به گزارش اکو اقتصاد، تازهترین آمار تولید سه خودروساز بزرگ کشور نشان میدهد صنعت خودرو سال ۱۴۰۵ را با افتی سنگین در تیراژ آغاز کرده است. مجموع تولید ایرانخودرو، سایپا و پارسخودرو در دو ماه نخست امسال به کمتر از ۷۳هزار دستگاه رسیده؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش ۴۸درصدی را نشان میدهد.
بررسی صورتهای مالی و گزارشهای منتشرشده در سامانه کدال حاکی از آن است که روند نزولی تولید که از ماههای پایانی سال گذشته آغاز شده بود، در فروردین و اردیبهشت امسال نیز ادامه یافته است. فروردینماه تولید خودرو به حدود یکسوم مدت مشابه سال قبل سقوط کرد و حالا آمار دوماهه نیز نشان میدهد بحران تیراژ وارد مرحله جدیتری شده است.
در میان سه خودروساز بزرگ، پارسخودرو بیشترین افت تولید را تجربه کرده است. این شرکت در دو ماه ابتدایی سال تنها ۲هزار و ۹۷۷ دستگاه خودرو تولید کرده؛ در حالی که تیراژ آن در مدت مشابه سال گذشته بیش از ۱۳هزار دستگاه بود. به این ترتیب تولید پارسخودرو افتی ۷۸درصدی را ثبت کرده که کمسابقهترین کاهش تیراژ در سالهای اخیر محسوب میشود.
بخش عمده تولید پارسخودرو به گروه Q۲۰۰ اختصاص داشته که با تیراژ ۲هزار و ۱۵۴ دستگاه، اصلیترین محصول این شرکت در دو ماه نخست امسال بوده است. افت شدید تولید در این شرکت نشان میدهد مشکلات تامین قطعه، محدودیت منابع مالی و اختلال در برنامهریزی تولید بیش از سایر خودروسازان بر عملکرد پارسخودرو اثر گذاشته است.
سایپا نیز وضعیت مطلوبی ندارد. این شرکت در دو ماه ابتدایی امسال تنها ۱۳هزار و ۸۹۰ دستگاه خودرو تولید کرده؛ در حالی که تولید آن در مدت مشابه سال قبل بیش از ۴۱هزار دستگاه بود. بنابراین تیراژ سایپا با افتی ۶۶درصدی مواجه شده است.
خانواده X۲۰۰ همچنان بیشترین سهم تولید سایپا را در اختیار دارد و پس از آن شاهین، وانت ۱۵۱ و محصولات چانگان قرار گرفتهاند. سایپا در این مدت ۹هزار و ۴۱ دستگاه از خانواده X۲۰۰، حدود ۱۸۰۰ دستگاه شاهین و تنها ۳۲۷ دستگاه از محصولات چانگان تولید کرده است.
در این میان، ایرانخودرو با وجود افت تولید، عملکرد بهتری نسبت به دو خودروساز دیگر داشته است. بزرگترین خودروساز کشور در دو ماه نخست امسال حدود ۵۶هزار دستگاه خودرو تولید کرده؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته نزدیک به ۸۴هزار دستگاه بود. به این ترتیب تیراژ ایرانخودرو نیز کاهش ۳۳درصدی را تجربه کرده است.
بررسی ترکیب تولیدات ایرانخودرو نشان میدهد گروه پژو همچنان بیشترین سهم را در سبد محصولات این شرکت دارد. تولید محصولات پژو از بیش از ۲۶هزار دستگاه در سال گذشته به حدود ۱۷هزار دستگاه رسیده است. همچنین تولید سورن نیز از حدود ۲۳هزار دستگاه به ۱۴هزار دستگاه کاهش یافته است.
کارشناسان صنعت خودرو معتقدند افت شدید تیراژ تنها ناشی از مشکلات مقطعی ماههای اخیر نیست، بلکه ریشه در بحرانهای انباشتهای دارد که طی سالهای گذشته در صنعت خودرو شکل گرفتهاند. مهمترین چالش خودروسازان همچنان کمبود نقدینگی و زیان انباشته ناشی از قیمتگذاری دستوری عنوان میشود.
در شرایطی که هزینه تولید خودرو همزمان با رشد نرخ ارز، افزایش قیمت مواد اولیه و هزینه قطعات افزایش یافته، سیاست تثبیت قیمت کارخانه موجب شده خودروسازان بخش بزرگی از منابع مالی موردنیاز خود را از دست بدهند. نتیجه این وضعیت، کاهش سرمایه در گردش، تاخیر در پرداخت مطالبات قطعهسازان و در نهایت افت تولید بوده است.
قطعهسازان نیز همزمان با رشد هزینهها و کمبود نقدینگی، با مشکلات جدی مواجه شدهاند. بسیاری از فعالان این صنعت هشدار میدهند ادامه تاخیر در پرداخت مطالبات میتواند بحران تامین قطعه را تشدید کند؛ موضوعی که مستقیما بر تیراژ خودروسازان اثر میگذارد.
از سوی دیگر، بخشی از افت تولید به فضای نااطمینانی اقتصادی و مشکلات ناشی از اختلال در زنجیره تامین بازمیگردد. محدودیتهای لجستیکی، دشواری تامین برخی قطعات و بیثباتی در بازار ارز، برنامهریزی تولید را برای خودروسازان پیچیدهتر کرده است.
نکته مهم آن است که کاهش تیراژ در شرایطی رخ داده که خودروسازان همچنان با حجم بالایی از تعهدات فروش سال گذشته روبهرو هستند. بخش قابلتوجهی از خودروهای ثبتنامی هنوز تحویل نشده و افت تولید میتواند زمان انتظار مشتریان را طولانیتر کند.
چشمانداز تولید در ماههای آینده نیز چندان امیدوارکننده نیست. هرچند ممکن است بخشی از افت تولید با کاهش محدودیتهای مقطعی جبران شود، اما تا زمانی که سیاست قیمتگذاری دستوری ادامه داشته باشد و مشکل تامین نقدینگی خودروسازان حل نشود، بازگشت صنعت خودرو به مسیر رشد دشوار خواهد بود.
صنعت خودرو اکنون در نقطهای قرار گرفته که حتی حفظ سطح فعلی تولید نیز نیازمند اصلاحات جدی در سیاستهای کلان است. در غیر این صورت، آمارهای ماههای آینده نیز احتمالا از ادامه رکود تولید و افزایش فاصله میان اهداف اعلامی و واقعیت صنعت خودرو حکایت خواهد داشت.