به گزارش اکو اقتصاد، در شرایطی که کشور طی هفته‌های اخیر با محدودیت‌های ناشی از تنش‌های امنیتی، اختلالات ارتباطی و دشواری‌های رفت‌وآمد مواجه بود، پلتفرم‌های دارورسانی آنلاین به یکی از مسیرهای اصلی دسترسی بیماران به دارو تبدیل شدند. با این حال، سازمان غذا و دارو بار دیگر با صدور بخشنامه‌ای جدید، همکاری داروخانه‌ها با این سکوهای اینترنتی را تا زمان تدوین و ابلاغ ضوابط فنی متوقف کرد؛ تصمیمی که به اعتقاد فعالان حوزه سلامت دیجیتال، نه‌تنها به حل مشکلات موجود کمکی نمی‌کند، بلکه دسترسی بخشی از بیماران به خدمات دارویی را نیز محدود خواهد کرد.

این نخستین بار نیست که میان سازمان غذا و دارو و فعالان حوزه سلامت دیجیتال اختلاف ایجاد می‌شود. موضوع دارورسانی آنلاین طی حدود چهار سال گذشته به یکی از مناقشه‌برانگیزترین پرونده‌های اقتصاد دیجیتال کشور تبدیل شده است. در این مدت، پلتفرم‌ها خواستار تدوین و ابلاغ چارچوب‌های مشخص برای فعالیت بوده‌اند، اما به گفته فعالان این حوزه، ضوابط وعده داده‌شده هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.

آناهیتا عامره، نایب‌رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران، معتقد است اختلاف فعلی صرفاً ریشه فنی ندارد. او می‌گوید فعالان این صنعت بارها آمادگی خود را برای فعالیت در چارچوب مقررات موردنظر رگولاتور اعلام کرده‌اند، اما روند تصمیم‌گیری به گونه‌ای پیش رفته که نگرانی‌هایی درباره ایجاد انحصار در بازار دارورسانی آنلاین شکل گرفته است.

به گفته عامره، بخش خصوصی طی سال‌های گذشته سرمایه‌گذاری قابل توجهی در توسعه زیرساخت‌های سلامت دیجیتال انجام داده و اکنون بیم آن می‌رود که به جای تدوین مقررات رقابتی، مسیر فعالیت تنها برای یک یا چند بازیگر خاص باز شود. ادعایی که البته تاکنون پاسخی رسمی از سوی سازمان غذا و دارو دریافت نکرده است.

یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف، موضوع امنیت اطلاعات بیماران و نظارت بر زنجیره توزیع دارو است. سازمان غذا و دارو در مقاطع مختلف نسبت به حفاظت از داده‌های پزشکی و همچنین نحوه عرضه دارو در بسترهای آنلاین ابراز نگرانی کرده است. در مقابل، فعالان سلامت دیجیتال تأکید می‌کنند که پلتفرم‌های رسمی امکان ثبت و رهگیری تمامی تراکنش‌ها، نسخه‌ها و فرآیندهای تحویل دارو را دارند و از نظر شفافیت، قابلیت نظارت بیشتری نسبت به برخی سازوکارهای سنتی فراهم می‌کنند.

 ممنوعیت فعالیت پلتفرم‌های دارای مجوز، نه‌تنها مانع تخلفات احتمالی نمی‌شود، بلکه می‌تواند بخشی از تقاضا را به سمت کانال‌های غیررسمی و بازارهای غیرشفاف سوق دهد. موضوعی که در سال‌های اخیر و به‌ویژه در مورد داروهای کمیاب، همواره مورد انتقاد کارشناسان حوزه سلامت بوده است.

همزمان، سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران و انجمن تجارت الکترونیک تهران نیز در بیانیه‌ای مشترک از رویکرد محدودکننده سازمان غذا و دارو انتقاد کرده‌اند. در این بیانیه تأکید شده که تقابل میان فناوری و سلامت یک دوگانه‌سازی نادرست است و فناوری می‌تواند به ابزاری برای افزایش شفافیت، رهگیری دارو و بهبود دسترسی بیماران تبدیل شود.

اهمیت این موضوع در هفته‌های اخیر بیش از گذشته نمایان شد. فعالان حوزه سلامت دیجیتال می‌گویند در روزهایی که بخشی از شهروندان به دلیل شرایط خاص امکان مراجعه حضوری به داروخانه‌ها را نداشتند، حجم تماس‌ها و درخواست‌های ثبت‌شده در پلتفرم‌های دارورسانی به شکل محسوسی افزایش یافت. هرچند مشکلات تأمین دارو و افزایش قیمت‌ها مانع پاسخگویی کامل به این تقاضا شد، اما تجربه اخیر نشان داد خدمات دارویی آنلاین می‌تواند در شرایط بحرانی نقش مکمل مهمی برای نظام سلامت ایفا کند.

 چالش اصلی امروز، انتخاب میان دو رویکرد متفاوت حکمرانی در حوزه دارو است؛ از یک سو مدل سنتی توزیع که بر محدودسازی و کنترل مستقیم تأکید دارد و از سوی دیگر مدل تنظیم‌گری هوشمند که تلاش می‌کند با استفاده از فناوری، هم نظارت را افزایش دهد و هم دسترسی بیماران را تسهیل کند.

در چنین شرایطی، بسیاری از فعالان صنعت سلامت دیجیتال معتقدند ادامه بلاتکلیفی مقرراتی، بیش از هر چیز به زیان بیماران خواهد بود. آنها تأکید دارند که آماده اجرای سختگیرانه‌ترین الزامات فنی، امنیتی و نظارتی هستند و انتظار دارند رگولاتور نیز به جای ممنوعیت‌های موقت و تکرارشونده، تکلیف چارچوب فعالیت این حوزه را به صورت شفاف و نهایی مشخص کند.

تا زمان تنظیم این گزارش، سازمان غذا و دارو توضیح رسمی جدیدی درباره دلایل این تصمیم و زمان احتمالی ابلاغ ضوابط نهایی ارائه نکرده است؛ موضوعی که همچنان ابهامات زیادی را درباره آینده دارورسانی آنلاین در کشور باقی گذاشته است.