقاضا و بازگشت بخشی از سرمایه‌گذاران حقیقی است. معاملات روز دوشنبه را می‌توان از این منظر یکی از روزهای مهم بازار سهام در هفته جاری ارزیابی کرد؛ روزی که نه‌تنها شاخص‌های اصلی بورس و فرابورس افزایش یافتند، بلکه ورود نقدینگی حقیقی، بهبود وضعیت صندوق‌های اهرمی و افزایش تعداد نمادهای مثبت نیز به ثبت رسید. با این حال، پرسش اصلی این است که آیا مجموعه این تحولات را باید نشانه آغاز یک روند صعودی پایدار دانست یا صرفا با یک موج بازگشت تقاضا پس از اصلاح قیمت‌ها مواجه هستیم؟

برای پاسخ به این پرسش، باید به جای تمرکز صرف بر رشد شاخص کل، مجموعه‌ای از متغیرهای معاملاتی و رفتاری را مورد توجه قرار داد. نخستین نشانه قابل‌توجه در معاملات اخیر، گستردگی رشد بازار سهام است. شاخص کل بورس در روز دوشنبه با افزایش 0.59 درصدی به 8 میلیون و 137 هزار واحد رسید، درحالی‌که شاخص هم‌وزن رشد یک‌درصدی را تجربه کرد و شاخص کل فرابورس نیز 1.04 درصد افزایش یافت. بر این اساس برتری شاخص هم‌وزن در مقایسه با شاخص کل اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چرا که نشان می‌دهد تحرک تقاضا تنها در شرکت‌های بزرگ و اثرگذار بر شاخص متمرکز نبوده و سهام شرکت‌های کوچک و متوسط نیز از جریان خرید بهره‌مند شده‌اند.

از سوی دیگر، مثبت بودن حدود 80 درصد نمادهای معاملاتی و منفی بودن 20 درصد آنها، تصویر روشن‌تری از وضعیت عمومی بازار سهام ارائه می‌دهد. در واقع، وقتی رشد شاخص‌ها با افزایش تعداد نمادهای مثبت همراه می‌شود، می‌توان از بهبود نسبی مشارکت خریداران در کلیت بازار سهام سخن گفت؛ ضمن این که این وضعیت از منظر تحلیل رفتار بازار، کیفیت بیشتری نسبت به صعودی دارد که تنها با افزایش قیمت چند نماد بزرگ شکل گرفته باشد.

بازگشت نقدینگی؛ مهم‌تر از رشد شاخص‌ها

متغیر مهم دیگر، ورود حدود 4 هزار و 800 میلیارد تومان پول حقیقی به بازار سهام در کنار ثبت ارزش معاملات خرد 44 هزار میلیارد تومانی است. این ارقام نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌گذاران حقیقی پس از عرضه‌های روزهای قبل، بار دیگر به سمت بازار سهام حرکت کرده‌اند. همچنین باقی ماندن حدود 9 هزار میلیارد تومان سفارش خرید در پایان معاملات، از وجود تقاضای پاسخ‌داده‌نشده در بخشی از نمادها حکایت دارد.

با این حال، نباید ورود پول در یک روز معاملاتی را به‌تنهایی مبنای پیش‌بینی روند آینده قرار داد. در این میان آنچه اهمیت دارد، استمرار ورود نقدینگی و نحوه توزیع آن میان صنایع و نمادهای مختلف است. ضمن این که ممکن است بخشی از منابع مالی پس از شناسایی سود از یک گروه بورسی، به سمت صنایع یا شرکت‌هایی حرکت کند که از منظر ارزش‌گذاری و چشم‌انداز سودآوری جذاب‌تر هستند. بنابراین، تحلیل جریان پول باید علاوه بر خالص ورود و خروج نقدینگی، جابه‌جایی سرمایه میان گروه‌های مختلف بازار را نیز دربر بگیرد.

صندوق‌های اهرمی؛ بازگشت اعتماد یا تعدیل تخفیف قیمتی؟

از سوی دیگر، یکی از تحولات قابل‌توجه معاملات اخیر، بهبود وضعیت صندوق‌های اهرمی است؛ جایی که ارزش معاملات این صندوق‌ها در روز دوشنبه به حدود 10 هزار و 200 میلیارد تومان رسید و نزدیک به 300 میلیارد تومان پول حقیقی وارد آنها شد. همچنین تمامی صندوق‌های اهرمی در این روز افزایش قیمت داشتند.

اهمیت این اتفاق زمانی روشن‌تر می‌شود که وضعیت قیمت واحدهای این صندوق‌ها با ارزش خالص دارایی‌های آنها (NAV) مقایسه شود. بعلاوه این که در هفته‌های گذشته، بسیاری از صندوق‌های اهرمی با تخفیف 20 تا 25 درصدی نسبت به ارزش خالص دارایی‌های خود معامله می‌شدند؛ اما با رشد قیمت‌ها، میانگین حباب منفی این گروه به حدود 10 درصد کاهش یافته است.

به باور کارشناسان این کاهش فاصله قیمت بازار با NAV را می‌توان نشانه‌ای از بهبود تقاضا و تعدیل بخشی از بدبینی معامله‌گران نسبت به این ابزارهای مالی دانست. با این حال، باقی ماندن حباب منفی در اغلب صندوق‌ها نشان می‌دهد که بازگشت قیمت‌ها هنوز به معنای برطرف شدن کامل تخفیف قیمتی نیست. از سوی دیگر، صندوق‌های اهرمی به دلیل ساختار خود می‌توانند در دوره‌های نوسان، تغییرات قیمتی شدیدتری را تجربه کنند؛ بنابراین، کاهش حباب منفی آنها لزوما به معنای کاهش ریسک سرمایه‌گذاری نیست.

رفت‌وبرگشت پول؛ بخشی از رفتار طبیعی بازار

از منظر مالی رفتاری، افزایش عرضه پس از چند روز رشد متوالی پدیده‌ای طبیعی است؛ و معامله‌گرانی که در قیمت‌های پایین‌تر اقدام به خرید کرده‌اند، معمولا در سطوح بالاتر بخشی از سهام خود را برای شناسایی سود عرضه می‌کنند. در نتیجه، منفی شدن برخی نمادها یا حتی عقب‌نشینی مقطعی شاخص‌ها را نمی‌توان الزاماً نشانه پایان روند صعودی تلقی کرد.

در این زمینه کارشناسان با تاکید بر ضرورت تفکیک اصلاح مقطعی از تغییر روند بازار سهام، معتقدند سرمایه‌گذاران نباید بر اساس عملکرد یک روز معاملاتی تصمیم‌گیری کنند؛ و ورود پول در یک روز به‌تنهایی برای پیش‌بینی آینده بازار سرمایه کافی نیست و استمرار جریان نقدینگی، کیفیت تقاضا و توزیع آن میان گروه‌های بورسی اهمیت بیشتری دارد.

این نگاه به‌ویژه برای سرمایه‌گذارانی اهمیت دارد که با دید میان‌مدت و بلندمدت وارد بازار سهام شده‌اند؛ و چنین سرمایه‌گذارانی باید در کنار بررسی روند شاخص‌ها، عملکرد عملیاتی شرکت‌ها، گزارش‌های مالی، ظرفیت درآمدزایی و چشم‌انداز سودآوری بنگاه‌ها را نیز در تصمیم‌گیری خود لحاظ کنند.

آزمون بعدی بورس؛ عبور از مقاومت‌ها با پشتوانه بنیادی

همچنین نگاهی به معاملات بازار سهام بیانگر این مطلب است که شاخص کل بورس که در 11 آبان‌ماه به محدوده 7 میلیون و 649 هزار واحد رسیده بود، با رشد حدود 6.38 درصدی نسبت به آن سطح، حالا به محدوده 8 میلیون و 137 هزار واحد بازگشته است. این بازگشت پنج‌روزه، بخشی از افت قبلی را جبران کرده و بازار سهام را بار دیگر به محدوده‌های بالاتر نزدیک ساخته است.

با این حال، آزمون اصلی بورس در روزهای آینده، توانایی حفظ تقاضا در مواجهه با سطوح مقاومتی و عرضه‌های ناشی از شناسایی سود خواهد بود؛ و اگر رشد شاخص‌ها با استمرار ورود پول حقیقی، افزایش ارزش معاملات و بهبود تقاضا در صنایع مختلف همراه شود، می‌توان به تقویت احتمال تداوم روند صعودی امیدوار بود. در مقابل، اگر جریان نقدینگی به‌سرعت تغییر جهت دهد و رشد قیمت‌ها از پشتوانه عملکرد شرکت‌ها برخوردار نباشد، احتمال شکل‌گیری نوسانات و اصلاح مجدد وجود خواهد داشت.

در نهایت، آنچه از معاملات اخیر می‌توان برداشت کرد، بازگشت نسبی اعتماد و فعال شدن دوباره تقاضا در بخش‌های مختلف بازار سهام است؛ اما تبدیل این تحرک به یک روند صعودی پایدار، مستلزم پیوند میان نقدینگی، ارزش‌گذاری منطقی و بهبود چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها است. ضمن این که بورس برای فتح قله‌های جدید، بیش از آنکه به ورود مقطعی پول نیاز داشته باشد، به استمرار سرمایه‌گذاری و تقویت پشتوانه بنیادی قیمت‌ها احتیاج دارد.