به گزارش اکو اقتصاد، افزایش هزینههای زندگی، رشد قیمت کالاهای اساسی و کاهش درآمد بسیاری از خانوارها، بار دیگر موضوع تقویت طرح کالابرگ الکترونیکی را به یکی از مهمترین مباحث اقتصادی کشور تبدیل کرده است. کارشناسان معتقدند در شرایطی که تورم با سرعت بالایی قدرت خرید مردم را کاهش میدهد، ثابت ماندن مبلغ کالابرگ میتواند این ابزار حمایتی را از هدف اصلی خود دور کند.
در ماههای اخیر، بسیاری از خانوارهای کمدرآمد علاوه بر مواجهه با افزایش هزینههای معیشت، تحت تأثیر رکود فعالیتهای اقتصادی و کاهش فرصتهای شغلی نیز قرار گرفتهاند. در چنین فضایی، طرح کالابرگ الکترونیکی به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای حمایتی دولت، نقشی کلیدی در تأمین حداقل نیازهای مصرفی خانوارها ایفا میکند.
کالابرگ بدون افزایش اعتبار، اثر خود را از دست میدهد
مرتضی افقه، اقتصاددان، با اشاره به کاهش ارزش واقعی اعتبار کالابرگ در اثر تورم، معتقد است مبلغ فعلی این حمایت معیشتی دیگر پاسخگوی نیازهای خانوارها نیست.
او توضیح داد که تجربه سالهای گذشته نشان میدهد هرگونه حمایت نقدی یا غیرنقدی در صورت عدم تعدیل متناسب با نرخ تورم، به مرور زمان کارایی خود را از دست میدهد. به گفته این کارشناس، شتاب تورم در سالهای اخیر به مراتب بیشتر از دورههای قبل بوده و همین موضوع ضرورت بازنگری مستمر در مبلغ کالابرگ را دوچندان کرده است.
دهکهای پایین بیشترین فشار را تحمل میکنند
که آثار تورم بیش از همه بر دهکهای پایین درآمدی متمرکز میشود. خانوارهایی که بخش عمده درآمد خود را صرف خرید کالاهای اساسی میکنند، در برابر افزایش قیمت مواد غذایی، لبنیات، روغن، گوشت و سایر اقلام ضروری آسیبپذیرتر هستند.
در چنین شرایطی، افزایش هدفمند اعتبار کالابرگ میتواند بخشی از فشار معیشتی وارد شده به این گروهها را جبران کند. به اعتقاد افقه، دولت باید منابع حمایتی را به شکل دقیقتر به سمت خانوارهای نیازمند هدایت کند تا اثربخشی این طرح افزایش یابد.
افزایش پلکانی؛ راهکار پیشنهادی اقتصاددانان
این اقتصاددان معتقد است بهترین راهکار در شرایط فعلی، افزایش تدریجی و پلکانی مبلغ کالابرگ متناسب با نرخ تورم است. به گفته او، تا زمانی که مهار پایدار تورم محقق نشده، حفظ ارزش واقعی اعتبار کالابرگ اهمیت ویژهای دارد.
وی تأکید کرد اگر دولت نتواند مبلغ کالابرگ را متناسب با رشد قیمتها اصلاح کند، خانوارها هر ماه با کاهش بیشتری در قدرت خرید مواجه خواهند شد و اهداف حمایتی این طرح عملاً محقق نخواهد شد.
چالش تأمین منابع مالی
البته اجرای هرگونه افزایش در مبلغ کالابرگ با چالش تأمین منابع مالی روبهرو است. محدودیتهای بودجهای، کاهش درآمدهای دولت و فشارهای اقتصادی باعث شده تصمیمگیری درباره افزایش حمایتهای معیشتی با پیچیدگیهای بیشتری همراه باشد.
با این حال، هزینههای ناشی از کاهش رفاه خانوارها و گسترش فقر، در بلندمدت به مراتب سنگینتر از هزینه اجرای سیاستهای حمایتی هدفمند خواهد بود. از این رو، حفظ قدرت خرید اقشار آسیبپذیر باید در اولویت سیاستگذاری اقتصادی قرار گیرد.
آینده کالابرگ به چه عواملی بستگی دارد؟
موفقیت طرح کالابرگ تنها به میزان اعتبار اختصاصیافته محدود نمیشود. شفافیت در توزیع، هدفمندی پرداختها، بهروزرسانی منظم مبلغ اعتبار و کنترل تورم از مهمترین عواملی هستند که میتوانند اثربخشی این سیاست را افزایش دهند.
در شرایطی که تورم همچنان مهمترین تهدید معیشت خانوارهای ایرانی محسوب میشود، بسیاری از کارشناسان بر این باورند که افزایش متناسب مبلغ کالابرگ میتواند به حفظ حداقل قدرت خرید دهکهای پایین کمک کند و از فشار بیشتر بر سفره خانوارها جلوگیری کند.