شرط شاخص بورس برای رسیدن به قله جدید

به گزارش اکو اقتصاد، بورس تهران در معاملات سال جاری مسیری همراه با نوسان، اصلاح و بازگشت تقاضا را پشت سر گذاشته است. بررسی روند شاخص کل تا 19 آبان‌ماه نشان می‌دهد این نماگر با وجود تجربه سه دوره افت، توانسته از قله‌های قبلی عبور کند و بازدهی حدود 125 درصدی را به ثبت برساند.

نکته قابل‌توجه در روند امسال، رفتار خریداران پس از دوره‌های اصلاحی است. در هر سه مقطع که بازار سهام با کاهش قیمت‌ها مواجه شده، تقاضا در سطوح پایین‌تر دوباره تقویت شده و زمینه را برای آغاز موج جدیدی از رشد فراهم کرده است. در روزهای اخیر نیز پس از عقب‌نشینی شاخص از محدوده 8 میلیون و 500 هزار واحد به حوالی 7 میلیون و 600 هزار واحد، بار دیگر جریان تقاضا به بازار بازگشته است.

سه موج صعودی؛ سه بار عبور از سقف قبلی

این گزارش می‌افزاید: نخستین موج صعودی بورس از اواخر اردیبهشت‌ماه آغاز شد و تا 16 تیرماه ادامه پیدا کرد. در این دوره، شاخص کل با رشد حدود 43 درصدی از محدوده 3 میلیون و 700 هزار واحد به کانال 5 میلیون و 300 هزار واحد رسید.

پس از این رشد، بازار سهام وارد مرحله اصلاح شد و شاخص کل حدود 10.5 درصد از ارتفاع خود را از دست داد. با این حال، کاهش قیمت‌ها چندان دوام نیاورد و با بازگشت تقاضا، موج دوم صعودی شکل گرفت.

در مرحله دوم، شاخص کل ضمن عبور از سقف قبلی، تا محدوده 7 میلیون و 500 هزار واحد پیشروی کرد و رکورد تازه‌ای به ثبت رساند. این رشد نیز در ادامه با اصلاحی از اواخر شهریورماه همراه شد؛ هرچند شدت افت این دوره کمتر بود و شاخص حدود 5.4 درصد کاهش ارتفاع داشت.

از اوایل مهرماه، سومین موج صعودی بازار آغاز شد. شاخص کل بار دیگر از قله قبلی عبور کرد و تا محدوده 8 میلیون و 500 هزار واحد افزایش یافت. به این ترتیب، هر سه موج صعودی بورس در سال جاری با ثبت قله‌های جدید همراه بوده‌اند.

بازگشت خریداران پس از افت 9.6 درصدی

پس از رسیدن شاخص کل به محدوده 8 میلیون و 500 هزار واحد، سومین دوره اصلاح بازار آغاز شد. در این مرحله، شاخص حدود 9.6 درصد افت کرد و تا محدوده 7 میلیون و 600 هزار واحد عقب نشست.

با این حال، رفتار بازار در این دوره نیز مشابه اصلاح‌های قبلی بود. با کاهش قیمت‌ها، بار دیگر تقاضا در بازار تقویت شد و روند صعودی از سر گرفته شد. این اتفاق در شرایطی رخ داده که در هر سه دوره اصلاحی، بخشی از سرمایه‌گذاران در قیمت‌های پایین‌تر وارد معاملات شده‌اند.

مقایسه میزان افت در سه دوره اصلاحی نشان می‌دهد کاهش ارتفاع شاخص بین 5.4 تا 10.5 درصد متغیر بوده است. این در حالی است که بازدهی شاخص کل از ابتدای سال به حدود 125 درصد رسیده است.

البته محدود بودن اصلاح‌های گذشته به معنای نبود ریسک در بازار نیست. تغییر شرایط اقتصادی، تحولات سیاسی، وضعیت سودآوری شرکت‌ها و تغییر رفتار سرمایه‌گذاران می‌تواند معادلات بازار را در دوره‌های بعدی دستخوش تغییر کند.

آیا بورس 1405 در حال تکرار تجربه سال 1399 است؟

رشد قابل‌توجه بازار سهام در سال جاری، مقایسه وضعیت فعلی بورس با تجربه سال 1399 را بار دیگر به یکی از موضوعات مورد توجه فعالان بازار سهام تبدیل کرده است. در آن سال نیز شاخص‌ها رشد پرشتابی را تجربه کردند، اما در ادامه بازار با افت سنگینی مواجه شد.

با این حال، بررسی برخی شاخص‌های بنیادی نشان می‌دهد وضعیت فعلی بازار با شرایط بورس در سال 1399 تفاوت‌هایی دارد.

یکی از این تفاوت‌ها به ارزش دلاری بازار سهام مربوط می‌شود. ارزش دلاری بورس در اوج سال 1399 از 400 میلیارد دلار فراتر رفته بود؛ درحالی‌که این رقم در شرایط فعلی حدود 100 میلیارد دلار برآورد می‌شود.

تفاوت دیگر به نسبت قیمت به سود گذشته‌نگر بازار (P/E) بازمی‌گردد. این نسبت در اوج سال 1399 به محدوده 40 واحد رسیده بود، اما اکنون در حوالی 7.5 واحد قرار دارد. به بیان دیگر، در آن مقطع قیمت سهام در مقایسه با سودآوری شرکت‌ها در سطوح بسیار بالاتری قرار داشت.

این دو متغیر از جمله شاخص‌هایی هستند که در ارزیابی وضعیت فعلی بورس و مقایسه آن با دوره رونق سال 1399 اهمیت دارند. با این حال، پایین‌تر بودن ارزش دلاری بازار و نسبت قیمت به سود، به‌تنهایی نمی‌تواند تضمینی برای تداوم رشد یا جلوگیری از اصلاح‌های سنگین باشد.

رکورد ورود پول؛ نشانه‌ای از بازگشت قدرت تقاضا

در کنار تحولات شاخص‌ها، جریان نقدینگی نیز در معاملات اخیر مورد توجه قرار گرفته است؛ جایی که در معاملات روز سه‌شنبه، سرمایه‌گذاران حقیقی حدود 12 هزار میلیارد تومان پول وارد بازار سهام کردند؛ رقمی که به‌عنوان رکورد ورود پول در تاریخ معاملات این بازار گزارش شده است.

این حجم از ورود نقدینگی در کنار افزایش ارزش معاملات، می‌تواند نشانه‌ای از تقویت تمایل سرمایه‌گذاران به حضور در بازار سهام باشد. به‌ویژه آنکه بازگشت تقاضا پس از سومین دوره اصلاح، با رشد گسترده نمادها همراه شده است.

با این حال، برای تشخیص پایداری روند صعودی، تنها بررسی شاخص کل یا ورود پول در یک روز معاملاتی کافی نیست. تداوم جریان نقدینگی، وضعیت سودآوری شرکت‌ها، ارزش معاملات و نحوه توزیع تقاضا میان صنایع مختلف از جمله متغیرهایی هستند که می‌توانند تصویر دقیق‌تری از وضعیت بازار ارائه دهند.

در مجموع، بورس تهران از ابتدای سال جاری تاکنون سه موج صعودی و سه دوره اصلاح را تجربه کرده و اکنون در چهارمین موج رشد قرار گرفته است. عبور پیاپی از سقف‌های قبلی و بازگشت تقاضا پس از هر مرحله افت، مهم‌ترین ویژگی روند امسال بازار سهام بوده است. با این حال، اینکه موج چهارم نیز به ثبت قله‌ای تازه منجر شود، به میزان پایداری تقاضا و شرایط بنیادی و اقتصادی بازار در هفته‌های پیش رو بستگی دارد.